რა უფრო დააზარალებს მედიას – ციფრულ მაუწყებლობაზე გადასვლა, რომელიც ძალიან დიდ ხარჯებთანაა დაკავშირებული და შესაძლოა, ამას რომელიმე მაუწყებლის დახურვაც მოჰყვეს, თუ მაუწყებლის შესახებ კანონი, რომელიც პარლამენტმა მეორე მოსმენით უკვე მიიღო?
კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ, პარლამენტს რეკლამის რეგულაციასთან დაკავშირებით საკანონმდებლო წინადადება შესთავაზა, რომელიც პარლამენტმა მეორე მოსმენით მიიღო და რომლის თანახმადაც, სატელევიზიო ეთერში სარეკლამო ჭრების დროითი მოცულობა, შესაძლოა, შეიზღუდოს და კანონის საფუძველზე შემცირდეს.
"მაუწყებლობის შესახებ" კანონში დაგეგმილი ცვლილებების გათვალისწინებით, 2015 წელს სარეკლამო ჭრა იქნება არაუმეტესს 15 წუთი ერთი საათის განმავლობაში, რაც ერთ საათში ერთჯერადად არ განთავსდება და სამ-ოთხჯერ "გაიჭრება".
2016 წლიდან 12-წუთიანი სარეკლამო ბლოკი იქნება, ხოლო 2017 წლიდან დამატებითი რეგულაციებია გათვალისწინებული.
აღსანიშნავია, რომ კანონში ცვლილებას ასოცირების ხელშეკრულება ითვალისწინებს, რომლის თანახმადაც, ნაკისრ ვალდებულებებში ერთ-ერთი სწორედ სატელეკომუნიკაციო და მედიასფეროში არსებულ დირექტივებთან კანონმდებლობის ჰარმონიზაციას გულისხმობს.
მოცემული კანონპროექტის განხილვას საკომიტეტო სხდომებზე არაეთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა პოზიციას, ოპოზიციასა და მედიის წარმომადგენლებს შორის.
პრობლემები რომლებიც ყველაზე აქტუალურად განიხილებოდა იყო შემდეგი – როდის შევიდოდა კანონი ძალაში, გამოიწვევდა თუ არა ის რეკლამების შემცირებას და შესაბამისად, მედიასაშუალებების ფინანსურ კრიზისს.
როგორც "გურია ნიუსთან" საუბრისას, რეგიონულ მაუწყებელთა ასოციაციის ხელმძღვანელი ნათია კუპრაშვილი ამბობს, მსგავსი კანონები ევროკავშირის მთელ რიგ ქვეყნებში მოქმედებს, შესაბამისად პრობლემის სიმწვავე არა კანონის შემოღება, არამედ დროის ფაქტორი იყო.
"საკომიტეტო მოსმენაზე, მუხლობრივ განხილვას ესწრებოდნენ ის მაუწყებლები, რომლებიც კანონის ასე მცირე დროში ცვლილებას აპროტესტებენ. განხილვის დროს მათ დაესვათ კითხვა – ჰქონდათ თუ არა რაიმე სახის პრეტენზია კანონის ძალაში შესვლის მუხლთან დაკავშირებით. არანაირი პრეტენზია არ თქმულა. შესაბამისად, ჩვენ ვერ ვიმსჯელეთ როდის სჯობდა კანონის ამოქმედება", _ განაცხადა ნათია კუპრაშვილმა.
ცნობისთვის, 2011 წლამდე, საქართველოს ბაზისთვის ცნობილი იყო მსგავსი სახის რეგულაცია. კერძოდ, მედიასაშუალებებს ჰქონდათ 15%-იანი სარეკლამო შეზღუდვა.
2011 წელს, 15%იანი შეზღუდვა გაიზარდა 20%-მდე და საათობრივი შეზღუდვა გაუქმდა, რამაც როგორც ნათია კუპრაშვილი ამბობს, საქართველოში სარეკლამო ბაზის მედიასაშუალებებში გადანაწილება თავკომბალას დაამსგავსა.
აღსანიშნავია, რომ ამ შეზღუდვის გაუქმებით, მაუწყებელს შეეძლო თავისი ნებით გადაენაწილებინა რეკლამა დღის განმავლობაში. სწორედ ამან გამოიწვია პრაიმტაიმის დროს ზოგიერთ მედიასაშუალებაში რეკლამების სიჭარბე.
