პარლამენტის საშემოდგომო სესიის პლენარული სხდომაზე, ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარემ, ეკა ბესელიამ საქართველოს პარლამენტის წევრებთან – ირაკლი სესიაშვილთან და გედევან ფოფხაძესთან ერთად მომზადებული საქართველოს კანონის პროექტი "პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ პირველი მოსმენით განხილვისთვის წარმოადგინა.
ცვლილების მიხედვით, კანონს ემატება ახალი ტერმინები და მათი განმარტებები, კერძოდ, განისაზღვრა უფლებამოსილი ორგანოს ცნება, ამასთან წარმოდგენილ პროექტში გათვალისწინებულია კონტროლის ელექტრონული სისტემისა და მონაცემთა ბანკების კონტროლის სპეციალური ელექტრონული სისტემების განმარტებები. კანონს ემატება მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს კონტროლის მექანიზმს ფარულ საგამოძიებო მოქმედებებზე და უფლებამოსილი ორგანოს მონაცემთა ბანკებში განხორციელებულ აქტივობებზე. პროექტში გათვალისწინებულია გარდამავალი დებულებები, რომლის შესაბამისადაც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ 2015 წლის 31 მარტამდე უნდა უზრუნველყოს კონტროლის ელექტრონული სისტემისა და მონაცემთა ბანკების კონტროლის ელექტრონული სისტემების ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი ტექნიკურ-ორგანიზაციული ღონისძიებების განხორციელება და შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყოფის საშუალების შექმნა.
"ეს არის ორი ძალიან მნიშვნელოვანი სიკეთის დაცვა. პირველი ეს არის ადამიანის პირადი ცხოვრების და თავისუფლების დაცვის მაღალი სტანდარტი და მეორე – ეს არის უსაფრთხოება, რომელიც ასევე არის ადამიანის უფლებების სფერო და ადამიანის უფლებების შემადგენელი ნაწილი. ამ ორი სიკეთის დაბალანსებას ვცდილობთ ჩვენ შემოთავაზებული კონცეფციით“, – განაცხადა ეკა ბესელიამ. მისივე თქმით, სასამართლო უნდა იყოს ის საბოლოო ინსტანცია, რომელიც ფარული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად მოპოვებულ ყველა ინფორმაციას ამოწმებს და აანალიზებს.
"რას გულისხმობს ორი გასაღების პრინციპი: ერთი გასაღები, რომელიც აქვს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორს – არის საკონტროლო გასაღები, ანუ ინსპექტორს შეუძლია ეს გასაღები გამოიყენოს და ჩართოს მას შემდეგ, რაც გადაამოწმებს ინფორმაციას არის თუ არა ყველაფერი სწორად, როგორც ეს მოსამართლემ გადაწყვიტა და თუ მიიჩნევს, რომ არის სწორად, პირველი ღილაკი, რომელსაც ხელს აჭერს, არის შინაგან საქმეთა სამინისტრო, მაგრამ ის ღილაკი ვერ დაიწყებს საგამოძიებო მოქმედებებს, თუ ინსპექტორის საკონტროლო გასაღებით არ ჩაირთო. დადასტურების შემთხვევაში, როდესაც ორივე გასაღები დატრიალდება, მხოლოდ ამის შემდეგ იწყება ფარული საგამოძიებო მოქმედებები. რა თქმა უნდა, ინსპექტორს აქვს უფლება, არ დააჭიროს მეორე ღილაკს ხელი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსამართლესაც რომ ჰქონდეს გაცემული უფლება, შინაგან საქმეთა სამინისტრო ვერ განახორციელებს ფარულ საგამოძიებო მოქმედებებს“,- განმარტა ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარემ.
ეკა ბესელიამ პლენარულ სხდომაზე პრეზენტაციაც წარმოდგინა. მომხსენებელმა უპასუხა დეპუტატების შეკითხვებსაც. პარლამენტის წევრის, შალვა შავგულიძის განცხადებით, ინსპექტორის ფუნქციაა შეამოწმოს რამდენად სწორად იყო დაშვება ინფორმაციაზე. მისივე თქმით, წარმოდგენილი პაკეტის მიხედვით, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის მეშვეობით, ორგასაღებიანი სისტემის გამოყენებით კონტროლი მხოლოდ ფარულ სატელეფონო მიყურადება-მოსმენაზე ხორციელდება და არაფერია ნათქვამი იმის შესახებ, რომ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორი ორგასაღებიანი სისტემის გამოყენებით კონტროლს ინტერნეტ კომუნიკაციაზე განახორციელებს. თინათინ ხიდაშელის განცხადებით, კანონპროექტში ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ორდონიანი კონტროლი გაწერილი არ არის.
