FactCheck.ge პოლიტიკოსთა განცხადებებში ფაქტობრივი სიზუსტის დადგენის ყოველკვირეულ მიმოხილვას აქვეყნებს. ფაქტ-მეტრმა სხვადასხვა გადამოწმებულ ფაქტზე, 26 სექტემბრიდან 3 ოქტომბრამდე რამდენიმე კვლევა გამოაქვეყნა. სტატიები აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლების და პარლამენტის დეპუტატების განცხადებებს ეხებოდა.
ყველაზე პოპულარული სტატია, ვებგვერდზე მნახველთა რაოდენობის მიხედვით, ჯანდაცვის მინისტრის, დავით სერგეენკოს განცხადებას ეხებოდა. მისი თქმით, "სოციალურად დაუცველებს წლის განმავლობაში გარკვეული თანხობრივი ლიმიტის ფარგლებში 50%-ით უფინანსდებათ მედიკამენტები. თუმცა, ეს ძალიან ცოტაა".
ფაქტ–მეტრის მიერ მოძიებული ინფორმაციის თანახმად, სოციალურად დაუცველებს წლიური ლიმიტის ფარგლებში მედიკამენტები 50%-ით უფინანსდებათ. სამკურნალო საშუალებების ხარჯების წლიური ლიმიტი მართლაც ძალიან ცოტაა, როგორც ამას მინისტრი სერგეენკოც აღნიშნავს: სოციალური სტატუსის მქონე პირის შემთხვევაში ეს არის 50 ლარი, ხოლო იგივე სტატუსის მქონე საპენსიო ასაკის პირის შემთხვევაში კი – 200 ლარი. ამასთან, სოციალურად დაუცველი სტატუსის მქონე პირები აღნიშნული შეღავათით 2010 წლიდან სარგებლობენ.
2014 წელს ჯანმრთელობის სახელმწიფო დაზღვევით მოსარგებლე პირები, მათ შორის სოციალურად დაუცველები, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამას შეუერთდნენ, თუმცა, მათ ჯანმრთელობის დაზღვევის ის პაკეტი შეუნარჩუნდათ, რითაც მანამდე სარგებლობდნენ.
ფაქტ–მეტრის დასკვნით, დავით სერგეენკოს განცხადება სიმართლეა.
გასულ კვირას ფაქტ–მეტრმა ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადებებიც გადაამოწმა. მისი ერთ–ერთი განცხადება შაჰ დენიზის პროექტის განხორციელებას ეხებოდა. პრემიერის თქმით, "ეს არის 45 მილიარდიანი პროექტი, აქედან 2 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია განხორციელდება საქართველოში".
ამ ფაქტის გადასამოწმებლად ფაქტ–მეტრი კომპანია BP–ის (პროექტის განმახორციელებელი კომპანია) ანგარიშებს გაეცნო, სადაც აღნიშნულია, რომ შაჰ დენიზის მეორე ეტაპის და სამხრეთის დერეფნის პროექტები მთლიანობაში 45 მილიარდ დოლარზე მეტ ინვესტიციას მოიცავს. მათივე ცნობით, საქართველო ისარგებლებს როგორც შაჰ დენიზის მეორე ეტაპის პროექტიდან გაზის მიმღები. საქართველოში ასევე მოსალოდნელია 2 მილიარდი დოლარის მოცულობის პირდაპირი უცხოური ინვესტიციის განხორციელება.
ამ ინფორმაციის საფუძველზე ფაქტ–მეტრმა ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადება სიმართლედ შეაფასა.
პრემიერ–მინისტრის კიდევ ერთი განცხადება ოკუპირებული ტერიტორიების მიმდებარე სოფლებში ინფრასტუქტურული პროექტების განხორციელებას ეხებოდა. "2013 წელს 39 სოფელს, საოკუპაციო გამყოფი ხაზის გასწვრივ მდებარე სოფლებს, სარწყავი წყლის მიწოდების პრობლემა მოუგვარდა, 20-მდე ამბულატორია აშენდა, გზებს რეაბილიტაცია ჩაუტარდა, ამ რეგიონში მცხოვრებ 470 სტუდენტს სწავლა დაუფინანსდა, 2014 წლის მარტში სოფლების გაზიფიცირების პროექტი დაიწყო" – განცხადა ირაკლი ღარიბაშვილმა.
