"ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის" მთავრობის პირობებში დაწყებული მოლაპარაკებები სავიზო რეჟიმის გამარტივებასთან დაკავშირებით, რომელიც მომდევნო წლებში წარმატებით ხორციელდებოდა – ქვეყანამ მიიღო სამოქმედო გეგმა, გამოქვეყნებული ანგარიშების თანახმად, უმეტესი ნაწილი შეასრულა კიდეც, დღეს უკვე ეჭვქვეშ დგება.
მიუხედავად იმისა, რომ ამის კონკრეტულ მიზეზებზე ევროკომისრები და ქვეყნის პირველები არ საუბრობენ, ჩნდება ეჭვი – ხომ არ იქონია ამაზე გავლენა რეზოლუციებმა, განცხადებებმა იმის შესახებ, რომ საქართველოში ყოფილი მაღალჩინოსნების პოლიტიკური დევნა მიმდინარეობს;
მთავრობის ყოფილი წევრებისა და მთავარი ოპოზიციური ძალის განცხადებებმა, რომ ქვეყანამ ევროპულ კურსს გადაუხვია;
მთავრობის წევრების განცხადებებმა იმის თაობაზე, რომ ევროპალრამენტარები არაობიექტურები არიან, როცა საქართველოში შერჩევით სამართალსა და პოლიტიკურ დევნაზე საუბრობენ;
ჩნდება კითხვა – საქართველო ნატო-ს კარზე უშედეგოდ ხომ არ "აკაკუნებს"?
ვიზალიბერალიზაციისთვის დაწყებული მოლაპარაკებები და სამოქმედო გეგმა
საქართველომ და ევროკავშირმა სავიზო რეჟიმის გამარტივების შესახებ მოლაპარაკება ჯერ კიდევ 2012 წელს დაიწყეს. ხოლო, ვიზის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმა ქვეყანამ მომდევნო, 2013 წლის თებერვალში მიიღო.
სამოქმედო გეგმა ოთხი ბლოკისაგან შედგებოდა: დოკუმენტების უსაფრთხოება, ბიომეტრიული პასპორტების ჩათვლით; საზღვრის ინტეგრირებული მართვა, მიგრაციის მართვა და თავშესაფრის პოლიტიკა; საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება; საგარეო ურთიერთობები და ადამიანის ძირითადი უფლებები. თითოეულ ბლოკში, თავის მხრივ, ორი ფაზაა. პირველი ფაზა საკანონმდებლო ჩარჩოს და დარგობრივი პოლიტიკის რეფორმას მოიცავდა, ხოლო მეორე − აღნიშნული რეფორმის განხორციელებას.
საქართველოს მიერ აღნიშნული გეგმის წარმატებით აღსრულების შემთხვევაში, შესაბამისი პოლიტიკური გადაწყვეტილების საფუძველზე, ევროკავშირის სივრცეში (შენგენის ქვეყნებში) უვიზო მიმოსვლის რეჟიმი უნდა ყოფილიყო.
როგორ მიმდინარეობდა სამოქმედო გეგმის შესრულება
გასული წლის მაისში, ფონდმა "საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველომ" სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმის შესრულების ანგარიში წარადგინა, რომლის თანახმადაც ევროკავშირის მოთხოვნათა დიდი ნაწილი საქართველოს შესრულებული ჰქონდა.
უფრო კონკრეტულად კი, საქართველოს მოცემული დროისთვის ევროკავშირის 31 მოთხოვნიდან 13 სრულად ჰქონდა შესრულებული, 11 მეტწილად 6 სანახევროდ შხოლო 1 მოთხოვნა მეტწილად არ იყო შესრულებული.
აღსანიშნავია, რომ სწორედ ვიზალიბერალიზაციისთვის საჭირო ერთ-ერთ ეტაპს წარმოადგენდა გასული წლის ყველაზე ხმაურია – ანტიდისკრიმინაციული კანონი.