კანონპროექტზე ისაუბრა თანამომხსენებელმა, იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ, ვახტანგ ხმალაძემ. მისი განცხადებით, აღნიშნულ პროექტთან დაკავშირებით იურიდიულ საკითხთა კომიტეტში შენიშვნები გამოითქვა, რომელთა ნაწილი გაზიარებულ იქნა. ვახტანგ ხმალაძის თქმით, კომიტეტის წევრთა ნაწილის აზრით, ბრძანების გაცემა და არხის გახსნა შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მონაცემების მიღებაზე, ინტერესთა კონფლიქტშია პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის მაკონტროლებელ, საზედამხედველო ფუნქციასთან. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ პარლამენტის წევრთა შეკითხვებსაც უპასუხა.
უმცირესობის წევრი, ხათუნა გოგორიშვილი დაინტერესდა, არის თუ არა თეორიული შესაძლებლობა იმის, რომ პარლამენტმა მიიღოს როგორც ეკა ბესელიას, ირაკლი სესიაშვილისა და გედევან ფოფხაძის პროექტი, ასევე თავად ვახტანგ ხმალაძის საკანონმდებლო ინიციატივა.
"ამის ალბათობა ძალიან მცირეა, მაგრამ თეორიულად ასეთი შესაძლებლობა არსებობს, თუმცა საქართველოს პარლამენტის ისტორიაში ასეთი რამ არ მომხდარა, მაგრამ თუ მოხდება, ასეთ შემთხვევაში ორივე კანონი ამოქმედდება და ნორმათა კოლიზია გაჩნდება. ასეთ შემთხვევაში კი იმოქმედებს წესი, რომელიც "ნორმატიული აქტების შესახებ" კანონით არის განსაზღვრული, თუ რომელ ნორმას ეძლევა უპირატესი ძალა სხვის წინაშე – უპირატესი ძალა უფრო ახალ კანონს ენიჭება", – განმარტა ვახტანგ ხმალაძემ.
იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ ისაუბრა საზღვარგარეთის ქვეყნების გამოცდილებაზეც.
"აბსოლუტურად დაცული სისტემა ბუნებაში არ არსებობს. დანიშნულება ნებისმიერი კანონისა, რეგულაციებისა, რისი მიღებაც ჩვენ გვინდა ის არის, რომ მინიმუმამდე დავიყვანოთ რისკები უკანონო შეჭრისა პირად ცხოვრებაში. ეს არის მიზანი“,- განაცხადა ვახტანგ ხმალაძემ.
მისივე თქმით, ნებისმიერი ინსტიტუტის მოქმედება პერსონებზეა დამოკიდებული, თუმცა სისტემამ თავად უნდა უზრუნველყოს დაცვის ხარისხი, რომ დეპერსონალიზაცია მაქსიმალურად იყოს შესაძლებელი.
რეგლამენტით გათვალისწინებული წესით, ტრიბუნა ფრაქციების წარმომადგენლებსაც დაეთმოთ. ფრაქცია "თავისუფალი დემოკრატების“ სახელით, სხდომაზე დამსწრეთ შალვა შავგულიძემ მიმართა. დეპუტატის განცხადებით, წარმოდგენილი კანონპროექტით უგულვებელყოფილია ევროკავშირის დირექტივა, რომელიც პერსონალურ მონაცემთა დაცვას ეხება.
"პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორი შემოყვანილია, როგორც ფარული საგამოძიებო მოქმედებების განმახორციელებელი სუბიექტი. მან უნდა შეამოწმოს და გააკონტროლოს, ხორციელდება თუ არა მოსამართლის მიერ ნებადართულ ფარგლებში ეს ღონისძიება“,- განმარტა შალვა შავგულიძემ. მისივე განცხადებით, ფრაქცია „თავისუფალი დემოკრატები“ კანონპროექტს მხარს არ დაუჭერს.
ფრაქცია "ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ სახელით, პოზიცია დააფიქსირა ზურაბ ჯაფარიძემ. უმცირესობის წარმომადგენლის განცხადებით, ამ კანონპროექტის მიხედვით, შინაგან საქმეთა სამინისტროს შეუძლია პერსონალური მონაცემების დაცვის ინსპექტორის გვერდის ავლით განახორციელოს ფარული მოსმენა. მისივე თქმით, თუ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მენეჯერის ფუნქცია ექნება, მას შეეძლება, გააკეთოს ცალკე სისტემა და განახორციელოს ფარული მოსმენა ისე, რომ ეს არსად აღირიცხოს და პერსონალური მონაცემების დაცვის ინსპექტორი ამის შესახებ ინფორმაციას ვერ მიიღებს. საპარლამენტო უმცირესობის წევრთა განცხადებით, ისინი კანონპროექტს მხარს არ დაუჭერენ.
კანონპროექტთან დაკავშირებით აზრი სხვა საპარლამენტო ფრაქციების წარმომადგენლებმაც დააფიქსირეს.
აღნიშნული კანონპროექტთა პაკეტის განხილვა დღეს, პლენარულ სხდომაზე გაგრძელდება, რომელიც 11 საათზე დაიწყება.
