მართლმადიდებლური სამყარო დღეს სვეტიცხოვლობა/მცხეთობას აღნიშნავს. დღესასწაულთან დაკავშირებით უწმინდესი და უნეტარესი, სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი, ილია მეორე სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ტაძარში საღვთო ლიტურღიას აღავლენს. მსურველთათვის მსახურებაზე დასასწრებად გამოყოფილია უფასო ავტობუსები, რომლებიც საპატრიარქოს ტერიტორიიდან დილიდან გავლენ.
მართლმადიდებლური ეკლესია დღეს, ასევე, იხსენიებს მოციქულთა სწორთ მირიანსა და ნანას, სიდონიასა და აბიათარს, მელქისედეკ კათალიკოსს.
გადმოცემის მიხედვით, იერუსალიმში იესოს ჯვარცმისას საქართველოდანაც ჩავიდნენ ურიები – ელიოზ მცხეთელი და ლონგინოზ კარსნელი. ელიოზის დედა _ ელი მღვდელმთავრის ტომიდან იყო. სწორედ მან გააფრთხილა ვაჟები, რომ უფლის სისხლის დათხევაში მონაწილეობა არ მიეღოთ. ამასვე ევედრებოდა ელიოზს და სიდონია.
მაცხოვრის ჯვარცმისას, ლურსმნების დაჭედების ხმა, თურმე, მცხეთაში მოესმა ელიოზის დედას. “მშვიდობით, მეფობაო ისრაელთაო, რამეთუ უგუნურებით მოჰკალთ უფალი და მაცხოვარი ყოველთა!” _ წამოუძახია მას და მწუხარებისაგან იქვე დაულევია სული.
ეტყობა, მაცხოვრის ჯვარცმისას ელიოზი ძალზე აქტიურობდა. როცა უფლის სამოსელი განიყვეს და კვართზე წილი იყარეს, იგი სწორედ მას შეხვდა. უფლის კვართი ელიოზმა მცხეთაში წამოიღო. სიდონია მას ტირილით შეგებებია მცხეთის კარიბჭესთან, ჩაუკრავს მკერდში “ყოველთა სასურველი კვართი მხსნელისა” და მიუძინებია “თავისი დედის ძილით”.
მე-4 საუკუნეში წმინდა ნინოს ლოცვა კურთხევით, მეფე მირიანმა თავის სამეფო ბაღში ტაძრის აგება გადაწყვიტა. მოჭრეს ბაღში ამოსული ლიბანის ნაძვები და მათგან 7 სვეტი გამოთალეს. ექვსი ძელის აღმართვა შეძლეს, თუმცა, ტაძრის შუაში დასადგმელ მეშვიდე ძელს ვერაფერი მოუხერხეს. წმინდა ნინო მთელი ღამე ხელაპყრობით ლოცულობდა. უეცრად მასთან ნათლით მოსილი ჭაბუკი მივიდა, მოჰკიდა ძელს ხელი და ჰაერში აიტაცა. რამდენიმე ხნის შემდგე სვეტი იმ ადგილას მივიდა, სადაც ხე მოჭრეს და მიწიდან 2 წყრთაზე გაჩერდა.
ასე მოგვითხრობს სვეტიცხოვლის შენების ისტორიას “სვეტიცხოვლის საკითხავი”. ხოლო ქართლის ცხოვრების მიხედვით, ცეცხლის სვეტი ჩამოშვებულა, ამავე ადგილას დამდგარა და კაცთაგან ხელშეუხებლად დამყარებულა.
ისტორიულად, სვეტიცხოვლის ტაძარი მრავალ სიწმინდეს ფლობდა: უფლის კვართს, სასწაულმოქმედ სვეტს, წმინდა ილია წინასწარმეტყველის ხალენს. XX საუკუნის დასაწყისში (და ახლაც) იქვე გახლდათ დაბრძანებული ერთი იმ ოთხ ჯვართაგანი, რომლებიც წმინდა ნინომ სასწაულმოქმედი ხისგან შეაქმნევინა. ადრე, თემურ ლენგის შემოსევამდე, იგი მცხეთის ჯვრის მონასტერში ბრძანდებოდა. სასწაულმოქმედ ჯვარს (მის მიმართ განსაკუთრებით უშვილოებს ჰქონდათ სასოება) 2004 წლის 16 თებერვალს მირონი დაედინა. პატრიარქის კურთხევით, იგი მინანქრული ხატებით გაამშვენეს. მასში ჩატანებულია ძელიცხოველისა და წმინდა ნინოს ჯვრის ნაწილები.
სვეტიცხოვლის ერთ-ერთი მთავარი სიწმინდე ყოფილა საქადაგო ხატი სვეტი-ცხოველისა. ეს არის კარედში ჩაბრძანებული სვეტი-ცხოველის 36×17სმ ზომის ჭედური გამოსახულება. კარედის გვერდებზე გამოსახულნი არიან წმინდა ნინო და წმინდა მირიანი. კარედის ზემოთა ნაწილი მოოქროვილია. მასზე გამოსახულია კუბოში მწოლიარე სიდონია, მის მკერდზე კი აღმართულია სვეტი, რომელიც ანგელოზებს უპყრიათ ხელთ. სიდონიას ფერხთით გამოსახულია მლოცველი წმინდა ნინო, ხოლო ზემოთ _ ორივე ხელით მაკურთხებელი მაცხოვარი. ხატში 44 წმინდა ნაწილი ყოფილა ჩატანებული. ის ამჟამად ხელოვნების მუზეუმშია დაცული.
როგორც, სასულიერო პირები აღნიშნავენ, ეს სიწმინდენი სწორედ ის საფარველი გახლავთ, რომელიც ბურავდა “არა ოდენ ვიდრემე გუამსა ღვთაებისასა, არამედ უფროისღა შიშლოებასა სულთა ჩვენთასა ცოდვისა მიერ”.