გასული წლის 29 ოქტომბერს, ევროკომისიის მიერ საქართველო-ევროკავშირის სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმის იმპლემენტაციის შესახებ მეორე ანგარიში გამოქვეყნდა და როგორც საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ამბობდა, ანგარიშის თანახმად, საქართველომ შეასრულა სავიზო დიალოგის პირველი (საკანონმდებლო) ფაზის მოთხოვნები. შესაბამისად, კომისიას შეუძლია შეუდგეს სამოქმედო გეგმის მეორე ფაზით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების შეფასებას.
მთავრობა, ევროკავშირი და ვიზალიბერალიზაცია
დროის ამავე მონაკვეთში, პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა საზოგადოებას საქმიანობის ანგარიში წარუდგინა, სადაც ასევე იყო საუბარი ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებულ ღონისძიებებზე და როგორც მაშინ პრემიერი ამბობდა, ეს წარმატებით ხორციელდებოდა.
კიდევ უფრო მოგვიანებით, გასული წლის 21 ნოემბერს, ევროკავშირის სამეზობლოს საინფორმაციო ცენტრმა გამოაქვეყნა ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ ევროკავშირის მინისტრები მხარს უჭერდნენ საქართველოს მოქალაქეების უვიზო მიმოსვლას და სამოქმედო გეგმის შეფასების ახალ ეტაპზე გადასვლის ნებას რთავდნენ.
მოლოდინი
აღსანიშნავია, რომ ხელისუფლების წარმომადგენლებს თავდაპირველად ჰქონდათ მოლოდინი, რომ ვიზის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმის პირველი ეტაპის დასრულება ვილნიუსის სამიტამდე მოხდებოდა, მოგვიანებით ამ თარიღმა 2014 წლის დასაწყისამდე გადაიწია, შემდეგ, როგორც მაშინდელი სახელმწიფო მინისტრი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში ალექსი პეტრიაშვილი ამბობდა, 2015 წლის ბოლოსთვის ან ყველაზე გვიან, 2016 წლის დასაწყისისთვის საქართველო ნებისმიერი მოქალაქე, შენგენის ზონაში ვიზის გარეშე გადაადგილებას შეძლებდა.
აღსანიშნავია, რომ საქართველოსთვი ვიზალიბერალიზაციას, გარდა შენგენის ქვეყნებში უვიზო მიმოსვლის საშუალებისა, უფრო მნიშვნელოვანი დატვირთვაც ჰქონდა, რაც ტერიტორიული მთლიანობის საკითხს უკავშირდებოდა.
როგორც მთავრობა ამბობდა, ვიზალიბერალიზაციის შემდეგ, უვიზო მიმოსვლით სარგებლობას ყველა საქართველოს მოქალაქე შეძლებდა, მათ შორის საქართველოს პასპორტის მფლობელი აფხაზი და ოსი მოქალაქეებიც.
ეს კი, პოლიტოლოგ კახა გოგოლაშვილის თქმით, ყველაზე ეფექტური საშუალება იქნებოდა, რაც ქართულ პასპორტსა და საქართველოს მოქალაქეობას სეპარატისტულ რეგიონებში მიმზიდველს გახდიდა.
გარდა ამისა, როგორც საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე დავით უსუფაშვილი ცოტა ხნის წინ ამბობდა, "ჩვენ ვაგრძელებთ ევროპის კარზე კაკუნს".
"საზოგადოების უდიდესი ნაწილისთვის არ არსებობს კითხვა, სად უნდა იყოს საქართველო. თაობების განმავლობაში ეს პასუხი ძალიან ნათელია. ჩვენ ევროპულ ცივილიზაციას ვეკუთვნით და გვინდა, რომ ვიყოთ მისი ნაწილი. სწორედ ამიტომ ვაკაკუნებთ ევროკავშირის კარზე… ჩვენ ასევე, ვაკაკუნებთ ნატო-ს კარზე", – აღნიშნავდა პარლამენტის თავმჯდომარე.
