ვინ იცავს მომხმარებელთა უფლებებს თუ ელექტროენერგია, წყალმომარაგება ან ბუნებრივი გაზის მიწოდება გეზღუდებათ; რა უფლებით შეუძლია ისარგებლოს დაზარალებულმა მომხმარებელმა და ვინ განიხილავს მოქალაქეთა საჩივრებს _ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიასთან დამოუკიდებლად არსებული საზოგადოებრივი დამცველის სამსახურმა ახალ სტრატეგიაზე მუშაობა დაასრულა. სტრატეგიის მიხედვით, საზოგადოების ინტერესების დაცვა, მომხმარებლებზე სატარიფო და სხვა სახის სარეგულაციო ცვლილებათა გავლენა და მათი შედეგების შეფასება პრიორიტეტია.
რა გეგმები აქვს აქვს სამსახურს მომხმარებელთა უფლებების დაცვის მიზნით და რა სახის ღონისძიებები იგეგმება 2015 წლისთვის, ამ საკითხებზე "გურია ნიუსს" მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველი სალომე ვარდიაშვილი ესაუბრა:
_ რა არის საზოგადოებრივი დამცველის ძირითადი ფუნქცია და რა სტრატეგია აქვს შემუშავებული თქვენს სამსახურს მომხმარებელთა უფლებების დასაცავად?
_ საზოგადოებრივი დამცველის ინსტიტუტის არსებობის განმავლობაში, სტრატეგიის შემუშავება ნოვაციას წარმოადგენს. სტრატეგია რამდენიმე ძირითადი თავისგან შედგება. უპირველეს ყოვლისა, აღწერილია სამსახურის არსი, ახალი სტრუქტურა, ორგანიზაციული მოწყობის და საქმისწარმოების წესები. ასევე ის ძირითადი ამოცანები, რომლის წინაშეც ენერგოომბუდსმენის აპარატი დგას.
ჩვენი ძირითადი პრიორიტეტია, რომ თითოეულ მომხმარებელს მაქსიმალური ყურადღება დაეთმოს და გაირკვეს კონკრეტულად სად ირღვევა მათი უფლებები. ამ ხუთი თვის განმავლობაში, რაც მე ამ პოზიციაზე დავინიშნე არაერთი საჩივარი განიხილა აპარატმა და მოქალაქის სასარგებლოდ გადაწყვიტა პრობლემატური საკითხი. მომავალი წლისთვის შემუშავებული გვაქვს კონკრეტული გეგმა, რომლის მიხედვითაც კიდევ უფრო გაიზრდება საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, ეცოდინებათ ვის უნდა მიმართონ უფლებების დარღვევის შემთხვევაში. ჯერჯერობით ჩვენს სამსახურს, თბილისის გარდა, წარმომადგენლობები მხოლოდ ქუთაისსა და ბათუმში აქვს, თუმცა გაფართოებას ვაპირებთ და მომავალი წლიდან უფრო აქტიურ მუშაობას ვგეგმავთ მომხმარებელთა უფლებების დასაცავად.
წელსვე ვაპირებთ კახეთის რეგიონში ცენტრის გახსნას, მაგრამ, შესაძლოა, წლის ბოლომდე ეს სამუშაოები ვერ მოესწროს და მომავალი წლისთვის გადავიტანოთ. თუმცა, 2015 წელს კახეთის რეგიონში, თელავში, უკვე დაიწყებს ცენტრი ფუნქციონირებას.
შევეცდებით, რომ შიდა და ქვემო ქართლი თბილისის ოფისის ძალებით დავფაროთ, დასავლეთ საქართველო ქუთაისზე და ბათუმზე გადანაწილდება.
ამასთან, გუბერნიებში და მუნიციპალიტეტებში ვაპირებთ თვითმმართველობების ორგანოებთან შეხვედრას, პრობლემების ჩანიშვნას და შემდეგ ამ საკითხების ეტაპობრივად გადაჭრას. გარდა მოქალაქეებისა, გვინდა ამ საკითხებში თვითმმართველობებიც ჩავრთოთ. ვიცით, რომ ადგილობრივ თვითმმართველობებს ძალიან ბევრი საქმეები აქვთ მოქალაქეთა უფლებების დარღვევის კუთხით, ამიტომ გვინდა ორმხრივი თანამშრომლობით გადავჭრათ მოქალაქის დარღვეული უფლება.
