როგორც ორგანიზაციის იურისტი ეკა ბოკუჩავა აცხადებს, მართვის პულტი, რომლითაც შესაძლებელია ფარული მოსმენის დაწყება, აქვს შს სამინისტროს და მიყურადების დაწყებაც მხოლოდ მას შეუძლია, მობილური ოპერატორები კი ვერ აკონტროლებენ, როდის ისმინება ტელეფონი. ეკა ბოკუჩავას განცხადებით, შს სამინისტროს აქვს პირდაპირი წვდომა მოქალაქეების მონაცემებთან და შესაძლებელია უწყებამ ნებისმიერ დროს დაიწყოს მოქალაქეების მოსმენა.
როგორც იურისტი აცხადებს, შს სამინისტროს მთავარი წუხილია, რომ მართვის პულტი არ უნდა გადავიდეს მობილური ოპერატორის ხელში. მისივე თქმით, გამოძიების 90% ფარული მიყურადებიდან ოპერატიული ინფორმაციის მიღების საფუძველზე არის განხორციელებული.
მისივე თქმით, “რა თქმა უნდა, გამოძიებისთვის რთული იქნება, რომ გადაეჩვიოს მანკიერ პრაქტიკას და მოუწევს გამოძიების სწავლა, როგორ უნდა აწარმოოს გამოძიება”.
შინაგან საქმეთა სამინისტრო კი, “გურია ნიუსთან” აღნიშნულ ინფორმაციას უარყოფს და ამასთან, აცხადებს, რომ მოსმენები მხოლოდ კანონიერად ხორციელდება.
“საგამოძიებო-ოპერატიული მოქმედებებისთვის მოსმენები მხოლოდ სასამართლოს ნებართვით, კანონიერად ხორციელდება. ანუ შინაგან საქმეთა სამინისტრო ფარულ მოსმენებს არ ახორციელებს,” _ განუცხადეს “გურია ნიუსს” სამინისტროში.
“ჩემი ნომერიც ისმინება. წინა მოწვევის პარლამენტში შესვლის დღიდან დღეის ჩათვლით ჩემი ტელეფონი ყოველდღიურად ისმინება. ამას სრული პასუხისმგებლობით გეუბნებით. არ ვიცი, ამას ოპერატიული თუ პრევენციული ღონისძიებები ჰქვია. არ ვიცი, ირღვევა თუ არა ჩემი უფლებები. ეს პირდაპირ უნდა ვკითხოთ დღევანდელი ხელისუფლების პოლიტიკური თანამდებობის პირებს, მაგრამ ჩემი ტელეფონი რომ ისმინება, მგონი ამ წუთას თქვენც რწმუნდებით,” _ აღნიშნავს “გურია ნიუსთან” სატელეფონო საუბრისას უფლებადამცველი დიმიტრი ლორთქიფანიძე.
იგი ივანიშვილის გუნდის იმ დაპირებასაც იხსენებს, რომლის მიხედვითაც ხელისუფლებაში მათი მოსვლის დღიდან ფარული მოსმენები აღიკვეთებოდა.
“დაპირების მიუხედავად, რომ სატელეფონო საუბრების ფარული მოსმენა შეწყდებოდა, ახალი ხელისუფლება ისევ ძველი მეთოდებით მუშაობს. ეს არის ერთ-ერთი ხელმისაწვდომი წყარო ახალი ინფორმაციების მიღებისა და ამ საუბრებიდან შესაძლოა, კრიმინალური ხასიათის ინფორმაციებიც იყოს.
პატრიოტის აქტი, რომელის წინა მოწვევის პარლამენტში იქნა მიღებული, ასევე აძლევს შესაძლებლობას ძალოვანი სტრუქტურების წარმომადგენლებს, რომ ინტერესის შემთხვევაში მოახდინოს მოსმენები ამა თუ იმ პირზე,” _ აღნიშნავს უფლებადამცველი.
როგორც იგი აცხადებს, კუდში მოქმედებდა 5 კაციანი კიბერნეტიკული ჯგუფი, რომლებიც ახალი ხელისუფლების მოსვლისთანავე მოსმენებში იქნენ მხილებულნი და მათ მიერ ჩადენილი კონკრეტული დანაშაულიც გამოვლინდა.
