"ჩემი პირველი პოეტური შთაგონება, ჩემი პირველი პოეტური სიტყვა ჩემს მშობლიურ სოფელს _ ხიდისთავს უკავშირდება. იგი გურიაშია, ჩოხატაურის რაიონში. ამ სოფელში ვარ დაბადებული," _ წერდა პოეზიის დედოფალი ანა კალანდაძე, რომელიც ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხიდისთავში, მოსამსახურის ოჯახში, 1924 წლის 15 დეკემბერს დაიბადა.
ანა კალანდაძე ბევრ ცნობილ პოეტს, მწერალს და საზოგადო მოღვაწეს შეუფასებია. ყველა ერთხმად აღიარებდა, რომ იგი საქართველოს სიამაყეა, ის ეამაყება მშობლიურ ჩოხატაურსაც, თუმცა, მხოლოდ სიტყვიერად…
ამ დრომდე ვერ მოხერხდა ჩოხატაურში ანა კალანდაძის სახლ-მუზეუმი გახსნილიყო. უფრო მეტიც, ხიდისთავში მისულებს აბრაც კი არ დაგვხდებათ, რომელიც გაუწყებთ, რომ ამ სოფელში პოეზიის დედოფალი დაიბადა.
რამდენიმე წლის წინ, ჩოხატაურის სამუზეუმო გაერთიანების ყოფილი ხელმძღვანელმა და დღეს ჩოხატაურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის დირექტორმა ნათია კალანდაძემ ანა კალანდაძის მუზეუმის გახსნა ოფიციალურად ითხოვა, თუმცა, იმ დროს ხელისუფლება საარჩევნო ბატალიებით იყო დაკავებული და მუზეუმისთვის არ ეცალა. ნათია კალანდაძე პოეზიის დედოფალს პირადად ეახლა, მისი ხელნაწერები წამოიღო და მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში სპეციალური კუთხეც მოაწყო.
კუთხე კუთხედ დარჩა, საკითხი კი ისევ გადაუჭრელია. 2013 წლის ზაფხულამდე სამუზეუმო გაერთიანების ამჟამინდელ ხელმძღვანელობას აზრადაც არ მოსვლია, რომ ადგილობრივი ხელისუფლებისთვის მაინც მიემართა ოფიციალური წერილით, მინიმუმ იმის გამო, რომ ვინმეს არ ეთქვა, არაფერს აკეთებენო და მუზეუმის გახსნა წერილობით მოეთხოვა.
თუმცა, როგორც ჩანს, ეს ვალდებულება მათ არ გააჩნდათ _ არც სამსახურეობრივად და არც მოქალაქეობრივად. წინააღმდეგ შემთხვევაში, "გურია ნიუსს" არ მოუხდებოდა კულტურის იმდროინდელი მინისტრისთვის გურამ ოდიშარიასთვის აეხსნა, რომ ადგილობრივი ხელისუფლება და სამუზეუმო გაერთიანება ანა კალანდაძის, მინიმუმ, მემორიალური დაფის გახსნას ვერ ახერხებს.
ის, რომ ჩოხატაურში პოეზიის დედოფლის მემორიალური დაფაც კი არ არსებობდა, გურამ ოდიშარიასთვის სიურპრიზი აღმოჩნდა: _ როდესაც ამისთანა მნიშვნელოვანი ადამიანი გყავთ, სოფელი იქნება ეს, რეგიონი იქნება თუ სამეზობლო, ადგილზე უნდა გაკეთდეს, დღეც უნდა დაწესდეს. ადგილიდან ინიციატივა უმნიშვნელოვანესია. თბილიდან არავინ არ ჩამოვა და არ გეტყვით, გინდა თუ არა, გაგიხსნით და დღესასწაულს დაგიწესებთო. ინიციატივა აქედან უნდა წამოვიდეს და შემდეგ ჩვენ შევეშველებით აუცილებლად. შემიძლია დაზუსტებით გითხრათ, რომ ამ საკითხზე სამინისტროსთვის არავის მოუმართავს.
ანა კალანდაძე განუმეორებელი პოეტია. ორი ასეთი პიროვნება _ ანა კალანდაძე და ნოდარ დუმბაძე, გყავდეს რაიონში და არ მიხედო, სირცხვილია, სხვა თუ არაფერი. საქართველო სულ იარსებებს, სულ იარსებებს ლიტერატურა და ეს სახელები მას თან წაყვება. ყველანი ვალში ვართ მის წინაშე _ ჩვენც, ვინც ვართ თბილისში, მაგრამ ველოდებით სიტყვას აქედან, _ ეს ინტერვიუ ოდიშარიამ გურია ნიუსს" 2013 წლის ივლისში მისცა და დასძინა: "პირველად გავიგე ამ პრობლემის არსებობის შესახებ თქვენგან და დავეყრდნობი თქვენს სიტყვას, მით უმეტეს, რომ "გურია ნიუსი" ჩემი საყვარელი ნიუსების გამავრცელებელია და მარტო გურიაში ვერ ეტევა. ასე ვთქვათ, შამპანურივით გადმოდის მთელ საქართველოში და არა მარტო. ასე რომ, წარმატებებს გისურვებთ და გაგვეკეთებინოს ერთად ყოველთვის ძალიან დიდი და კარგი საქმე, ისეთი, როგორიც ესაა და როცა შევხვდებით გვეთქვას, აი, ეს საქმე ჩვენი შეხვედრის შემდეგ გაკეთდაო".