ინფორმაციის გადამოწმების შედეგად გაირკვა, რომ 2013-2014 წლებში საქართველოს მთავრობა საოკუპაციო ზოლის გასწვრივ მდებარე სოფლებში სხვადასხვა სახის პროექტებს მართლაც ახორციელებდა. საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდმა ამერიკის შეერთებული შტატების განვითარების სააგენტოს (USAID) დაფინანსებით 39 სოფლის საირიგაციო სისტემებით მომარაგების პროცესი განახორციელა.
საოკუპაციო ზონაში მდებარე 17 სოფელში ამბულატორიები აშენდა, ხოლო ატოცში ამბულატორიის ინვენტარიზაციის პროცესი მიმდინარეობს. პრემიერი მართალია, როცა ის გზების სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესახებ საუბრობს. პრემიერის განცხადება ასევე ზუსტია სტუდენტების დაფინანსების თაობაზეც – 2013-2014 წლებში სახელმწიფომ 471 სტუდენტი (საერთო ჯამში 900 ათასი ლარის ოდენობით) დააფინანსა. რაც შეეხება გაზიფიცირებას, ის საოკუპაციო ზოლის გასწვრივ მდებარე 58 სოფელში მიმდინარეობს. ამასთან, ზოგიერთ თემში გაზიფიცირების პროცესი ჯერ კიდევ არ დაწყებულა.
ამ გარემოებების გათვალისწინებით ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადება სიმართლედ შეფასდა.
გასულ კვირას ფაქტ–მეტრმა ვიცე–პრემიერის, კახა კალაძის განცხადებაც გადაამოწმა. პარლამენტის კომიტეტის სხდომაზე, კახა კალაძემ მტკვრის კალაპოტის შეცვლის შესაძლებლობაზე ისაუბრა. მინისტრის განცხადებით, მტკვრის კალაპოტის ცვლილების საშიშროება არსებობს და ამ პროცესის თავიდან ასაცილებლად საქართველოს არანაირი სამართლებრივი ბერკეტი არ გააჩნია.
საქმე ეხება თურქეთის ჰიდროელექტროსადგურის – "ბეშიქ ჰაიას" მშენებლობის პროექტს, რომელიც მტკვრის კალაპოტის ცვლილებას ითვალისწინებდა. "ბეშიქ ჰაიას" ჰესის მშენებელობის შესახებ პროექტი 2011 წლიდან არსებობს.
2012 წელს თბილისში გამართულ ენერგეტიკულ ფორუმზე, როგორც საქართველოს, ისე თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრებმა განაცხადეს, რომ მხარეები ალტერნატიული ჰიდროელექტროსადგურის მშენებელობის მოლაპარაკებების დაწყებაზე შეთანხმდნენ, რათა თავიდან აერიდებინათ მტკვრის კალაპოტის მდინარე ჭოროხზე გადართვა.
აღსანიშნავია, რომ ტრანსსასაზღვრო ბუნებრივი რესურსების, მათ შორის მდინარეების გამოყენების საკითხს ჰელსინკის 1992 წლის კონვენცია არეგულირებს, თუმცა არც თურქეთი და არც საქართველო ამ კონვენციის წევრები არ არიან. საქართველოსა და თურქეთს შორის გარემოსდაცვით საკითხებს ორი ხელშეკრულება ეხება, კერძოდ, 1927 წლის კონვენცია და 1998 წლის გარემოსდაცვითი ღონისძიებების შესახებ. ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის მოადგილის, ირაკლი ხმალაძის განცხადებით, ამ ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებები "ბეშიქ ჰაიას" ჰესის მშენებლობაზე არ ვრცელდება, რადგან პროექტის განხორციელების შემთხვევაში მტკვრის ნაკადის 1/5-ის ჭოროხზე მიერთება მოხდება და არა მთლიანად მტკვრის კალაპოტის ჩაკეტვა, როგორც ამას გარემოსდამცველი ორგანიზაციები აცხადებენ. მდინარის რესურსის მფლობელ ქვეყანას მდინარის ნაკადის 50%-ის გამოყენების უფლება აქვს. შესაბამისად, ირაკლი ხმალაძის აზრით, ფორმალური თვალსაზრისით თურქეთის მხარე არცერთ კონვენციასა თუ შეთანხმებას არ არღვევს.
