“საპუჟიე” ანუ უშუქობის 100 წელი

"რაც თავი მახსოვს, აქანე სინათლე მიდღემჩი არ ყოფილა…გლახა დარი შეგხდენ, ნენა, დღეს და ქი დეინახავთ მალე, სანთლების შუქზე ცხოვრება რაფერია… კომუნისტების დროსაც არ ყოფილა აქანე დენი, ნენა, მაშინ სულ არ იყო, საპუჟიეთ ვიყავით ყველა…   ("საპუჟიეს" განმარტება  ქალბატონი ვენერასგან იხილეთ ჩვენს ვიდეომასალაში სტატიის დასასრულს. ავტ.)

აქანე დიდკაცობა არ ცხოვრობს, ნენა, დენი იქ მიყავენ სადაც მაგენი ცხოვრობენ და აქაურობას ქი ხედავთ წაშლილი  და დაპინტვეშრულია… ვინ მეიყვანს დენს?"

ქალბატონი ვენერა, რომელიც 86 წლისაა, გომის მთაზე სეზონის ბოლოს ეზო-კარმიდამოს ალაგებდა… ის დარწმუნებულია, რომ გომის მთაზე ელექტროენერგიის გაყვანა პირდაპირ კავშირშია იქ რომელიმე "დიდი კაცის" დასახლებასთან…

 მითიურ  "დიდ კაცს" და ელექტროენერგიას  გომის მთაზე კომუნისტების დროიდან ელოდებიან, მაგრამ უშედეგოდ…

გომის მთა, რომელსაც ერთგული დამსვენებლები არასდროს ღალატობენ, უშუქობის  100 წელს ითვლის.   

უნიკალური, მაგრამ ჩაბნელებული საკურორტო ზონა აჭარა-გურიის ქედის შემადგენლობაში შედის. მისი მწვერვალების სიმაღლე 2 100 მეტრიდან 2 755 მეტრამდეა. მისი განუმეორებელი ბუნება და 2 500 მეტრის სიმაღლეზე მოქცეული ჭინჭაოს ტბა განუმეორებელ შთაბეჭდილებას ტოვებს ნებისმიერ მნახველზე. გომის მთა, როგორც ტერიტორიული ერთეული,  ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის. საკურორტო ადგილი  მდიდარია მინერალური წყლებით, ტყით, სამკურნალო კლიმატითა და სხვა ბუნებრივი რესურსებით. მათი გამოყენება შესაძლებელია მკურნალობის, პროფილაქტიკისა და რეაბილიტაციის მიზნით.

"1950 წლებიდან არაერთხელ ვყოფილვარ გომის მთაზე (პიონერთა ბანაკი). მაშინ ბავშვის თვალით ვუყურებდი აქაურობას… განვლო დრომ ფუნდამენტურად ვნახე (შევისწავლე) ხუთივე კონტინენტის უამრავი ბუნებრივი ღირშესანიშნაობა, მაგალითად, ნილოსისა და ამაზონის სათავეები და ასე შემდეგ… რამ უნდა გამაკვირვოს, თითქოს?!

მაგრამ ნისლებში მოთამაშე გომის მთა ისე განვიცადე, თითქოს პირველად ვყოფილიყავი მთებში… უნიკალურია ადგილია… იგი აისახება ჩემს შემოქმედებაში… გმადლობ ზურაბ, სიამოვნებისთვის და შემეცნებისთვის…" _ ასეთ ჩანაწერს აკეთებს გომის მთის კიდევ ერთხელ ნახვის შემდეგ პროფესორი და აკადემიკოსი არნოლდ გეგეჭკორი.

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგებელი მერაბ ჭანუყვაძე "გურია ნიუსთან" საუბრისას ამბობს, რომ გომის მთის ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება მათი მთავარი პრიორიტეტია: "მუნიციპალიტეტისთვის კურორტების არსებობას მართლაც გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. დღესდღეობით ურეკი წინ მიიწევს და ამისთვის სერიოზული თანხები იხარჯება, მაგრამ არანაკლებ მნიშვნელოვანია სამთო კურორტი. თუ გვინდა ზოგადად ეკონომიკის განვითარება, აუცილებლად უნდა განვითარდეს ტურიზმი. ამ მხრივ, გომის მთა უნიკალური საკურორტო ზონაა, სადაც პირველ რიგში, ინფრასტრუქტურაა მოსაწყობი.  ამის ბედნიერება დამსვენებლებს არასდროს ჰქონიათ. მიუხედავად ამისა, იქ ყოველწლიურად უამრავი ადამიანი ადის და ისვენებს. ძალიან ბევრ უცხოელ ტურისტსაც ჰქონდა გომის მთაზე ასვლის და დარჩენის სურვილი, მაგრამ იქ არსებული მდგომარეობის გამო ძალიან რთულია იქ დასვენება.

