მხატვარ მარინა უჯმაჯურიძის ნათელი, მგრძნობიარე, სათუთი ფერწერა ბოლო წლებში რამდენჯერმე გამოიფინა ოზურგეთის მეორე საჯარო სკოლის დარბაზში.
მარინა უჯმაჯურიძე არის გამორჩეული, საამაყო სახელი პატარა რეგიონის პატარა ქალაქისათვის, ქვეყნისთვის. ოზურგეთის კულტურის ცენტრის სპეციალისტის ნანა ჭეიშვილის შეფასებით, ქალბატონი მარინა არის ხელოვანი, რომელმაც შექმნა ახალი სამყარო მხატვრობაში:
ნანა ჭეიშვილი: “არაჩვეულებრივი მხატვრის, ჩვენი თანაქალაქელის მარინა უჯმაჯურიძის ფერწერულ გამოფენას სიამოვნებით უმასპინძლებდა ნებისმიერი სოლიდური დონის გალერეა. მარინა ქმნის არაჩვეულებრივ პორტრეტებს და ძირითადად არის რეალისტი პორტრეტისტი. მის ნამუშევრებში იკითხება პიროვნების ხასიათი, ის ქმნის ფაქტურას, რომელიც ხელს უწყობს პერსონაჟების ხასიათისა და ემოციური მდგომარეობის გადმოცემას. მან მიაღწია სიმაღლეებს, რომლის გადმოსახედიდანაც, შეიძლება ვთქვათ, რომ მარინა უჯმაჯურიძემ შექმნა ახალი სამყარო მხატვრობაში.
მხატვარს იზიდავს შინაარსიანი, ადამიანური გრძნობებით გაჯერებული ხელოვნება, მუშაობს ყოველგვარი წინასწარი ესკიზის გარეშე, პირდაპირ ცოცხლად. ხატვას იწყებს წამყვანი ტონების განსაზღვრით, რომლებიც ქმნიან საგნებისა და ფიგურების მოძრაობას. მას არ იზიდავს განათება, მაგრამ შუქი თვითონ იკითხება ნახატის სიღრმეში. ქალბატონი მარინას ძალიან დიდი შრომისმოყვარეობა, დახვეწილი გემოვნება და მაღალი პროფესიონალიზმი ყოველთვის იქნება მისი გამარჯვების საწინდარი.”
ბოლო ორ ზაფხულს შექმნილი ორმოცდაორი ფერწერული ტილო, შეიძლება ითქვას, ორმოცდაორი ქალი, თავისი გამოუცნობი სევდით, ისტორიით, სინატიფით, ადამიანის სიმაღლის ნახატებიდან ასხივებს რაღაც განსაკუთრებულს, რასაც, ზოგადად, ნიჭი და პროფესიონალიზმი ჰქვია.
მხატვარი ამბობს, რომ ქალთა სახეების შექმნა თვითმიზანი არ ყოფილა _ ეს თავისთავად მოხდა ასე. თავად არაფერს ანიჭებს უპირატესობას, წინასწარ განწყობით არ იწყებს მუშაობას. მენატურეს შეხედავს, ფუნჯს ხელში იღებს და მუზაც მოფრინდება. მხატვარი ამ დროს საკუთარ თავს აღარ ეკუთვნის. იგი ძიებაშია.
მარინა უჯმაჯურიძე: “პორტრეტი და ნატურა აუცილებლად უნდა ხატო, რომ მხატვარს ჰქონდეს საფუძვლები. რეალურიდან, სინამდვილიდან გადადიხარ კომპოზიციებზე. ჩემი ფერწერა არის ნამდვილი, საფუძვლიანი, პირდაპირი. საფუძველი არის ძიება. ნიჭიც ძიებით და შრომით ვითარდება. წინასწარი განწყობა არ მაქვს ხატვის დაწყებისას, მუშაობისას ძიებებში ვარ, რომელიც მიგიყვანს ნამდვილ ფორმამდე. ვმუშაობ ზეთით, ძალიან იშვიათად პასტელით. გამოვფინე პორტრეტი-კომპოზიციები, ორივე ერთად, იმიტომ, რომ არ მაქვს ცალკე კომპოზიციების გამოფენის საშუალება, არც _ მუშაობის პირობები.”
