არის თუ არა ახალი დაპირისპირება პრეზიდენტსა და პრემიერ-მინისტრს შორის და როგორ გადაწყდება პრეზიდენტის პარლამენტში სიტყვით გამოსვლისას მთავრობის წევრების დასწრების საკითხი – კითხვები ჯერჯერობით პასუხგაუცემელი რჩება.
საქმე იმაშია, რომ პრეზიდენტის მოხსენებაზე დასწრებას მთავრობას კონსტიტუცია არ ავალდებულებს, თუმცა იურისტებისა და კონსტიტუციონალისტების ნაწილი ამბობს, რომ მთავრობის წევრების მოხსენებაზე დასწრება პრეზიდენტის ინსტიტუტის პატივისცემა იქნება და ის აუცილებელია.
"ეს არის სიმბოლური გამოსვლა პარლამენტში. მე არ ვთვლი საჭიროდ, ყოველ შემთხვევაში, რომ ასეთ გამოსვლებს უნდა დაესწროს მთავრობა, მინისტრები და პრემიერ–მინისტრი. ეს არის ჩემი პოზიცია, მაგრამ მე გთხოვთ, რომ ამას დიდ მნიშვნელობას ნუ მიანიჭებთ, სუფთა სიმბოლური დატვირთვა აქვს ასეთ გამოსვლებს და მონაწილეობა–არმონაწილეობას", _ მიიჩნევს პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი.
საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი კი, იმედს გამოთქვამს, რომ მთავრობის წევრები პარლამენტში პრეზიდენტის ყოველწლიურ ანგარიშზე დასასწრებად დროს გამონახავენ.
"მე იმედი მაქვს, რომ შარშანდელი შემთხვევა, როდესაც მთავრობამ ვერ მოახერხა დასწრებოდა პრეზიდენტის მოხსენებას, წელს აღარ განმეორდება, რადგან ამან არავითარი სიკეთე არ მოუტანა არც ჩვენ სახელმწიფოს და არც საერთაშორისო და შიდა იმიჯს. მე იმედი მაქვს, რომ მთავრობა მოახერხებს, გამონახავს დროს და ამ მოხსენებას დაესწრება", – განაცხადა გიორგი მარგველაშვილმა.
მოგვიანებით, პრემიერის განცხადებას პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში უპასუხეს და განმარტეს, რომ ყოველწლიურ მოხსენებაზე მთავრობის დასწრების საკანონმდებლო აუცილებლობა მართლაც არ არსებობს, მაგრამ ადმინისტრაციაში სხვა, პოლიტიკური, არგუმენტები აქვთ.
პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი გიორგი კვერენხილაძე, კონსტიტუციას იშველიებს და ამბობს, რომ პრეზიდენტი არის ქვეყანაში კონსტიტუციური უსაფრთხოების გარანტი. ასვე არის მთავარსარდალი და კონსტიტუციით აქვს განსაზღვრული წლიური ანგარიშით პარლამენტის წინაშე წარდგენა.
"მისი ვალდებულებაა, პარლამენტს წელიწადში ერთხელ წარუდგინოს მოხსენება ქვეყნის მდგომარეობის უმნიშვნელოვანეს საკითხებზე. შესაბამისად, მთავრობა დაინტერესებული უნდა იყოს ამ მოხსენების შინაარსით", – აცხადებს გიორგი კვერენჩხილაძე.
პრემიერს პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში შეახსენეს, რომ საქართველოში ახალი კონსტიტუცია არ მოქმედებს. ქვეყანას აქვს 1995 წელს მიღებული კონსტიტუცია, რომელმაც კორექტირება განიცადა.