კიდევ ერთი ღონისძიება, რის გატარებასაც ვაპირებთ, ეს არის სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროსთან შეხვედრა და პატიმართა მდგომარეობის გაცნობა. როდესაც სახალხო დამცველის ოფისში ვმუშაობდი, ხშირად მიწევდა ციხეებში შესვლა, სადაც ჩემთან საუბარში პატიმრები ძირითად პრობლემად წყლის შეზღუდვას ასახელებდნენ. მათ ბანაობის უფლება კვირაში მხოლოდ ორჯერ აქვთ, ისიც შეზღუდული დროით. მიუხედავად იმისა, რომ ჰიგიენის უფლება კანონით გარანტირებულია. ქვეყანაში არსებული მდგომარეობა კი მათ ამ უფლებას არღვევს. პირველ ეტაპზე, ამისთვის საჭიროა სამინისტროს წარმომადგენლებს შევხვდეთ და გავარკვიოთ, რა პრობლემებია და მოწესრიგებულია თუ არა წყალმომარაგება საპატიმროებში.
_ სამსახურის არსებობის მანძილზე, დაახლოებით, რამდენი საჩივარია შემოსული 2014 წელს და გაზრდილია თუ არა მოქალაქეთა მომართვიანობა?
_ სტატისტიკური მონაცემებით, 1702 განცხადებაა იანვრიდან სექტემბრამდე შემოსული მაშინ, როდესაც წინა, 2013 წელს მთელი წლის განმავლობაში მხოლოდ 678 განაცხადი იყო რეგისტრირებული.
_ძირითადად რა პრობლემებით მოგმართავენ მომხმარებლები და ახერხებს თუ არა თქვენი სამსახური ამ პრობლემების გადაჭრას?
_ რაც შეეხება მოსახლეობის ძირითად პრობლემას, რომელიც ჩვენთან შემოსული განაცხადებიდან შეგვიძლია ვიმსჯელოთ, არის ელექტროენერგიასთან დაკავშირებული პრობლემები, ძირითადად კი, „თელასთან“. ძალიან ბევრია ხანდაზმული დავალიანებები, რომელსაც კომპანია მომხმარებლებს ისევ სთხოვს. მაგალითად, კიკეთის, შინდისის, კოჯორის მოსახლეობას ძალიან დიდი დავალიანებები აქვს, რომლებიც წლების წინ დაუგროვდათ. ყველაზე მეტი საჩივარი ამ თემაზე გვაქვს და ვცდილობთ ეტაპობრივად მოვაგვაროთ.
თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ წყალზე და გაზზე ქვეყანაში პრობლემა არ არის. რა თქმა უნდა, საჩივრები ამ საკითხებთან დაკავშირებითაც შემოდის.
_რამდენ ხანში იხილავთ მოქალაქეთა საჩივარს?
_ ვცდილობთ, 10 დღეზე მეტი ამას არ მოვანდომოთ.
_ რაც შეეხება მოქალაქეთა სასარგებლოდ გადაწყვეტილ დავებს, ამ მხრივ რა მიღწევები გაქვთ?
_ ჯამში, სადაც მოქალაქემ მატერიალური შედეგი მიიღო – კომპანია აღარ სთხოვს ხანდაზმულ დავალიანებას, ან უკანონოდ დარიცხული გადასახადი ჩამოეწერა, ამ თანხამ 800 ათას ლარს გადააჭარბა. ეს არის ის თანხა, რომელიც საქართველოს მოსახლეობამ სარგებელის სახით მიიღო. ამ შემთხვევაში მოქალაქეებს ვალები ჩამოეწერათ და მათ პირად ბარათზე, ქვითარზე ვალი აღარ ჩანს.
_თუ თქვენი მიმართვა კომპანიამ არ დააკმაყოფილა, ამ შემთხვევაში რა ბერკეტი გაქვთ?
_ ამ შემთხვევაში მივმართავ ადმინისტრაციულ ორგანოს – სემეკ–ს, რომელიც სრული შემადგენლობით ყოველ კვირას იკრიბება და ჩვენს მიმართვებს განიხილავს. ყველა საქმე, რომელიც სხდომაზე გავიტანეთ, დაკმაყოფილდა. ერთადერთი შემთხვევა მახსენდება, როდესაც „ყაზტრანსგაზმა“ პირდაპირ სხდომაზე მომიტანა ექსპერტიზის დასკვნა, სადაც მოქალაქის სასარგებლოდ არაფერი ეწერა და საქმე მორიგებით ვერ დასრულდა.
