"გურია ნიუსის" დღევანდელი სტუმარია ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის ხელმძღვანელს გიორგი დონაძე.
_ ბატონო გიორგი, ახლახან, ოზურგეთში გაიხსნა ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის წარმომადგენლობა. იგეგმება თუ არა ასეთი წარმომადგენლობის გახსნა ჩოხატაურსა და ლანჩხუთში; როგორია თქვენი უახლოესი გეგმები?
_ ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ოზურგეთში გაიხსნა ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის წარმომადგენლობა. ეტაპობრივად, ასეთი სახის წარმომადგენლობები აუცილებლად გაიხსნება ჩოხატაურსა და ლანჩხუთში. საერთოდ, წარმომადგენლობები გვექნება ყველა იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც განვითარებულია ფოლკლორი. ჩვენი მიზანია, საქართველოში ავაღორძინოთ ეს მიმართულება _ სიმღერა, გალობა, ზეპირსიტყვიერება, ქორეოგრაფია თუ სხვა. ჩვენი მთავარი მიზანია, სათანადო ყურადღება დავუთმოთ რეგიონებს. ამ საკითხზე მიმდინარეობს მოლაპარაკებები საქართველოს მთავრობასთან, კულტურის სამინისტროსთან და მათი მხრიდან, რა თქმა უნდა, არის გარკვეული თანადგომა. 80 წელია, არსებობს თბილისში ეს ცენტრი, სადაც თავისი არსებობის მანძილზე ნაყოფიერი შემოქმედებითი და სამეცნიერო სამუშაოები მიმდინარეობს, მაგრამ რეგიონებს უფრო მეტი ყურადღება ესაჭიროებათ. მე ვიცი, გურიაში რა მდგომარეობაა, რა კულტურისა და ტრადიციების მატარებელია ეს კუთხე, როგორი ღვაწლმოსილი ადამიანები ჰყავდა და ჰყავს დღემდე. ერთ-ერთი პირველი რაიონი, სადაც ჩვენ გავხსნით წარმომადგენლობას, იქნება ჩოხატაური, სადაც ჩამოვლენ მაღალი ხარისხის სპეციალისტები, როგორც ჩვენი ცენტრიდან, ასევე, მოწვეული სპეციალისტები და დავიწყებთ, ასე ვთქვათ, ფოლკლორული მოძრაობის თავიდან გაცოცხლებასა და აღორძინებას, რაც თბილისში უკვე საკმაოდ მაღალ დონეზეა.
_ მომავალ წელს ჩოხატაურის სახალხო თეატრს 130 წელი უსრულდება. ამ საიუბილეო თარიღთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანი პროექტებია გასახორციელებელი. იმედია, ჩვენ გვერდით იქნებით.
_ სახალხო თეატრების მიმართულება ჩვენთან გაუქმდა, რაც შეითავსა კულტურის სამინისტრომ. თუმცა, ჩვენი რეჟისორები საჭიროების შემთხვევაში, რა თქმა უნდა, დახმარებას გაგიწევენ.
_ იმედია, სოფლის განვითარების სახელმწიფო პროგრამებში კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებების განვითარებას მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმობა.
_ ამ საკითხს, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანი ყურადღება უნდა დაეთმოს. მე რაჭველი ვარ და კარგად ვიცი სოფლის პრობლემები. მახსოვს ყველა სოფელს თავისი უნიკალური კულტურის სახლი, თავისი კინოთეატრი ჰქონდა. ძალიან მტკივა გული, რომ ამ ოცი წლის მანძილზე ეს ყველაფერი დაინგრა და განადგურდა. დიდი იმედი მაქვს დღევანდელი ხელისუფლების და მჯერა, მათი თანადგომით, ბევრი სოფლის პრობლემები მოგვარდება. აუცილებლად აშენდება და გარემონტება კულტურის სახლები, სადაც კვლავ შეეძლებათ სოფლის მოსახლეობას, ნახოს, როგორც ადგილობრივი, ასევე, პროფესიონალი ხელოვანების შემოქმედება.