21-ე საუკუნის მხატვარი საუკუნის წინანდელ ფიროსმანს მოგაგონებთ
პარალელი პირველი: მარინა უჯმაჯურიძე, დიდი ხანია, ყოველგვარი პირობების გარეშე მუშაობს ღია ცის ქვეშ. ცხოვრობს ამორტიზებულ ძველ სახლში ავადმყოფ, ინსულტ-ინფარქტიან დედასთან ერთად. სახლს, ალბათ, უფრო მიწური ეთქმის, სადაც მარინას ფერწერული გმირები ვერ გაიმართებიან.
მარინა უჯმაჯურიძე: “შრომა არ მეზარება, მაგრამ წელიწადში თხუთმეტი დღე ვმუშაობ, მეტს ვერ ვასწრებ, რადგან ჩემი ნახატების უმრავლესობა ჩემს ეზოში მაქვს დახატული და, შესაბამისად, მჭირდება კარგი ამინდი. რთული ჯანმრთელობის პატრონი ვარ, მინდა, დავჯდე და მშვიდად ვიმუშაო. საშინელ გაჭირვებაში ვარ. რა ცხოვრებისეული პირობებიც მქონდა იმისდა მიხედვით ვხატავდი ყოველთვის. უკეთესი პირობები რომ მქონოდა, სხვანაირი მიდგომა მექნებოდა ჩემს თავთან. ახლა შებორკილი მაქვს ხელები _ ფუნჯი არ მაქვს, არც საღებავი, რთულ მდგომარეობაში რომელ ამოცანებზეა საუბარი? არ მაქვს სახელოსნო, ერთ ადგილზე რომ ვიჯდე, ვიფიქრო და ისე ვიმუშაო, სულ ქუჩა-ქუჩა სირბილი და მუშაობა კი ყოვლად დაუშვებელია. ვინ მომისმენს? ვინ შეაფასებს სწორად ყველაფერს? ვინ დადგება იქ, სადაც საჭიროა? ეს არის ჩემი პრობლემა!”
პარალელი მეორე: მარინას არასოდეს უფიქრია თავისი ნახატის გაყიდვა. ამ თემაზე შეკითხვა შანტაჟად მიაჩნია, რადგან მას ზოგჯერ ურჩევენ ნახატების გაყიდვით მოიგვაროს ყოფითი პრობლემები: “ჩემი ფერწერა არის ნამდვილი, პირდაპირი. მისი საფუძველია ძიება. ეს არის წმინდა შემოქმედება. მე არაკომერციული მხატვარი ვარ. არაკომერციულსაც უნდა ჰქონდეს თავისი ადგილი სახელმწიფოში. ყველაფრის გაყიდვა არ შეიძლება. კულტურის გარეშე არც ერთი სახელმწიფო არ გადარჩენილა _ ყველა წაშლილია, ვინაც ეს დაივიწყა.”
პარალელი მესამე: უკვე ორმოცდაათს გადააბიჯა. არც მის იუბილეზე უზრუნია ვინმეს, არც სახელმწიფო ჯილდოზე წარდგენაზე. აღარ ვოცნებობ ამ ასაკშიო, მაგრამ მისი ეს სურვილი ეხმიანება ფიროსმანის “ჩაის სახლს დიდი სამოვრით და მხატვრობაზე საუბრით”: “ამ წლოვანებაში აღარ ვოცნებობ. უკვე ხელი მაქვს ჩაქნეული. იუბილე არც მინდა! ჩემი ჯილდო იქნებოდა ჩემს სახლში გაკეთებულიყო სახლ-მუზეუმი და თუ ვინმეს უნდა საფუძვლიანი ნახატის ნახვა, აქ იპოვიდა.”
მხატვარი მნიშვნელობას არ ანიჭებს მისი მხატვრობის აღიარებას სხვადასხვა ქვეყანაში, სპეციალისტების შეფასებებს არ ინახავს. არც უხსენებია, რომ იაპონიაში მისი ნახატები დიდი წარმატებით გამოიფინა, რომელიღაც პრესტიჟულ საიტზეც დევს…
მისი კოლეგა, თამაზ დარჩია, მარინას პროფესიონალიზმს, მუყაითობას და სიღრმეს გამოარჩევს.
