სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა, საზოგადგოების საფრთხისგან დაცვა, კრიტიკული აზრის ჩახშობის საფრთხეს, კანონპროექტის მიზანშეწონილობა – ამ საკითხებზე ამახვილებენ ყურადღებას პოლიტიკოსები და ანალიტიკოსები შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მომზადებული კანონპროექტის შეფასებისას.
საქმე ისაა, რომ შსს-მ მოამზადა კანონპროექტი, რომლის თანახმად მოწოდება შუღლის გაღვივების თაობაზე, დასჯადი გახდება.
კანონპროექტი პარლამენტს უახლოეს პერიოდში გადაეგზავნება.
უფრო კონრკეტულად კი, სისხლის სამართლის კოდექსს დაემატება ახალი 239-ე პრიმა მუხლი, რომლის მიხედვით, პატიმრობით დაისჯება რომელიმე ნიშნის მქონე პირთა ჯგუფებს შორის მტრობის ან განხეთქილების გაჩენა, რაც ადამიანის ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანებაში ან სიცოცხლის მოსპობაში გამოიხატება.
დასჯად ქმედებად განისაზღვრება მოწოდება შუღლის გაღვივების მიზნით, რაც გულისხმობს ზეპირად, წერილობით ან გამოხატვის რომელიმე სხვა საშუალებით საჯაროდ მოწოდებას ძალადობრივი ქმედებებისაკენ – რასობრივი, რელიგიური, ეროვნული, კუთხური, ეთნიკური, სოციალური, ენობრივი ან სხვა ნიშნების მქონე პირთა ჯგუფებს შორის მტრობის ან განხეთქილების ჩამოგდების მიზნით.
აღსანიშნავია, რომ კანონის დარღვევა 2-დან 5-წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას გულისხმობს. იმ შემთხვევაში კი, თუ ამგვარ მოწოდებას პირის ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება მოჰყვა, ან სიცოცხლის მოსპობაში გადაიზარდა, 8-დან 15 წლამდე ვადით პატიმრობას გამოიწვევს.
პასუხისმგებლობა გათვალისწინებულია იურიდიული პირებისთვისაც, რომლებიც ამგვარი ქმედებისთვის ლიკვიდაციით, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან ჯარიმის დაკისრებით დაისჯებიან.
სისხლის სამართლის კოდექსში შესატან ამ ცვლილებას, უარყოფითი გამოხმაურება მოჰყვა საპარლამენტო უმცირესობაში, სადაც აღნიშნავენ, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მომზადებულმა კანონპროექტმა, რომლის თანახმადაც შუღლის გაღვივების თაობაზე მოწოდება დასჯადი ხდება, შესაძლოა სიტყვის თავისუფლება შეზღუდოს.
"ქართული ოცნების" ხელისუფლებაში ყოფნის 2 წლის თავზე, რელიგიური შუღლით ძალადობა არის გახშირებული და სტატისტიკაა მომატებული. პრობლემაა არა კანონსი, არამედ აღსრულებაში.
ვფიქრობ, ეს კანონი მიმართულია არა ვინმეს დასაცავად, არამედ, თავისუფალი სიტყვის წინააღმდეგ და იზარალებენ მხოლოდ ჟურნალისტები", _ აღნიშნა საპარლამენტო უმცირესობის წარმომადგენელმა, სერგო რატიანმა.
დღეს, არასამთავრობო და მედია ორგანიზაციებმაც გაავრცელეს ერთობლივი განცხადება, სადაც შუღლის გაღვივების თაობაზე ინიცირებულ კანონპროექტთან დაკავშირებითაა საუბარი და აღნიშნულია, რომ 2391-ე მუხლი შეიცავს გამოხატვის თავისუფლების გაუმართლებელი შეზღუდვისა და კრიტიკული აზრის ჩახშობის საფრთხეს.