ამ ეტაპზე, ჩვენთვის პირველი რიგის ამოცანაა ელექტროენერგიის გაყვანა. დაახლოებით 20 -30 წლის წინ იქ ელექტროგადამცემი ბოძები ჩაიდგა, რომლებიც  დღემდე არსებობს.  რაღაც პერიოდში გაძარცვეს და დარჩა მხოლოდ ბოძები. ჩვენთვის, დღესდღეობით  ყველაზე მნიშვნელოვანია რომ გომის მთაზე გავიდეს შუქი და გადაიჭრას წყლის პრობლემა, რომლის სათავე ნაგებობები ძალიან ბევრია იქ და აქედან გამომდინარე, ამ საკითხის გადაჭრა ძალიან მარტივად შეიძლება.

აქვე მინდა მოგახსენოთ, რომ განვითარების გენგეგმაზე უკვე  დაწყებული გვაქვს მუშაობა, რომელსაც მუნიციპალიტეტის შესაბამისი სამსახური მალე წარუდგენს მუნიციპალური განვითარების ფონდს. მერწმუნეთ,  ამ ყველაფრის ერთობლიობა, ანუ ზღვისა და მთის კურორტების, იქნება იდეალური შერწყმა, რადგან  ზღვას და მთას აქვს საერთო, რომელიც ყველაზე მეტად ხიბლავს ჩამოსულ ადამიანს.

წელს, ადგილობრივი ძალებით 15 კილომეტრიანი შიდა გზის გაყვანა მოვახერხეთ და   ჭინჭაოს ტბაზე ყოველდღიური მოძრაობა იყო. თუ  შუქისა და წყლის პრობლემას გადავჭრით, საქართველოს გომის მთის სახით უნიკალური ტურისტული ზონა ექნება. ამით კი ძალიან დიდი საქმე გაკეთდება.

თუკი ვინმე ყოფილა გომის მთაზე, ის დამემოწმება რა დიდი ხიბლი აქვს ამ კურორტს, რომლისთვისაც არცერთ მთავრობას არასდროს მიუქცევია ყურადღება და მე დარწმუნებული ვარ, რომ ეს საკითხი სწორედ ჩვენი ხელისუფლების პირობებში მოგვარდება," _ ამბობს ჭანუყვაძე.

ა.(ა).ი.პ "გომისმთის" უფროსი სპეციალისტი ზურა ჩხარტიშვილი გომის მთაზე შეყვარებული ადამიანია და იქ წელიწადის ყველა დროსაა ნამყოფი. გომის მთის უნიკალური ბუნებას ის ფოტოებში ასახავს:

"ბავშვობიდანვე მაქვს ჩანერგილი გომის მთის სიყვარული. ძალიან მიყვარს მთა, ნადირობა და მოგზაურობა. ამას ემატება ფოტოგრაფია, რომელიც ამ ბოლო დროს დავიწყე. მთელი ბავშვობა   გომისმთაზე მაქვს გატარებული. ბაბუაჩემი  ხელოსანი იყო და კურორტზე რამდენი ათეული სახლი აქვს აშენებული.

 რით გამოირჩევა სხვა კურორტებისგან?  პირველ რიგში გამოირჩევა ხედით. შემოვლილი მაქვს მთელი საქართველო: სვანეთი, ყაზბეგი და ა.შ. მაგრამ ასეთი დიდი სივრცე, რაც გომის მთას აქვს, საქართველოში არ არსებობს. ეს არის უნიკალური ადგილი, სადაც ყოველთვის დავდივარ, მათ შორის, ზამთარშიც. იქ იგრძნობა შავი ზღვის მარილის სუნი.  სხვათაშორის, მოვიძიე მეტად საინტერესო ისტორია, რომელიც 1842 წლიდან ფიქსირდება გომის მთასთან დაკავშირებით. გომის მთა ყოფილა ყველაზე უახლოესი გზა ფოთიდან თურქეთამდე. აქ არის ერთი ასეთი ადგილი _ ნაფოცხვარა და სწორედ  ეს ყოფილა ე.წ. საბაჟო, სადაც ყველა ადამიანი მოწმდებოდა თურმე.   ისინი ძირითადად, ვირით ზიდავდნენ სხვადასხვა სახის ტვირთს თურქეთში. აი, ასეთი სტრატეგიული დანიშნულებაც ჰქონია ამ ადგილს და მე იმედი მაქვს, რომ ეს უნიკალური კურორტი აუცილებლად აღორძინდება. აქ მოსული ადამიანი ჭინჭაოს და მწვანე ტბას რომ ნახავს, მერე არსად მოუნდება წასვლა."