_ თქვენ ხართ ანსამბლ "ბასიანის’’ ხელმძღვანელი. ძალიან გაგვახარებთ, თუ თქვენი ანსამბლით ჩოხატაურს ეწვევით.
_ ჩვენი ანსამბლი სახელმწიფო ანსამბლია და ვალდებული ვართ, რეგიონებში ჩავატაროთ კონცერტები. ამ წლის პროგრამა უკვე შედგენილია, ამიტომ მომავალ წელს დავგეგმავთ კონცერტს ჩოხატაურში და აუცილებლად გეწვევით. ასევე, მინდა გითხრათ, რომ რამდენიმე თვეა, რაც ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის ხელმძღვანელი ვარ და ამ მცირე დროში უკვე მნიშვნელოვანი და საინტერესო პროექტები გავახორციელეთ. რაშიც, რა თქმა უნდა, ძალიან დიდი წვლილი მიუძღვით ფოლკლორის ცენტრის თანამშრომლებს, რომლებიც მაღალი დონის პროფესიონალები არიან. მთელი პასუხისმგებლობით გპირდებით, რომ საქართველოში კულტურა აუცილებლად აღორძინდება. ახლა კი ჩვენი საუბარი უფრო სრულყოფილი რომ გამოვიდეს, ჩემი თხოვნა იქნება, ფოლკლორის ცენტრის რამდენიმე თანამშრომელს გაესაუბროთ, რომლებიც თავიანთი მიმართულების მიხედვით ისაუბრებენ მიმდინარე და მომავალ გეგმებზე.
უჩა დვალიშვილი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი, პროფესორი: _ ჩვენ წინა წელს გამოვეცით ავთანდილ თათარაძის წიგნი "ქართული ხალხური ქორეოგრაფია". ამჟამად ვმუშაობთ ქართული ქორეოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებლის, დავით ჯავრიშვილის წიგნის გამოცემაზე, რომლის რედაქტორი იქნება ქალბატონი ბაია ასიეშვილი. მას და ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრს აქვს უნიკალური, ძალიან საინტერესო არქივი და ამ მასალების საფუძველზე ჩვენ შევქმნით წიგნს, რომელშიც ბატონი დავითის დადგმული თითქმის ყველა ცეკვა იქნება თავისი კვალითი ნახაზებით, სანოტო მასალებითა და ესკიზებით. ყველა ცეკვა ჩაწერილი იქნება კომპოზიციების ტაქტების მიხედვით და ქორეოგრაფებს ექნებათ შესაძლებლობა, ეს ცეკვები დადგან თავიანთ ანსამბლებში. აღმოვაჩინეთ ისეთი ცეკვა, როგორიცაა _ "შუშბარი".ძალიან საინტერესო ცეკვაა თავისი ისტორიით, თეორიითა და მეთოდიკით. ალბათ, ჩვენ ამ ცეკვას აღვადგენთ და საშუალება მოგვეცემა, შემდეგ ეს ცეკვა დაინერგოს ქორეოგრაფიულ ანსამბლებში. რაც შეეხება ჩემს ურთიერთობას გურიასთან, მე ვარ წარმოშობით ვანიდან, ჩემი წინაპრები კი იყვნენ ჩოხატაურიდან, სოფელ საჭამიასერიდან. ძალიან ბევრი გურული მეგობარი მყავს, ხშირად მიხდება მათთან ურთიერთობა. თითქმის, ყველა გურულ ქორეოგრაფს ვიცნობ. გურიის რეგიონში ხშირად ვატარებთ მასტერ კლასებს. ჩვენი სამომავლო გეგმაა, ასევე, ექსპედიცია ქვემო სვანეთში. ჩვენ შესწავლილი გვაქვს რაჭის ორივე მხარე. 25 ივლისიდან იგეგმება ვიზიტი თურქეთის რესპუბლიკაში, ქალაქ ინეგოლში, სადაც დიდი ქართული დიასპორაა, ჰყავთ ქართული ქორეოგრაფიული ანსამბლი. ჩვენ თურქეთის სოფლებს ვეწვევით და მოვიძიებთ მასალებს ქართული ცეკვების შესახებ.
ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრში შევქმენით ჯგუფი, რომელიც დაკომპლექტებულია ქორეოგრაფი მეცნიერებისგან. ვმუშაობთ, რომ არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში შევიტანოთ ქართული ცეკვები, ანუ უნდა მოვახდინოთ მათი გაძეგლება. ჩვენ უკვე შევძელით, რომ ცეკვა "ხორუმი"ძეგლად სცნო კულტურის სამინისტრომ. შემდეგ უკვე იუნესკოს ეგიდით მოხდება აღიარება და სამომავლოდ ავირჩევთ ერთ-ერთ ცეკვას, რომელიც გაიგზავნება კოსმოსში, როგორც გაიგზავნა ხალხური სიმღერის მრავალხმიანობის ნიმუში "ჩაკრულო".
ჩვენ უამრავი მიმდინარე ღონისძიება გვაქვს. მოგეხსენებათ, რომ გვყავს ახალი ხელმძღვანელი, ბატონი გიორგი დონაძე, რომლისგანაც მაქსიმალური მხარდაჭერა გვაქვს. იგი ქართული ხელოვნების, ჩვენი ფოლკლორის პატრიოტია და მთელი ძალისხმევით ცდილობს, ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი ერთ-ერთი ძლიერი ორგანიზაცია გახდეს. მის გვერდით არიან გამოცდილი სპეციალისტები და შემიძლია ხმამაღლა ვთქვა, რომ ჩვენ მისთვის ვართ დასაყრდენი ძალა. ასევე, მისი ახალგაზრდული ენერგია და ენთუზიაზმი ჩვენთვის არის დიდი სტიმულის მომცემი. ასეთი ერთობლივი ძალისხმევა, ვფიქრობ, წინ წასწევს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის მუშაობას.
ეთერ თათარაიძე, ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის ზეპირსიტყვიერების მიმართულების ხელმძღვანელი: _ ჩვენ ახლახან გამოვეცით უნიკალური წიგნი, რომელშიც შესულია მოხევური ჩანაწერები, რომლის 80% უცნობია, დანარჩენი კი სრულიად ახალი ვარიანტებია ცნობილი სხვა ნიმუშებისა. წიგნის შემდგენელი მე და ბატონი ამირან არაბული გახლავართ. ამ წიგნის ძალიან დიდი ღირებულება ის გახლავთ, რომ იგი არამარტო ხევისთვის და მოხევეებისთვის, არამედ სრულიად საქართველოსთვის არის ძალიან საინტერესო და მნიშვნელოვანი.
ძალიან ბევრი გეგმა გვაქვს. მე უკვე ვიყავი დაზვერვით ექსპედიციაში ქვემო რაჭაში. თუმცა, ერთ დღეს ონშიც შევხვდი იქაურ მოსახლეობას და ონის მხარეთმცოდეობის მუზეუმშიც გავეცანი მასალებს და ჩამოვიტანე უხვი მასალა ზეპირსიტყვიერებაში. ჩვენ ახლა მონაცვლეობით საქართველოს ყველა რეგიონში ჩავალთ.
მე ხშირად ვამბობ, რომ ვალში ვართ გურიასთან. ჩემი ამ ცენტრში მუშაობის პერიოდში, რაღაც ვერ აეწყო ისე ურთიერთობა გურიასთან, როგორც საჭირო იყო, თუმცა, მე უკვე ავიღე აქცენტი დასავლეთ საქართველოზე, იმიტომ, რომ ძალიან ბევრი რამეა მოსასწრები. რაჭის მაგალითიდან გეტყვით _ შვიდი მოხუციდან ექვსი ხელჯოხით მოვიდა ჩვენთან შეხვედრაზე. ამ თაობას ძალიან სერიოზულად უნდა გავუფრთხილდეთ _ ღმერთმა დიდხანს აცოცხლონ, მაგრამ არ გვაქვს უფლება, ერთი წუთითაც რომ გავჩერდეთ. მე დიდი სიამოვნებით ვოცნებობ იმ დღეზე, როცა მოვხვდები გურიაში და იმედია, ჩვენი შემოქმედებითი ურთიერთობა საინტერესო და ნაყოფიერი იქნება. ასევე, მინდა მოგახსენოთ, რომ ამჟამად ჩვენ გვყავს ახალი ხელმძღვანელობა, ფოლკლორის ცენტრში მოვიდა ბევრი ნიჭიერი ახალგაზრდა, რომლებიც მაქსიმალურად ცდილობენ, სათანადო თანადგომა გაგვიწიონ ჩვენი იდეებისა და გეგმების განხორციელებაში.