დღეს
გუშინ კი, ცნობილი ხდება, რომ მდგომარეობა შეიცვალა და შესაძლოა საქართველოსთვის უვიზო მიმოსვლის საკითხმა გადაიწიოს – სავიზო რეჟიმის გაუქმების გადაწყვეტილების მიღებამდე, საქართველოს მიერ პირობების შესრულება უნდა გადაიხედო.
გაფართოებისა და ევროპული სამეზობლო პოლიტიკის საკითხებში ევროკომისარ იოჰანეს ჰანის განცხადებით, ევროკომისია ჯერ მზად არ არის, საქართველოსა და უკრაინისათვის 2015 წლის მაისის რიგის აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამიტზე სავიზო რეჟიმის გაუქმების პერსპექტივებზე ისაუბროს.
"ამ დროისთვის საქართველოში მიმდინარეობს კვლევა, ვნახოთ რა შედეგები იქნება, რომლის მიხედვითაც შევძლებთ თუ არა ჩვენ, ევროკომისიის სახელით დადებით შეფასების გაკეთებას. ამის შემდეგ კი, როგორც იცით, საჭიროა ამ საკითხთან დაკავშირებით ევროპული საბჭოს მოსაზრებების და გადაწყვეტილების მოსმენა. ჩვენ ამაზე ვმუშაობთ, იგივე შეიძლება ითქვას უკრაინაზეც", – აღნიშნა ჰანიმ.
როგორც ევროკომისიის ოფიციალურ გვერდზე გამოქვეყნებული ინფორმაციიდან ირკვევა, ევროკომისარი საგარეო ურთიერთობათა საკითხებში, ფედერიკა მოგერინი და ევროკომისარი გაფართოებისა და ევროპული სამეზობლო პოლიტიკის საკითხებში, იოჰანეს ჰანი "ევროპის სამეზობლო პოლიტიკის” მომავალთან დაკავშირებით კონსულტაციებს იწყებენ.
"ევროკავშირს აქვს არსებითი ინტერესი, ააგოს ძლიერი პარტნიორობა თავის მეზობლებთან. ბოლო მოვლენებმა რეგიონში გამოწვევები გაზარდა, რაც ჩვენ სახეზე გვაქვს: ეკონომიკური ზეწოლიდან დაწყებული, არარეგულარული მიგრაციით და უსაფრთხოების რისკებით დამთავრებული. ჩვენ გვჭირდება ძლიერი პოლიტიკა, რათა შევძლოთ ამ საკითხების მოგვარება. ჩვენ ასევე გვჭირდება უკეთ გავიგოთ ჩვენი პარტნიორების სხვადასხვა მისწრაფებები, ღირებულებები და ინტერესები.
ამასთან, პოლიტიკური გადაწყვტილებაა მისაღები, როგორც ევროსაბჭოში ასევე ევროკომისიაში. რიგის სამიტზე ევროკომისრებთან ერთად პერსპექტივებს განვიხილავთ. ჩვენ ძალიან ყურადღებით უნდა მოვამზადოთ პოლიტიკური გზავნილი, რადგან რთულ ისტორიულ მომენტს ემთხვევა", – განაცხადა ევროკომისარმა ფედერიკა მოგერინიმ.
როგორც საგარეო უწყების პირველი, თამარ ბერუჩაშვილი ამბობს, სწორედ საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიღებისთვის მუშაობის დაწყებას გეგმავს სამინისტრო.
"რიგის სამიტზე ჩვენ ტექნიკური საკითხების დასრულებისა აღიარება გვინდა და იმედია ამას მივაღწევთ, პარალელურად ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან მუშაობას დავიწყებთ, რათა საბჭომ უვიზო მიმოსვლასთან დაკავშირებით პოლიტიკური გადაწყვეტილება მიიღოს", _ აღნიშნავს მინისტრი.