“მათ შორის ყველაზე ახალგაზრდა – 18 წლის ვასილ ჯამალაშილი – სამმართველოს უფროსის მოადგილე იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ადამიანები პასუხისგემაში მისცეს, ისინი მალევე გაათავისუფლეს და ჩემთვის ცნობილია, რომ ეს ყველაზე ახალგაზრდა დღესაც ძალოვანი უწყების კიბერნეტიკული სამსახურის ერთ-ერთ მაღალ თანამდებობაზეა.
ახალი ხელისუფლება ძველის ნაცად მარტივ გზას ირჩევს, რომ გააკონტროლოს საკუთარი პოლიტ-ოპონენტები, ასევე გააგრძელოს ტოტალური კონტროლი უკვე აპრობირებული გზით, რომელიც მას საშუალებას აძლევს დროულად მიიღოს გარკვეული ხასიათის ინფორმაციები და პრევენციული ღონისძიებები გაატაროს, რათა თავიდან აირიდონ მისთვის არასასურველი შედეგები. ასევე, ჩემი და თქვენი ტელეფონის მოსმენის მანკიერი ტრადიცია დღესაც გრძელდება, გაგრძელდება ალბათ ხვალაც, სანამ საზოგადოება ძალიან მკაცრად არ ამოიღებს ამასთან დაკავშირებით ხმას.
მოსმენები არის საერთაშორისო სამართლის უხეში დარღვევა და მას არ შეიძლება სახელმწიფო პრევენციისთვის იყენებდეს. მოსმენა მხოლოდ სასამართლო სანქციის საფუძველზე შეიძლება ხორციელდებოდეს და მხოლოდ განსაკუთრებული ოპერატიული მიზნებისთვის. და არა ისე, რომ ტოტალურად ისმინებოდეს ყველა მოქალაქე, ყველა “რისკ ფაქტორის” მატარებელი, ის საზოგადო მოღვაწე თუ პოლიტიკაში ჩართული პირი, რომელიც პოტენციურ “საფთხეს” წარმოადგენს ხელისუფლებისთვის. ისე, რომ ვიღაც მაღალჩინოსანს მოუნდეს ჩემი მოსმენა და სუბიექტურად მიიღოს ამის შესახებ გადაწყვეტილება, ეს არის უხეში კანონდარღვევა. ეს არის ტოტალური კონტროლის განხორციელების დანაშაულებრივი პრაქტიკა და მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში მსგავსი ტიპის მოქმედება რეგულირებულია კანონით.
უსმენენ აბსულუტურად ყველას და ამ დროს დანაშაული პრევენციის გარდა, ხდება უამრავი საიდუმლო ინფორმაციის გაანალიზება, ეს იქნება კომერციული საიდუმლოება, თუ სხვა ოჯახური საიდუმლო, რომელსაც შემდგომში კომპრომატის სახით იყენებენ კონკრეტული პირების მიმართ. ანუ, აფქტობრივად ფლობენ, თქვენი ოჯახური საიდუმლოს შესახებ ყველანაირ ინფორმაციას და ნებისმიერ მომენტში შეუძლიათ აღნიშნული გამოიყენონ თქვენი კანონიერი ინტერესების წინააღმდეგ, ანუ შანტაჟისთვის მათთვის სასარგებლო შედეგების მისაღებად. ეს არის მოქალაქის როგორც კონსტიტუციით მინიჭებული უფლების, ასევე საერთაშორისო ნორმების უკიდურესი დარღვევა. ამას ახერხებდა “ნაცმოძრაობა” მთელი ცხრა წლის მანძილზე და მე არ მინდა ივანიშვილის სახელთან იყოს მსგავსი უკანონობები დაკავშირებული,” _ უთხრა “გურია ნიუსს” დიმიტრი ლორთქიფანიძემ.
ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის თავმჯდომარე ლევან ავალიშვილი “გურია ნიუსთან” საუბრისას აღნიშნავს, რომ მისმა ორგანიზაციამ მიმდინარე წლის 2 მაისს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, მთავარ პროკურატურას და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურს მიმართა და 2012 წლის 1 ნოემბრიდან წერილის მიღების მომენტამდე შემდეგი სახის სტატისტიკური ინფორმაცია მოითხოვა: დაწესებულებების მიერ ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიების – “სატელეფონო საუბრების ფარული მიყურადება და ჩაწერის შესახებ” სასამართლოსათვის წარდგენილი შუამდგომლობების რაოდენობა; სასამართლოების მიერ ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიების – “სატელეფონო საუბრების ფარული მიყურადებისა და ჩაწერის” შესახებ დაკმაყოფილებული შუამდგომლობების რაოდენობა; სასამართლოების მიერ მოსამართლის სანქციის გარეშე განხორციელებული ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებებიდან –“სატელეფონო საუბრების ფარული მიყურადება და ჩაწერა” კანონიერად ცნობილი ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებების რაოდენობა; სასამართლოების მიერ მოსამართლის სანქციის გარეშე განხორციელებული ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებებიდან – “სატელეფონო საუბრების ფარული მიყურადება და ჩაწერა” არაკანონიერად ცნობილი ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებების რაოდენობა;
ავალიშვილის განცხადებით, IDFI-მ საჯარო დაწესებულებებიდან მოთხოვნილი ინფორმაციის საჯაროობასთან დაკავშირებით განსხვავებული და ურთიერთგამომრიცხავი პასუხები მიიღო. ამასთან, პროკურატურის გარდა ინფორმაციის გაცემაზე ყველა უწყებამ უარი განაცხადა.
კერძოდ, საქართველოს მთავარმა პროკურატურამ განაცხადა, რომ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ წარმოადგენს საიდუმლო ინფორმაციას, თუმცა, აღნიშნა, რომ ინფორმაცია დამუშავებული სახით არ გააჩნდა და დასამუშავებლად ერთთვიანი ვადა ესაჭიროებოდა. ერთი თვის შემდგომ პროკურატურამ ორგანიზაციას აღნიშნული ინფორმაცია მიაწოდა, რომლის თანახმადაც, 2012 წლის 1 ნოემბრიდან – 2013 წლის 9 მაისამდე სასამართლოსათვის წარდგენილმა შუამდგომლობების რაოდენობამ ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიების – “სატელეფონო საუბრების ფარული მიყურადება და ჩაწერის შესახებ” შეადგინა 1207 შუამდგომლობა.
ამდენად, შსს-მ და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურმა, პროკურატურისგან განსხვავებით, ორგანიზაციას ფარულ მოსმენებზე გაცემული სასამართლო ნებართვების შესახებ ინფორმაცია არ მიაწოდა.
როგორც ავალიშვილი “გურია ნიუსთან” საუბრისას აღნიშნავს, მოსმენა უნდა ხორციელდებოდეს მხოლოდ სასამართლოს ნებართვით და ამაზე მკაცრი კონტროლი უნდა არსებობდეს.
“მაგალითად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორს უნდა შეეძლოს ამის გადამოწმება. ასევე, შესაძლებელია შეიქმნას სპეციალური კომისია, რომელიც ვთქვათ, წელიწადში ერთხელ გამოიკვლევს, რამდენად კანონიერად ხდება მოსმენები და არის თუ არა მათზე სასამართლო ნებართვა გაცემული. მთავარია ნება იყოს და კონტროლის ამგვარი მექანიზმის შექმნა შესაძლებელია,” _ აღნიშნავს ლევან ავალიშვილი.
მისი თქმით, პერსონალურ მონაცემთა ინსპექტორს პირდაპირ ევალება თითოეული მოქალაქის პერსონალური მონაცემების დაცვა.
“თანაც, ეს საჯარო უწყებაა და უნდა ჰქონდეს საშუალება, რომ ასეთი ინფორმაცია გადაამოწმოს. მაგალითად, თუ თქვენ ფიქრობთ, რომ ვინმე გისმენთ და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორს მიმართავთ, მას უნდა ჰქონდეს იმის უფლებამოსილება, რომ ნებისმიერ საჯარო დაწესებულებას, მათ შორის შსს-ს მომსთხოვოს ეს ინფორმაცია,” _ უთხრა “გურია ნიუსს” ავალიშვილმა.