ანა კალანდაძის სახლ-მუზეუმის გახსნისთვის საჭირო ფინანსების გამოძებნის პირობა "გურია ნიუსს" ფინანსთა მინისტრმა ნოდარ ხადურმაც პირადად მისცა: _ ნამდვილად არ ვიცოდი, თუ ჩოხატაურში ანა კალანდაძის სახლ-მუზეუმი არ არსებობდა. სამინისტროსთვის ამ საკითხზე და ფინანსების გამოყოფაზე არავის მოუმართავს. პრობლემა არ არის, მაგრამ ამისთვის საჭიროა ადგილობრივმა მუნიციპალიტეტმა შესაბამისი წერილი გამოგვიგზავნოს, _ გვითხრა ხადურმა.
როგორც გავარკვიეთ, მუნიციპალიტეტიდან წერილები ამ ინტერვიუების შემდეგ დაიგზავნა და კულტურის სამინისტრომ მუზეუმის ასაშენებლად ხარჯთაღრიცხვაც მოითხოვა. ხარჯთაღრიცხვაც გაიგზავნა, თუმცა, დაფინასების საკითხი ამ დრომდე გაურკვეველია.
ცნობილი მხოლოდ ის, რომ 2014 წლის ივნისში, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ეროვნულმა სააგენტომ ანა კალანდაძის საცხოვრებლ სახლს, კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიანიჭა. მიუხედავად ამ მნიშნელოვანი ფაქტისა, სოფელში დღემდე არ არსებობს შესაბამისი აბრა.
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილე მინდია ჟღერია ამ ფაქტს გაუგებრობას აბრალებს:
_ ბატონო მინდია, ამ დრომდე რატომ ვერ ხერხდება სოფელ ხიდისთავში აბრის გაკეთება, რომელიც იქ მისულ ადამიანს აუწყებს, რომ აქ ანა კალანდაძე ცხოვრობდა? გასაგებია, რომ მუზეუმის გასაკეთებლად თანხები ვერ იშოვეთ. აბრის დამზადება ასე ძვირია?
_ აბრის დამზადებას ბევრი ფინანსი არ სჭირდება, მაგრამ სჭირდება ნება იმ ადამიანების, რომლებიც იმ სახლში ცხოვრობენ _ მათი თანხმობის გარეშე იქ ექსკურსიაზე ვერავინ მივა.
_ ანა კალანდაძის ძმიშვილები აბრის დადგმის ნებას არ გაძლევენ?
_ ყოველ შემთხვევაში, არც სურვილს გამოხატავენ.
_ სოფელში აბრა რომ დაიდგას, ამასაც ანა კალანდაძის ძმიშვილების თანხმობა სჭირდება?
_ ეს შეიძლება, დავილაპარაკებთ ამ თემაზე.
_ ალბათ, იცით, რომ ანა კალანდაძის საცხოვრებლ სახლს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. მინიმუმ ამის შესახებ არ უნდა არსებობდეს ინფორმაცია?
_ სახლ-მუზეუმის სტატუსი არ აქვს. გაურკვევლობა იყო მაგ თემებთან დაკავშრებით, რადგან კულტურული ძეგლის მემკვიდრეობის სტატუსი მიანიჭეს ისეთ სახლს, სადაც ანა კალანდაძეს, პრინციპში, არც უცხოვრია.
_ ბატონო მინდია, ანა კალანდაძის ჩანაწერები არ წაგიკითხავთ?
_ მე არ ვამბობ, რომ ხიდისთავში არ უცხოვრია. კონკრეტულ სახლზე მაქვს საუბარი. სადაც ანა ცხოვრობდა, ის სახლი გვერდით იყო. მუზეუმი აუცილებლად უნდა გაკეთდეს, მაგრამ დროში გაიწელა, _ გვითხრა გამგებლის მოადგილემ.
ჩოხატაურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის დირექტორმა ნათია კალანდაძემ მიმდინარე წლის აპრილში ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარეს ზაალ მამალაძეს ანა კალანდაძის სახლ-მუზეუმის დაარსებაში დახმარება წერილობით სთხოვა.
როგორც საკრებულოს თავმჯდომარემ "გურია ნიუსთან" საუბრისას აღნიშნა, ამ საკითხზე აქტიური მუშაობა მიმდინარეობს: _ ვცდილობთ, თანხები მოვიძიოთ, რადგან ეს ძალიან მნიშვნელოვანი საქმეა, _ გვითხრა ზაალ მამალაძემ.
"ვწერ და ვშლი, ვწერ და ვკითხულობ, ხმამაღლა ვფიქრობ შენზე, დაო ანა, შენს სპეტაკ სულზე, შენს უჭკნობ სამუდამო ქმნილებებზე, უზღვავ საგანძურზე, რომლის ტოლფასი არ ახსოვს ჩემს ქვეყანას დედაკაცთაგან დანატოვარი. სიტყვა შეუბრუნებელ შენს სახელს დღეს ისინიც პატივით იხსენებენ, ვისაც გაცნობიერებული არა აქვს შენი სიდიადე! რა დავსძინო თქმულს?! რა უნდა გითხრა დღეს შენს საუნჯეზე?! შენ ძლიერი მამაკაცების გვერდით დგახარ თავაწეული და დედაკაცობის გამო შეღავათი არავისთვის გითხოვია", _ წერდა ანა კალანდაძეს 1974 წელს მურმან ლებანიძე.
ჩვენც უკვე წლებია "ვწერთ და ვკითხულობთ" ანა კალანდაძეზე და ვახმოვანებთ ჩოხატაურელების მრავალწლიან სურვილს _ გახსენით ხიდისთავში ანა კალანდაძის სახლ-მუზეუმი!
ამავე თემაზე:
მინისტრი “გურია ნიუსს“ ანა კალანდაძის მუზეუმის გახსნას დაპირდა