თამაზ დარჩია, მხატვარი: “მარინა ძალიან ნიჭიერი მხატვარია. მისი ნამუშევრები გამოირჩევა მაღალი პროფესიული დონით, არის მუყაითი შემოქმედი, რომელიც ფუტკარივით შრომობს, არ ჩერდება. დაღლა არ ჩანს მის ნამუშევრებში. ფსიქოლოგიური, მეტყველი პორტრეტები, სურათები ბევრს ლაპარაკობენ თავისთავზე და მხატვარზეც. აქ ჩანს მარინას სათქმელიც, თუ როგორი პროფესიონალიზმით უდგება იგი საყვარელ საქმეს. ასეთი ხელოვანი ნორმალურ ქვეყნებში ცუდ პირობებს არ უჩივის.”
მარინას თავისი ნამუშევრების ბედიც აწუხებს, რომლებსაც ცივ ნიავსაც კი არ აკარებს, თუმცა, ნახატები მაინც ზიანდება ნესტში, სარდაფში შენახვის გამო!
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტმა მხატვრის საქმიანობა წლეულს 2 400 ლარით დააფინანსა. პროექტის ერთ-ერთი ნაწილი მხატვრის გამოფენის ორგანიზებაც არის. ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარემ, ალეკო მამეშვილმა შემოქმედს თანადგომა აღუთქვა.
“ჩემთვის მნიშვნელოვანია ნებისმიერი სახის თანადგომა. ოზურგეთის ხელისუფლებას ვერ გავამტყუნებ _ თითო წვეთით ზღვა ილევა და ზღვა ივსება, ერთი წვეთი ძალიან დიდი ძალისაა. მადლობის მეტი რა მეთქმის? ზედა ფენა დედაქალაქია. ზოგი დამიპირისპირდა. მე ავხმაურდი და ბოლომდე ვიბრძოლებ.”
ახმაურებაში გულისხმობს პირობებისათვის ბრძოლას. ბროლაში? სურს თბილისში მოაწყოს გამოფენა ასი ნახატით. საამისოდ კულტურის მინისტრის კაბინეტში შეღწევას გეგმავს. უნდა, მიიქციოს ყურადღება, როგორც არაკომერციულმა შემოქმედმა: “მე ოცდაათი წლის მანძილზე თავგადაკლული ვიბრძვი ნამდვილი ხელოვნებისთვის. სახელი? როგორ შეიძლება სახელის მოპოვებისთვის იბრძოლო? მე ვიბრძვი საქმისათვის. ახლა სახელის მოპოვება ოცდაოთხი საათი ტელეკამერის წინ პოზიორობით ხდება, საქმე კი გაუკეთებელია.”
მისმა პატარა სასკოლო გამოფენებმა ოზურგეთში უკმარისობის განცდა გააჩინა. იქნებ, მისმა მიმოსვლამ კაბინეტებში ამჯერად შედეგი გამოიღოს და მალე დედაქალაქმაც გაიცნოს ან გაიხსენოს ნიჭიერი შემოქმედი მარინა უჯმაჯურიძე, რომელმაც თავი ხელოვნებას უძღვნა და რომელიც საკუთარ ფერწერულ ტილოებს მხოლოდ თავისი სახლ-მუზეუმის კედლებზე გამოფენს. თუ ეს ახირებაა, იქნებ დაფიქრდეს საქართველო ამ “ახირების” შესრულებაზე.
ოზურგეთმა პირველი ნაბიჯი გადადგა
ნანა ჭეიშვილი: “ძალიან დიდი მადლობა ადგილობრივ ხელისუფლებას _ დღეს თუ ქალბატონი მარინა ხატავს, ეს არის ადგილობრივი ხელისუფლების დამსახურება. მინდა მოვუწოდო ყველას _ დავეხმაროთ მას, მივცეთ საშუალება, რომ სიამოვნება მოგვანიჭოს თავისი გამოფენებით.”
მხატვარი დედაქალაქისკენ იყურება. თუმცა, ალბათ, ადგილზეც შეიძლება მხატვრის აუტანელი ყოფის მოწესრიგება. შეიძლება… თუ ეს ხელისუფლების მოვალეობაა?!
