იტალიის ქალაქ ფლორენციაში, 14 მარტიდან 21 ივნისის ჩათვლით, სტროცის სასახლეში გამოფენა იმართება, სადაც მსოფლიოს უნიკალურ ექსპონატებთან ერთად ქართული ექსპონატი, ვანში აღმოჩენილი "ჭაბუკის ტორსიც" არის გამოფენილი.
გამოფენაზე – "ძალაუფლება და პათოსი: ელინისტური სამყაროს ბრინჯაოს ქანდაკებები", ხმელთაშუა და შავიზღვისპირა ქვეყნებში ძველი წელათაღრიცხვით მე-4 და ახალი წელთაღრიცხვის 1 საუკუნეებში აღმოჩენილი და შექმნილი ბრინჯაოს მსოფლიო შედევრებად აღიარებული სკულპტურებია წარმოდგენილი ისეთი მუზეუმებიდან, როგორიცაა: მეტროპილიტენ მუზეუმი, ბრიტანეთის მუზეუმი, უფიცის გალერეა, ნეაპოლის, ათენის, ლუვრის, პარიზის, ვატიკანისა და საქართველოს ეროვნული მუზეუმი.
"გურია ნიუსი" დაინტერესდა ქართული ხელოვნების ნიმუშის ექსპონირების საკითხით და გაარკვია, რომ "კულტურულ ფასეულობათა საქართველოდან გატანისა და საქართველოში შემოტანის შესახებ" საქართველოს კანონის 23-ე მუხლის შესაბამისად, ექსპონატის სადაზღვევო ღირებულება 1, 500, 000 აშშ დოლარია (1, 309,950 ევრო). ხოლო მისი მომზადება, შეფუთვა და გატანა, ასევე ტრანსპორტირებისას პროცესის მონიტორინგი, ადგილზე ექსპონატის მდგომარეობის შეფასება და საგამოფენო სივრცეში განთავსება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კოლექციების მართვის, რესტავრაციისა და კონსერვაციის დეპარტამენტის უფროსის დოქტორ ნინო კალანდაძის უშუალო ხელმძღვანელობითა და თანხლებით განხორციელდა.
გამოფენის დასრულების შემდეგ კი, მუზეუმის შესაბამისი დარგის სპეციალისტი ასევე უზრუნველყოფს ექსპონატის მდგომარეობის შეფასებას, შეფუთვას და საქართველოში დაბრუნების მონიტორინგს.
ცნობისთვის, ვანის ნაქალაქარში აღმოჩენილი, ბრინჯაოს ჭაბუკის ფიგურა ძვ. წთ. აღ.-ის მეორე საუკუნითაა დათარიღებული. მისი სიმაღლე 105 სმ-ია.
"გურია ნიუსისთვის" მოწოდებულ ინფორმაციის თანახმად, უნიკალურ ექსპონატს კონსერვაცია 1988 წელს ჩაუტარდა.
"მისი მომზადების, მასალის შემადგენლობისა და ექსპონატის მდგომარეობის გათვალისწინებით სარესტავრაციო სამუშაოების ჩატარების საჭიროება დღემდე არ გაჩენილა", _ აღნიშნულია ეროვნული მუზეუმის მიერ "გურია ნიუსისთვის" გამოგზავნილ წერილში.
რაც შეეხება გამოფენაში საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მონაწილეობის შესახებ მოლაპარაკებებს ექსპოზიციის ორგანიზატორებთან, 2014 წლის იანვრიდან მიმდინარეობდა, ხოლო ოფიციალური მიწვევა საქართველოს ეროვნულმა მუზეუმმა 2014 წლის 8 მაისს მიიღო.
როგორც ეროვნულ მუზეუმში განმარტავენ, საერთაშორისო სამუზეუმო სტანდარტების შესაბამისად, გამოფენის დასრულებისას საქართველოს ეროვნული მუზეუმის წარმომადგენლის ხელმძღვანელობით მოიხსნება ექსპონატი, ჩატარდება მისი მდგომარეობის შეფასება, შეფუთვაა და ტრანსპორტირება საქართველოში.
რაც შეეხება გამოფენის გახსნიდან, მის დასრულებამდე საქართველოს წარმომადგენლის ექსპონატზე ზედამხედველობას, ეროვნულ მუზეუმში აცხადებენ, რომ "თანმხლები პირის (რესტავრატორის) ქვეყანაში დარჩენის ვალდებულება ხანგრძლივვადიანი გამოფენისას ექსპოზიციის მიმდინარეობის მთელი ვადის განმავლობაში, მსოფლიო სამუზეუმო პრაქტიკაში არ არსებობს".
"ექსპონატის დაბრუნების სამართლებრივ გარანტიას, საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან ერთად, ქმნის სახელმწიფოს კომპეტანტური ორგანოების საგარანტიო წერილი (სახელმწიფო გარანტია), რომელიც წარმოდგენილ იქნა ზემოაღნიშნული გამოფენის ორგანიზატორების მიერ", _ აღნიშნულია ეროვნული მუზეუმის წერილში.
რაც შეეხება საქართველოს ეროვნული მუზეუმისა და ჯან-პოლ გეტის მუზეუმის თანამშრომლობას, როგორც ეროვნულ მუზეუმში აცხადებენ, თანამშრომლობა უკვე მრავალი წელია გრძელდება. ამის ერთ ერთ კომპონენტს კი, უძველესი ლითონების სამეცნიერო შესწავლა და ტექნიკური კვლევა წარმოადგენს.
"სწორედ ამ პროექტის ფარგლებში 2009-2010 წლებში განხორციელდა "ბრინჯაოს ჭაბუკის ტორსის" მიწისძვრის საწინააღმდეგო ახალი სადგამის დამზადება, რომლითაც ჩანაცვლდა ძველი დაზიანებული სადგამი", _ აღნიშნავენ ეროვნულ მუზეუმში.
ეროვნული მუზეუმის ცნობით, პლაცო სტოცის მუზეუმის შემდეგ, 2016 წლის მარტამდე, "ჭაბუკის ტორსს" ვაშინგტონის ეროვნული გალერეა და ჟან-პოლ გეტტის მუზეუმი უმასპინძლებს.
მას შემდეგ კი, რაც 2016 წელს საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის ვანის არქეოლოგიურ მუზეუმში ფართომასშტაბიანი სარეკონსტრუქციო სამუშაოებიდასრულდება, ბრინჯაოს ჭაბუკის ტორსი უკვე განახლებულ საგამოფენო სივრცეში თავის პირვანდელ ადგილსამყოფელს დაუბრუნდება.
ცნობისთვის, პირველი ცნობა ვანის სიძველეების შესახებ 1840-იანი წლებიდან ჩნდება. პირველი სამეცნიერო გათხრები 1896 წელს აკადემიკოს ექვთიმე თაყაიშვილის ხელმძღვანელობით ჩატარდა. სისტემატური გათხრები კი, 1947 წლიდან დაიწყო. მისი პირველი ხელმძღვანელი ნინო ხოშტარია იყო. 1966 წლიდან 2002 წლამდე ექსპედიციას სათავეში ედგა აკადემიკოსი ოთარ ლორთქიფანიძე, სწორედ მან განსაზღვრა "ჭაბუკის ტორსი", როგორც ელინისტური ეპოქის ე.წ. კლასიცისტური ხელოვნების შესანიშნავი ნიმუში.
ექსპონატის საქართველოდან გატანის შესახებ, "გურია ნიუსისთვის" მოწოდებული დოკუმენტები
ამავე თემაზე:
უნიკალური ქართული ექსპონატი – "ჭაბუკის ტორსი" იტალიაში გამოფინეს