"ახალი კონსტიტუცია საქართველოს არა აქვს. დღეს მოქმედებს 1995 წელს მიღებული კონსტიტუცია, რომელიც ახალი რედაქციით მოქმედებს. ვალდებულება პრეზიდენტის მოხსენებაზე დასწრებისა, არც კონსტიტუციის წინა რედაქციის შემთხვევაში და არც ახალი რედაქციით, მთავრობას არ აკისრია. რაც შეეხება პარლამენტში მისვლის საკითხს, მინდა გითხრათ, რომ პრეზიდენტი, რომელიც არის სახელმწიფოს მეთაური, კონსტიტუციურად არის უმაღლესი მთავარსარდალი, ქვეყნის ერთიანობისა და დამოუკიდებლობის, კონსტიტუციის დაცვის გარანტი, ასევე კონსტიტუციურად გახლავთ სახელმწიფო ორგანოთა ნორმალურად ფუნქციონირების გარანტი; მისი ვალდებულებაა, პარლამენტს წელიწადში ერთხელ წარუდგინოს მოხსენება ქვეყნის მდგომარეობის უმნიშვნელოვანეს საკითხებთან დაკავშირებით. აღნიშნული მომენტების, პრეზიდენტის კონსტიტუციური სტატუსის და თავად მოხსენების კონსტიტუციური რეგლამენტაციის, ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებს და თანამდებობის პირებს გარკვეული ინსტიტუციური ურთიერთდამოკიდებულება აქვთ, არსებობს ხელისუფლების ერთიანობის პრინციპი, ვთვლი, რომ პრეზიდენტის პარლამენტში მოხსენებით გამოსვლა საკმაოდ მნიშვნელოვანია. შესაბამისად, მთავრობას ქვეყნის მდგომარეობის უმნიშვნელოვანეს საკითხებთან დაკავშირებით სახელმწიფოს მეთაურის მოხსენება უნდა აინტერესებდეს", _ ამბობს პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი, გიორგი კვერენჩხილაძე.
პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე გიორგი კახიანი კი აცხადებს, რომ მთავრობის წევრების დასწრება პრეზიდენტის გამოსვლისას სავალდებულო არ არის.
"ამას საქართველოს კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს. რაც შეეხება იმას, რომ მთავრობა 2013 წლამდე ესწრებოდა პრეზიდენტის გამოსვლებს პარლამენტში გამომდინარეობდა იმ კონსტიტუციური რეგულაციებიდან, რომელიც ადრე მოქმედებდა. დღეს აბსოლუტურად განსხვავებული კონსტიტუციური რეალობაა და მთავრობას არანაირი პასუხისმგებლობა არ გააჩნია პრეზიდენტის წინაშე“, _ აცხადებს კახიანი.
კახიანის ამ განცხადებას იზიარებენ კონსტიტუციონალისტებიც, თუმცა აცხადებენ, მთავრობის წევრებმა პრეზიდენტის ინსტიტუტს პატივი უნდა სცენ და მოხსენებას დაესწრონ.
კონსტიტუციონალისტები ასევე განმარტავენ, რომ მსგავსი ჩანაწერი კონსტიტუციის არც ძველ რედაქციაში, ვიდრე მასში ცვლილება შევიდოდა და არც ახალში არ იკითხება.
"ცენტრ მომავლის ინიციატივების“ ხელმძღვანელი იურისტი ლევან ალაფიშვილი პრეზიდენტის მიერ პარლამენტისთვის ანგარიშის წარდგენის სიმბოლურობაზე საუბარს სახელმწიფოებრიობის დაკნინებად მიიჩნევს.
"ვინც იტყვის, რომ პრეზიდენტის მიერ პარლამენტისთვის ყოველწლიური ანგარიშის წარდგენა სიმბოლურია, სახელმწიფოებრიობას აკნინებს“, _ აცხადებს ალაფიშვილი და დასძენს, რომ საქართველოს კონსტიტუციაში არაფერი სიმბოლური არ წერია, მით უფრო, როცა საქმე სახელმწიფოს მეთაურის – უმაღლესი არჩეული პირის მიერ მეორე უმაღლეს არჩევით წარმომადგენლობით ორგანოსთან ანგარიშის წარდგენას ეხება.
