2015 წლის 27 ივნისს, ქალაქ ბათუმში სასტუმრო "რედისონში" მოძრაობა "ხელმისაწვდომი გარემო ყველასთვის" ორგანიზებით და "ღია საზოგადობა – საქართველოს" მხარდაჭერით ფორუმი სახელწოდებით "თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა შშმ მოქალაქეთათვის – სახელმწიფო, თემი, სამოქალაქო საზოგადოება, თითოეულის როლი, მნიშვნელობა და გამოწვევები" შედგა. მთელი დღის განმავლობაში იმ პრობლემების და სიახლეების შესახებ ისაუბრეს დარბაზში მყოფმა მოწვეულმა გამომსვლელებმა თუ სტუმრებმა, რაც შშმ პირებს წლებია აწუხებს და სახელმწიფოსგან ეფექტურად გადადგმულ ნაბიჯებს ელოდებიან.
"ხელმისწავდომი გარემო ყველასათვის" წარმომადგენელმა, მამუკა მაჭავარიანმა თავისი გამოსვლის დროს განაცხადა, რომ საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებულია შეზღუდული შესაძლობლების მქონე პირთა უფლებების კონვენცია და ამ კონვენციის რატიფიცირების შედეგად სახელმწიფომ აიღო ძალიან ბევრი ვალდებულება.
მისივე თქმით, კონვენციის ასევე არის გათვალისწინებული ასე ვთქვათ ორგანო, რომელიც არის იმპლემენტაციაზე პასუხისმგებელი და ყველასათვის ცნობილია ეს არის საკოორდინაციო საბჭო. სამოქმედო გეგმა შეიქმნა იმისათვის, რომ კონვენციის აღებული ვალდებულებებების შესრულება უნდა მოახდინოს სახელმწიფომ უწყებებმა და შესაბამისი მთავრობის დადგენილებით გამოყოფილია სახელმწიფო უწყებები, სამინისტროები, სსიპ-ები და ა.შ. მათ თავისი კომპეტენციის და უფლებამოსილების ფარგლებში აქვთ გარკვეული მიზნები, ამოცანები შესასრულებლად.
"რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, ჩემის აზრით ეს არის სოციალურ მოდელზე გადასვლა და სამოქმედო გეგმაში საკმაოდ მკაფიოდ არის ამაზე საუბარი. სამოქმედო გეგმაში ასევე საუბარია, რომ ხორციელდება პილოტირება შშმ პირების სტატუსი მინიჭებასთან დაკავშირებით, სოციალურ მოდელზე ვსაუბრობ, ვინაიდან დღეისათვის საქართველოში ჩვენ გვაქვს სოციალური-სამედიცინო ექსერტიზა, რომელიც ფაქტიურად მოგეხსენებათ სამედიცინო კუთხით აკეთებს შეფასებას და შესაბამისად სტატუსსაც ამ მიმართულებით ანიჭებს. რაც შეეხება სოციალურ მოდელზე გადასვლას, აქ უნდა იყოს შექმნილი მულტიდიციპლინარული ჯგუფი: დაკომპლექტებული სხვადასხვა სპეციალისტებით და აქ ძირითადად არ არის აქცენტი სამედიცინო პერსონაზე გაკეთებული. სამოქმედო გეგმაში ჩვენ ვხვდებით ასეთ ჩანაწერს არის პილოტი და მიმდინარეობს ამ პილოტური პროექტის განხორციელებას. რეალურად დღევანდელ მდგომარეობაში არა თუ პილოტური პროგრამა მიმდინარეობს, არამედ არცერთი ინდიკატორი არ არის შექმნილი და არცერთი მოდული არ არის შექმნილი იმისათვის, რომ გადავიდეთ სოციალურ მოდელზე ანუ სტატუსის შეფასების სოციალურ მოდელზე. რაღაც სამუშაოები არის დაწყებული, მაგრამ რეალური შედეგი ნამდვილად არ გვაქვს. მეორე საკითხს შევეხები, სამოქმედო გეგმა აქცენტს აკეთებს ჩართულობასთან დაკავშირებით, როდესაც შემუშავდება გარკვეულ წილად სტრატეგიები, გეგმები, სახელმწიფო პროგრამები. სამოქმედო გეგმა ამასაც გვეუბნება, რომ აქ აუცილებლად უნდა იყვნენ ჩართულები შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები ან მათი წარმომადგენლები. ალბათ უცხო არ იქნება აქ დამსწრე საზოგადოებისთვის ძირითად შემთხვევაში საპირისპირო რამეს ვხვდებით იქედან გამომდინარე, რომ იგეგმება სახელმწიფო პროგრამები, სტრატეგიები იქმნება, გარკვეული გეგმები იწერება, მაგრამ ჩართულობასთან დაკავშირებით გვაქვს ძალიან დიდი პრობლემები. შშმ პირები ან მათი წარმომადგენლები გადაწყვეტილებების პროცესში არ არიან ჩართულები. გვიან ვიგებთ, რომ თურმე არსებობს რაღაც პროგრამა, თურმე არსებობს რაღაც სტრატეგია და თურმე არსებობს რაღაც გეგმა, რომელიც ჩვენ არ ვიცით", _ თქვა მამუკა მაჭავარიანმა.