ზემოთ მოყვანილი განცხადებებისა და ქმედებების ქრონოლოგიის გათვალისწინებით, შეიძლება ითქვას, რომ ევროკავშირს აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, საქართველოსადმი განწყობა შეეცვალა.
რამ იქონია გავლენა?
პოლიტოლოგი ნიკა ჩიტაძე მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში გარკვეული როლი ითამაშა ევროსაბჭოსა და ევროპარლამენტში მიღებულმა იმ რეზოლუციებმა თუ გაკეთებულმა განცხადებებმა, სადაც საუბარი იყო საქართველოში ყოფილი მთავრობის მაღალჩინოსნების დაკავებას, პოლიტიკურ დევნასა და შერჩევით სამართალზე.
პოლიტოლოგი იხსენებს, საქართველოს მთავრობის პირველების იმ განცხადებებსაც, სადაც ისინი ევროპარლამენტარებს "პიროვნულ შეურაცხყოფას" აყენებდნენ.
"რა თქმა უნდა ამ გადაწყვეტილებასა და იმ განცხადებებს, რეზოლუციებს შორის, რომელსაც ევროპის პოლიტიკურ წრეებში, ამერიკის სახრლმწიფო დეპარტამენტში აკეთებდნენ, კავშირი არსებობს.
ასევე, უნდა გავიხსენოთ ის რამდენიმე ფაქტიც, როცა მთავრობის მაღალჩინოსნები ევროპარლამენტარებს სააკაშვილის მხრიდან მოსყიდულებს უწოდებდნენ, როცა ისინი პოლიტიკურ დევნაზე საუბრობდნენ.
როცა არადიპლომატიურ განცხადებებს აკეთებ და პიროვნულად შეურაცხყოფ მათ, ბუნებრივია ეს საქართველოს ევროპულ სტრუქტურებში ინტეგრაციაზე დადებითად ვერ იმოქმედებს.
სამწუხაროა, რომ საქართველოსთან დაკავშირებით ვიზალიბერალიზაციის პროცესი ფერხდება, განსხვავებით მოლდოვასგან. ამ ქვეყნის მოქალაქეებმა უკვე მიიღეს შენგენის ქვეყნებსი უვიზოდ გადაადგილების უფლება", _ ამბობს "გურია ნიუსთან" ჩიტაძე.
შეიცვალა თუ არა ევროსაბჭოს მიდგომა საქართველოსთვის უვიზო მიმოსვლის დაწყებასთან დაკავშირებით და მოახდინა თუ არა ამაზე გავლენა იმ რეზოლუციებმა, პოლიტიკური დევნის შესახებ განცხადებებმა, რომლებიც ყოფილი მთავრობის მაღალჩინოსნების დაკავებას უკავშირდება. ასევე, ყოფილი თავდაცვის მინისტრისა და მისი გუნდის საუბარმა საქართველოს ევროპული კურსის შეცვლასთან დაკავშირებით, ამაზე მთავრობაში არავინ საუბრობს, თუმცა ფაქტია, რომ მოლოდინი – 2016 წელს საქართველოს მოქალაქეები შენგენის ქვეყნებში უვიზოდ გადაადგილდებიან, ბუნდოვანი გახდა.
ცნობისთვის, 201 0 წლის ოფიციალური მონაცემებით, შენგენის სივრცის ვიზების მოთხვონაზე უარის თქმის მაჩვენებლით, საქართველო ლიდერი იყო აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებს შორის, რიცხვი 15.1% შეადგენდა, მაშინ, როდესაც სომხეთის შემთხვევაში იმავე წლის მონაცემი 10,8%, აზერბაიჯანისთვის – 5,0%, ბელარუსისთვის 0.96%, მოლდოვასთვის – 6,9%, უკრაინისთვის კი 3.4% იყო.