მიუხედავად ამისა, კახა კალაძის განცხადების კონტექსტი ბოლომდე ზუსტად ვერ ჩაითვლება, ვინაიდან 1927 წლის კონვენციაში ასახული მუხლები მტკვრის კალაპოტის ცვლილების თავიდან არიდების სამართლებრივ ბერკეტებს მაინც მოიაზრებს. იმ შემთხვევაში, თუკი "ბეშიქ ჰაიას" ჰესის მშნებლობა კონვენციის მე-7 და მე-9 მუხლებს დაარღვევს, კონვენციის მე-4 მუხლი წარმოქმნილი დავის სამართლებრივად დარეგულირების მექანიზმებს იძლევა. შესაბამისად, ქართული მხარეს მტკვრის კალაპოტის მდინარე ჭოროხზე მიერთების თავიდან არიდების სამართლებრივი ბერკეტები გააჩნია, თუმცა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი "ბეშიქ ჰაიას" ჰესის მშნებელობის პროცესში ყარსის კონვენციით ნაკისრი ვალდებულებები დაირღვევა.
ამ ფაქტორების გათვალისწინებით, კახა კალაძის განცხადება ნახევრად სიმართლედ შეფასდა.
ფაქტ–მეტრის მიერ გადამოწმებული კიდევ ერთი ფაქტი ზურაბ ჯაფარიძის განცხადებას ეხებოდა. ჯაფარიძის თქმით, "2013 წლის [ფინანსთა სამინისტროს] პროგნოზით 2014 წელს ეკონომიკა 32 მილიარდი ლარი უნდა გამხდარიყო. წლევანდელი პროგნოზით 3 მილიარდ ლარს დავკარგავთ. შარშან, წლის ბოლოდან დაწყებული წლევანდელი წლის დასაწყისში დაახლოებით ნახევარ მილიარდ დოლარზე ცოტა მეტი სავალუტო რეზერვი დავკარგეთ. 1 631 მლნ ლარის ვალი გაქვთ დაგეგმილი… რასაც ვერ ითვისებთ”.
განცხადების გადამოწმების შედეგად აღმოჩნდა, რომ ეკონომიკური ზრდის შესახებ პროგნოზი 2013 წლის დასაწყისსა და 2014 წლის დასაწყისში მართლაც შეიცვალა. კერძოდ მშპ-ს საპროგნოზო მაჩვენებელმა 32 450 მლნ ლარიდან 29 352 მლნ ლარამდე დაიწია, ანუ ის 3 მილიარდით შემცირდა, როგორც ეს დეპუტატმა განაცხადა.
რაც შეეხება საგარეო ვალს და საერთაშორისო რეზერვების მდგომარეობას, აღნიშნულ თემაზე ფაქტ-მეტრმა კვლევები უკვე გამოაქვეყნა, რომელთა თანახმად, დეპუტატის განცხადება ამ ნაწილშიც სიმართლეა – დეპუტატის მიერ აღნიშნულ პერიოდში სავალუტო რეზერვები შემცირდა 545 მილიონი დოლარით, ხოლო 2014 წლისთვის დაგეგმილი 1 631 მლნ ლარი ვალის აღება საგარეო ვალის ნაწილში არ სრულდება.
შესაბამისად, ფაქტ–მეტრის დასკვნით, ზურაბ ჯაფარიძის ეს განცხადება სიმართლეა.