მისივე თქმით, ასევე მნიშვნელოვან საკითხია საზოგადოებრივი-სატრანსპორტო საშუალებებით გადაადგილების თანაბარი უზრუნველყოფა.
"შეიძლება ჩავთვალოთ გარკვეული სტანდარტები არის მიღებული, მაგრამ აქ ჩნდება რამდენიმე კითხვა – კი, შევთანხმდით ყველა, რომ ადაპტირებული ტრანსპორტი უნდა არსებობდეს ქალაქებში, ყველგან, მაგრამ ძალიან დიდი კითხვის ნიშანი ჩნდება, არ არის დადგენილი რა ტიპის ტრანსპორტი უნდა იყოს, მარტო ავტობუსებზე აქ არ არის საუბარი, აქ შეიძლება იყოს მიკროავტობუსები, ტაქსები და ყველაზე მთავარი რაც არის, არ არის რაოდენობა გათვლილი არამარტო თბილისში ან ბათუმში, არამედ არ არის საერთოდ საქალაქთაშორისო მოძრაობის დროს გათვალისწინებული. ჩვენ გვაქვს მხოლოდ მოწოდება, რომ იყოს ტრანსპორტი ადაპტირებული, მაგრამ არ არის დეტალური ინფორმაცია გაწერილი და შესაბამისად არც ბიუჯეტში არის ასახული თუ რა ტიპის, რა თანხის სატრანსპორტო საშუალებები არსებობდეს საქართველოში. ასევე მინდა გითხრათ, რომ სტრატეგიაში ასევე მაღალი სიტყვებით და ასე ვიტყოდი, მაღალფარდოვნად არის აღწერილი ადრეული დიაგნოსტიკის, დროიული კორექციის და პრევენციული ღონისძიებების მექანიზმები უნდა იყოს შემუშავებული, უნდა იყოს უკვე შექმნილი გაიდლაინები და პროტოკოლები ინდივიდუალური საჭიროებიდან გამომდინარე და პრევენციული პროგრამა უნდა იყოს რეპროდიქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით და ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამა ბინაზე მომსახურეობით. 2014 წელს და 2015 წლისთვის ჯანდაცვის პროგრამებში, ეს რაც მე ჩამოვთვალე აბსოლუტურად დამტკიცებულ პროგრამებში არცერთი კომპონენტი არ არის შესული. და ბოლოს მინდა ვთქვა, ეს არის, სამოქმედო გეგმა გვეუბნება, რომ არსებობს შშმ პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზა,. მინდა გითხრათ, ეს ბაზა არ არსებობს იმიტომ, რომ არსებობს სხვადასხვა კატეგორიის ბაზები. სამოქმედო გეგმაში წერია ბაზის არსებობა, მაგრამ რეალურად სრული ბაზა, რომელსაც სრულ სურათს მოგცემს, ასეთი არ არსესობს. _ განაცხადა შეხვედრაზე მამუკა მაჭავარიანმა.
შეხვედრას ესწრებოდა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის ადამიანის უფლებათა დაცვის სამდივნოდან თორნიკე დვალი.