"… შინაგან საქმეთა სამინისტროს (შემდგომში შსს) მიერ მომზადებული, სისხლის სამართლის კოდექსში შესატანი ცვლილებების პროექტის, 2391-ე მუხლი შეიცავს გამოხატვის თავისუფლების გაუმართლებელი შეზღუდვისა და კრიტიკული აზრის ჩახშობის საფრთხეს. აღნიშნული ნორმით, დასჯადად ცხადდება მოწოდება შუღლის გაღვივების მიზნით, ე.ი. "ზეპირად, წერილობით ან გამოხატვის რომელიმე სხვა საშუალებით საჯაროდ მოწოდება ძალადობრივი ქმედებებისკენ რასობრივი, რელიგიური, ეროვნული, კუთხური, ეთნიკური, სოციალური, ენობრივი ან/და სხვა ნიშნების მქონე პირთა ჯგუფებს შორის მტრობის ან განხეთქილების ჩამოგდების მიზნით". სამწუხაროდ, აღნიშნული კანონპროექტის ინიცირება მთავრობამ საზოგადოებასთან ფართო და ინკლუზიური დისკუსიების გარეშე მოახდინა, რაც საკითხის მნიშვნელობის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით მიუღებელია."
თუმცა, შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე, ლევან იზორია, აღნიშნული კანონპროექტით სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის რისკებს, აბსურდულს უწოდებს.
მისი თქმით, ცვლილების მიზანი არის ერთადერთი – როგორც სიტყვის გამოხატვის, ისე საზოგადოებრივი უსაფრთხოების, უზრუნველყოფა.
რაც შეეხება საპარლამენტო უმრავლესობის პოზიციას, როგორც პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე, ეკა ბესელია ამბობს, მათ ჯერ კანონპროექტი არ წაუკითხავთ. შესაბამისად არ ფლობენ ინფორმაციას, რამდენად შესაბამისობაშია ის გამოხატვის თავისუფლებასთან.
არის თუ არა ზოგადად აღნიშნული კანონპროექტის მიღების აუცილებლობა? – სწორედ ამ თემაზე ამახვილებს ყურადღებას საზოგადოებრივი კომუნიკაციების კვლევისა და განვითარების ცენტრის ხელმძღვანელი, ანალიტიკოსი არჩილ გამზარდია.
როგორც ანალიტიკოსი ამბობს, იმ საკითხებზე, რომლის აღწერილობაც ამ კანონპროექტშია, უკვე არსებულ კანონშიც არის გარკვეული კუთხით საუბარი, შესაბამისად მის მიღებას მიზანშეწონილად არ მიიჩნევს.
რაც შეეხება მოსაზრებას, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მომზადებულმა კანონპროექტმა, რომლის თანახმადაც მოწოდება შუღლის გაღვივების თაობაზე დასჯადი გახდება, შესაძლოა გამოხატვის თავისუფლება შეზღუდოს და უპირველეს ყოვლისა ზიანი მედიას მიაყენოს, გამზარდია რეალურად არ მიიჩნევს.
"ამ ასპექტში, მედია ყველაზე ნაკლებადაა რისკის შემცველია, რასაც ვერ ვიტყვით ბევრ სხვა ინსტიტუციაზე.
ჩვენთან არასამთავრობო, პოლიტიკური და სხვადასხვა სექტორები უფრო არაკორექტული და საშიშია, ვიდრე მედია.
ჩემი აზრით, ეს მედიას ყველაზე ნაკლებად დააზარალებს. სასულიერო პირებისთვის უფრო საშიშია, სადაც მსგავსი შემთხვევები გვაქვს", _ განმარტავს "გურია ნიუსთან" გამზარდია და დასძენს, რომ თუ მას უპოვნიან ისეთ დისკუსს, რომელიც მეტ სიახლეს შეიცავს და მეორეს მხრივ, არ იქნება საზოგადოებაში გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებული, შეიძლება პოზიტიური შეფასებაც მიიღოს.
ანალიტიკოსის თქმით, მოცემულ შემთხვევაში უმნიშვნელოვანესია ის ფაქტი, რომ შუღლის გაღვივების მცდელობას არა სისხლის სამართლის კოდექსი, არამედ ადმინისტრაციული არეგულირებდეს.
"მსგავსი რეგულაცია შეიძლება იყოს ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის საგანი, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა, რადგან სისხლის სამართლის კოდექსით ასეთი რამეები არსად არ რეგულირდება", _ უთხრა "გურია ნიუსს" გამზარდიამ.