"ვინც ამბობს, რომ ეს არის სიმბოლური, კანონში თავის სამართლებრივ გამართლებას ეძებს. დემოკრატია და ინსტიტუციური დემოკრატია, რა თქმა უნდა, საკანონმდებლო ნორმებზეა დაფუძნებული, მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვანი არის ტრადიციები, რომელიც დამკვიდრებულია, რომლითაც ცხოვრობს საზოგადოება და რომლითაც ცოცხლდება ის ნორმატიული ბაზა თუ ინსტიტუტები, რომლებიც საზოგადოებრივი ცხოვრების ყოველდღიურ მართვას უზრუნველყოფენ. ამ მიმართულებით მხოლოდ ერთ ნაწილზე – მხოლოდ კანონზე ან მხოლოდ კონსტიტუციაზე მითითება, ვფიქრობ სწორი არ არის. ჩვენი საზოგადოების ამბიცია, რომელიც ხელისუფლებამ ევროპასთან ასოცირების შეთანხმებაზე ხელმოწერით დაადასტურა, არის დემოკრატიული ღირებულებების დამკვიდრება და ამ გზით ქართული საზოგადოების დემოკრატიულ ოჯახში დამკვიდრება. კი ბატონო, კონსტიტუციაში რაღაც წერია, რაღაც არ წერია, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ არსებობს აკრძალვა. სადმე წერია, რომ აკრძალულია და მთავრობა არ უნდა დაესწროს პრეზიდენტის პარლამენტში მოხსენებით გამოსვლას?! ჩემთვის, როგორც რიგითი მოქალაქისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი და საინტერესო იქნებოდა, ერთ დღეს, ერთად თავმოყრილი მეხილა ყველა სახელისუფლებო შტო, ჩემს მიერ არჩეული უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს შენობაში, სადაც გაიმართებოდა მსჯელობა წარმატებებზე, წარუმატებლობაზე და მექნებოდა ინფორმაცია გასული წლის თუ სამომავლო ხედვების შესახებ", – აღნიშნავს ალაფიშვილი.
თავიანთ მოსაზრებებს გამოთქვამენ საპარლამენტო უმცირესობაშიც.
"თავისუფალი დემოკრატები“ ამბობენ, რომ პრემიერის განცხადება პრეზიდენტის უპატივცემულობაა.
"პრემიერის განცხადება მიკვირს, რადგან აქ საუბარია ინსტიტუტის უპატივცემულობაზე. ვფიქრობ, მთავრობას, მინისტრებს და პრემიერს, უნდა აინტერესებდეთ რაზე ისაუბრებს პრეზიდენტი პარლამენტში და ეს მათ ტელევიზიით არ უნდა მოისმინონ. აქ ალბათ კონკურენციის საკითხია. ფიქრობენ, რომ თუ პრეზიდენტის მოხსენებას დაესწრებიან. მთავრობა დაკნინდება. ვფიქრობ, მთავრობას ისედაც ბევრი პრობლემა აქვს ამას რომ არ იმატებდეს“, _ აცხადებს "თავისუფალი დემოკრატების წევრი ზურაბ აბაშიძე.
სახელისუფლებო შტოებს შორის დაპირისპირებად მიიჩნევს, მთავრობის წევრებისა და საპარლამენტო უმრავლესობის პოზიციას, გიორგი მარგველაშვილის პარლამენტში ყოველწლიური მოხსენებით წარდგენასთან დაკავშირებით, "ნაციონალური მოძრაობის წევრი“ გიგი წერეთელიც.
“სახეზეა ხელისუფელების შტოებს შორის დაპირისპირება“, -აცხადებს წერეთელი და დასძენს, რომ პრეზიდენტმა უნდა გაახმოვანოს მნიშვნელოვანი საკითხები, რადგან ქვეყანაში არ არის მშვიდი ვითარება, ეკონომიკურად და პოლიტიკურად დაძაბული სიტუაციაა და ასეთ დროს მთავრობის მხრიდან ინსტიტუტების უპატივცემულობა დემარშს ნიშნავს.
ცნობისთვის, პრეზიდენტს საკანონმდებლო ორგანოში მოხსენებით წარდგომის ვალდებულება წელიწადში ერთხელ, საგაზაფხულო სესიის დაწყებისას აქვს, თუმცა როდის წარდგება გიორგი მარგველაშვილი პარლამენტში მოხსენებით, ზუსტი თარიღი ჯერჯერობით ცნობილი არ არის. პრეზიდენტის ადმინისტრაციასა და პარლამენტს ამ საკითხზე კონსულტაციები ჯერჯერობით არ დაუწყია, თუმცა სავარაუდოდ, გიორგი მარგველაშვილი პარლამენტში თებერვლის ბოლოს წარდგება.