"პრაიმტაიმის დროს რეკლამების სიჭარბე იმ სტანდარტებს არღვევდა, რომლებიც განვითარებულ ქვეყნებში მოქმედებს. ეს სტანდარტები არ არის მხოლოდ იმიტომ, რომ მაყურებელი რეკლამებიდან დაასვენონ, არამედ სხვა რამდენიმე ფაქტორიდან გამომდინარე. მათ შორის რეკლამის ეფექტურობის მიღწევისთვის.
რაც უფრო მოკლე მონაკვეთში ზის ესა თუ ის რეკლამა, ის აუდიტორიაზე უფრო ეფექტურ გავლენას ახდენს.
ასევე, კანონპროექტის მიღების აუცილებლობა გამოწვეულია იმითაც, რომ სარეკლამო ბაზარი სწორად გადანაწილდეს. საბოლოო ჯამში კი ეს სიტუაცია გამოწვეული იყო ქვეყანაში ევროკავშირის დირექტივასთან შეუსაბამო რეგულაციების არ არსებობის გამო", _ განაცხადა კუპრაშვილმა.
"მაუწყებლის შესახებ" კანონი ითვალისწინებს არა მხოლოდ სარეკლამო ჭრების დარეგულირებას, არამედ საზოგადოებრივი მაუწყებლის სპონსორობის დარეგულირებასაც. გამომდინარე იქიდან, რომ საზოგადოებრივ მაუწყებელზე აკრძალულია კომერციული სახის რეკლამები, ის სპონსორებმა ჩაანაცვლეს.
"თუ საზოგადოებრივი მაუწყებელის ეთერს გადახედავთ, აღმოაჩენთ ძალიან ბევრი რეკლამას და ვერ განასხვავებთ იმ ე.წ. სპონსორობას რეკლამისაგან, რადგან მაყურებელი იქ პროდუქციისა და ფასდაკლების შესახებაც იღებ ინფორმაციას, მისამართებიც და ტელეფონის ნომრებიც არის მითითებული ამ ე.წ. სასპონსორო პაკეტების განმთავსებლის. სწორედ ამიტომ, შეზღუდვებთან დაკავშირებით აუცილებელი და მნიშვნელოვანი იყო დაზუსტება", _ განაცხადა რეგიონული მაუწყებელთა ასოციაციის ხელმძღვანელმა.
მედიასაშუალებების წარმომადგენელთა შეშფოთებაზე, რომ აღნიშნულმა კანონმა, შესაძლოა, მათი ფინანსური კრიზისი გამოიწვიოს, კუპრაშვილი ამბობს, რომ ეს ფუჭი ვარაუდია. თუმცა, ამასთან დაკავშირებული ზუსტი კვლევებიც არ არსებობს.
"ზუსტი კვლევები იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორ აისახება კანონის ცვლილება მედიასაშუალებების ფინანსურ მდგომარეობაზე არ არსებობს.
კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ მოახდინა კანონის ინიცირება. ჩვენ მივუთითებდით, რომ მსგავსი კვლევა წარედგინა კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიას, მანამ სანამ მოახდენდა კანონის ინიცირებას ან კანონპროექტის დამტკიცების პროცესში. სამწუხაროდ მე ასეთ კვლევას არ ვიცნობ და მესმის მხოლოდ ვარაუდები, რომ მსხვივილ კომპანიებს, რომლებშიც ჭარბი იყო რეკლამები პრაიმტაიმის დროს, შემოსავლები შეუმცირდებათ.
ვფიქრობ ეს ფუჭი ვარაუდებია და არანაირი ფინანსური კრიზისი მათ არ ემუქრებათ. ეკონომიკურმა ვარდნამ შეიძლება იქონიოს გავლენა მათ ფინანსურ მდგომარეობაზე, მაგრამ არა ამ კანონმა", _ აცხადებს ნათია კუპრაშვილი.
რეგიონული მაუწყებელთა ასოციაციის ხელმძღვანელი, ვარაუდობს, რომ 2015 წელს მოსალოდნელი ცვლილება, კერძოდ ციფრულ მაუწყებლობაზე გადასვლა, უფრო დიდ ფინანსურ პრობლემებთან იქნება დაკავშირებული, ვიდრე "მაუწყებლობის შესახებ" კანონში შეტანილი ცვლილებები გამოიწვევს.
"ძალიან ბევრ ხარჯებს ითხოვს ციფრულ მაუწყებლობაზე გადასვლა და შესაძლოა 2015 წელს რომელიმე მაუწყებელი აღარც გვყავდეს. არ გამოვრიცხავ, რომ სწორედ ამ გამოწვევამ იმოქმედოს მაუწყებლების არსებობა-არ არსებობაზე და მერე დაბრალდეს სწორედ ამ კანონპროექტს", _ განაცხადა ნათია კუპრაშვილმა.