ნანა ვალიშვილი, ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის ხალხური მუსიკის მიმართულების ხელძღვანელი, ეთნო მუსიკოლოგი: _ ფოლკლორის სახელწიფო ცენტრის ძირითადი პრიორიტეტია რეგიონებთან ურთიერთობა. ჩვენი ცენტრი არის და იყო ის ორგანიზაცია, რომელსაც ცოცხალ ფოლკლორულ ყოფასთან უშუალო მჭიდრო კონტაქტები ჰქონდა და ასე გრძელდება დღემდე. აქედან გამომდინარე, ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რა კეთდება რეგიონებში, რა შემოქმედებითი კოლექტივები მოღვაწეობენ, რამდენად არის ტრადიციული ფოლკლორის კუთხით შემოქმედებითი პროცესები სწორად წარმართული და ა. შ. ამ მხრივ, ფოლკლორის ცენტრის სპეციალისტები მუდმივად ჩავდივართ რეგიონებში, ვუსმენთ ანსამბლებს, ვუწევთ გარკვეულ კონსულტაციებს, ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე ხდება სიმღერების ჩაწერა, ვამზადებთ გამოსაცემად ანსამბლების სოლო აუდიო დისკებს, რომლის ტირაჟირებაში, უკვე კეთილი ნებით, უშუალოდ კონკრეტული რაიონის ხელმძღვანელობა გვეხმარება. ჩვენ მიერ გამოიცა სიღნაღის რაიონის ანსამბლის აუდიო დისკი; ჩაწერილია და მზადდება ბათუმის ქალთა ფოლკლორული ანსამბლის "აიდიოს" აუდიო დისკი; იგეგმება ჩოხატაურის ანსამბლ "გურიას" ალბომის გამოცემა და სხვა.
საერთოდ, ყოველთვის პრობლემა იყო ანსამბლების ჩაწერა, იმიტომ, რომ ეს დიდ ხარჯებთანაა დაკავშირებული _ არიან ანსამბლები, რომლებიც 40 წელია, ფუნქციონირებენ და ვერ შეძლეს ალბომის გამოცემა. ამჯერად ეს პრობლემა მოგვარებულია.
გარდა ამისა, მზადდება მონოგრაფიები ლოტბარებსა და მომღერლებზე. ამჟამად მე და ფოლკლორის ცენტრის რედაქტორი, ბაია ასიეშვილი ვმუშაობთ ამბროლაურის რაიონის ღვაწლმოსილ ლოტბარ როსტომ გოგოლაძის მონოგრაფიაზე. ასევე, აქტიურად ვმონაწილეობთ რეგიონულ ფესტივალებში. დაგეგმილი გვაქვს ისეთი საინტერესო რეგიონული პროექტების გახორციელება, როგორიცაა ტრადიციების გაცოცხლება.
მალე ჩვენს ცენტრს 80 წელი უსრულდება. ამჟამად გვყავს ახალ ხელმძღვანელი გიორგი დონაძე, რომელიც მუსიკოსი, ლოტბარი და დირიჟორია. იგი ბავშვობიდან მღეროდა სხვადასხვა ანსამბლში, 2000 წლიდან გალობდა და მღეროდა საპატრიარქოს გუნდში, სადაც თავისი ინიციატივით შექმნა ანსამბლი "ბასიანი", რომელიც უკვე რამდენიმე წელია, წარმატებით მოღვაწეობს. ამ ანსამბლს არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ უცხოეთის ბევრ ქვეყანაში იცნობენ.