სოფელ შემოქმედის  რწმუნებული ბესო ლომინაძე "გურია ნიუსთან" საუბრისას ამბობს, რომ კურორტის უნიკალურობას მისი სამკურნალო თვისებებიც განსაზღვრავს:

" ეს კურორტი ძალიან სასარგებლოა მათთვის,  ვისაც გულისა და სისხლის დაავადება აწუხებს, ვისაც ასთმური პრობლემები აქვს,  ასევე ძალიან შველის ტუბერკულიოზით დაავადებულებს. სამკურნალო წყალს, რომელიც თუმანოვის სახელითაა ცნობილი ასეთი ისტორია აქვს: აქ, წლების წინ, ქალაქ თბილისის თავკაცს გვარად თუმანოვს მიწის ნაკვეთები უყიდია. თუმანოვი 1905  წლის რევოლუციამდე მოღვაწეობდა, მას ნაყიდი ჰქონდა გომის მთის გარკვეული ნაწილი. თვითონ ექიმი იყო. მისი ქალიშვილი ტუბერკულიოზით დაავადდა და  და გომის მთაზე წამოიყვანეს, აქ დადიოდა სისტემატურად და განიკურნა. ამის შემდეგ, თუმანოვმა გააკეთა თავისი სახელობის წყარო კურორტზე…"

ბესო ლომინაძის თქმით, მიუხედავად პირობების არარსებობისა, კურორტზე ყოველ წელს მაინც  მიმდინარეობს სხვადასხვა სახის სამუშაოები.

"წელს, ახალი გამგებლის ინიციატივით ადგილობრივი ძალებით, 15 კილომეტრიანი შიდა გზის გაყვანა მოვახერხეთ, რაც მერწმუნეთ, საკმაოდ წინ გადადგმული ნაბიჯი იყო დამსვენებლებისთვის.  ასევე დაგეგმილია წყლის პროექტის განხორციელება. კურორტზე ვითარდება ფერმერული მეურნეობა, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია იმ ფერმერებისთვის, რომლებიც სეზონურად ამოდიან ხოლმე აქ. ასევე 50  ახალგაზრდა ტურისტული პროექტით იმყოფებოდა გომის მთაზე და შეგიძლიათ კითხოთ, რა დაუვიწყარი შთაბეჭდილებებით წავიდნენ აქედან. როგორც ჩვენთვისაა ცნობილი, დაგეგმილია გომისმთიდან ბახმაროსთან დამაკავშირებელი გზის მშენებლობა და ასევე აჭარის მაღალმთიანი კურორტებთან დამაკავშირებელი გზის პრობლემის მოხსნა. იმედია, ეს გეგმები განხორციელდება და გომის მთა კუთვნილ ადგილს დაიკავებს საუკეთესო სამთო კურორტებს შორის," _ გვითხრა ბესო ლომინაძემ.

გომის მთაზე ყოფნისას "გურია ნიუსის" გადამღები ჯგუფი აჭარიდან ჩამოსულ დამსვენებლებს ეწვია სტუმრად. მასპინძლებმა სანთლის შუქზე მიგვიღეს და პირველი კითხვა რაც დაგვისვეს, ასეთი იყო: "გვპირდებით თუ არა თქვენ ახლა იმას, რომ თბილისამდე მიიტანთ ამბავს და მომავალ წელს რომ ჩამოხვალთ, აქ განათებულებს გვნახავთ?"

ჩვენ შევპირდით, რომ ამბავს აუცილებლად მივიტანდით იმ "დიდ კაცობამდე", რომელზეც სტატიის დასაწყისში ვენერა ბებო საუბრობდა… და ამ პირობას აუცილებლად შევასრულებთ…

რადგან ელექტროენერგიის გამყვანი "დიდკაცობა" ამ შემთხვევაში ქვეყნის ხელისუფლება და ენერგეტიკის სამინისტროა, "გურია ნიუსი" შეეცდება სამინისტროს პირველი პირების კომენტარი უახლოეს დღეებში შემოგთავაზოთ.

მანამდე კი, მათ ვინც არ იცის რას ნიშნავს "საპუჟიე", გთავაზობთ ქალბატონი ვენერას ვიდეოგანმარტებას. ფოტორეპორტაჟს გომის მთიდან "გურია ნიუსი" ხვალ შემოგთავაზებთ.