"დღევანდელ შეხვედრაზე ისაუბრეს ძალიან ბევრ პრობლემებზე, რომელიც არსებობს და რომელთაც დაკავშირებით პრინციპში ამ წუხილს და გარკვეულ წილად ამ პრობლემების არსებობას ვადასტურებ. ჩემი სიტყვა პრინციპში იქნება მცდელობა ამ პრობლემის პასუხი ვიპოვნოთ უფრო სტრატეგიულ კონტექსტში და დავინახოთ ერთიანი დიდი სურათი. ჩვენ ვსაუბრობთ შშმ პირთა უფლებების მდგომარეობაზე და ამ ყველაფერზე ვსაუბრობთ კონვენციასთან ბმაში. რეალურად კონვენცია, რომელიც პირდაპირ შეიძლება ითქვას, ძალიან სერიოზული დოკუმენტია და ძალიან კარგი გზამკვლევია ყველა სახელმწიფოსთვის, რომელიც უერთდება ამ კონვენციას და მოახდენს მის რატიფიცირებას იმ კუთხით, რომ გააუმჯობესოს შშმ პირთა უფლებების მდგომარეობა ამა თუ იმ ქვეყანაში და ასევე ბევრ ვალდებულებებს აკისრებს სახელმწიფოს. ამიტომ ძალიან მნიშვნელოვანია ჩემთვის ორი ფაქტორი – პირველი ეს არის პერიოდი, რომელიც სახელმწიფო ხელს აწერს კონვენციას – შუალედი ხელმოწერამდე რატიფიცირებიდან, ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი პერიოდი. რატომ ვამახვილებ ყურადღებას ამაზე ხომ? გამომდინარე იქედან ეს ძალიან სერიოზული და დიდი დოკუმენტია და ძალიან დიდი ვალდებულება აქვს სახელმწიფოს მითუმეტეს განვითარებადი ქვეყნისთვის, რომელსაც სოციალური პოლიტიკის მხრივ შეიძლება ბევრი პრობლემა ჰქონდეს, შეიძლება რესურსებში იყოს შეზღუდული, ძალიან მნიშვნელოვანია ამ დროის სწორად გამოყენება. რეალურად ჩვენ შემთხვევაში თუ ვისაუბრებთ 2009 წელს მოვაწერეთ ხელი, 2013 წლის ბოლო მოვახდინეთ რატიფიცირება, ძალაში შევიდა 2014 წლის 12 აპრილს, ეს პერიოდი პირდაპირ შეიძლება ითქვას სახელმწიფომ დაკარგა ანუ მომზადება ამ კონვენციის იმპლემენტაციისთვის საბოლოო ჯამში კანონმდებლობის ჰარმონიზაციის კუთხით თუ სხვადასხვა მიმართულებებით, სტრატეგიის ჩამოყალიბების კუთხით სახელმწიფომ დაკარგა. მეორე საკითხი არის, კონვეციის 33 მუხლი, რომელიც პირდაპირ ეუბნება საქართველოს სახელმწიფოს თუ რა მექანიზმები უნდა შექმნას იმისათვის ამ კონვენციის ეფექტურად იმპლემენტაცია მოხდეს. ეს არის ე.წ. საკონტაქტო უწყების ინდენფიცირება, რომელიც იმუშავებს ამ საკითხებზე, რომელიც დაინახავს მთლიან სურათს, ჩამოაყალიბებს პოლიტიკას ამა თუ იმ მიმართულებით, შეაგროვებს ინფორმაციას, წაიღებს გაეროს კომიტეტში და ა.შ.
კონვენციის რატიფიცირება ჩვენ ისე მოვახდინეთ, რომ პრინციპში გააზრებული არ გვქონდა რამხელა მნიშვნელობის დოკუმენტზე გვქონდა საქმე და რამხელა ვალდებულებას აკისრებდა ის სახელმწიფოს. რეალურად რა უნდა მოხდეს? რეალურად უნდა მოხდეს ის, რომ არსებული მექანიზმების პირობებში, ეს სახელმწიფო უწყებები თუ ორგანოები უნდა გაძლიერდეს. საუბარია იმაზე საბჭოს რეფორმირება უნდა მოხდეს, სამდივნოს ადამიანური რესურსი უნდა გაძლიერდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში ძალიან რთულია რამეზე საუბარი", _ ამბობს თორნიკე დვალი
"ხელმისაწვდომი გარემო ყველასთვის" აღმასრულებელი დირექტორი, გიორგი ახმეტელი ამბობს, რომ განსაკუთრებით მწვავედ ეს საკითხი დგას რეგიონებში – ინფორმაციისა და საჭირო რესურსების არ არსებობამ დიდი ზიანი მიაყენა თემს საკუთარი ინტერესების დაცვის კუთხით, რამაც შედეგად მოგვცა პასიურობა შშმ პირთა უფლებადამცველ მოძრაობაში, რაც თავისთავად აფერხებს პროგრესს და სვლას დასახული მიზნებისაკენ.
"ფორუმი, ისევე როგორც ზემოთ აღნიშნული პროექტი, მიზნად ისახავს შშმ პირთა თემის მობილიზებასა და ინფორმირებას ქვეყანაში განხორციელებულ და მიმდინარე საკანონმდებლო ცვლილებების შესახებ, რომლებიც მიმართულია შშმ პირთა თემისაკენ, რათა მათ შეძლონ, სურვილისამებრ, სრულყოფილად ჩაერთონ ადგილობრივი თვითმმართველობების საქმიანობაში, რაც საბოლოო ჯამში ხელს შეუწყობს პრობლემების მოგვარების მეტად ეფექტური გზების მოძიებას და იქცევა საფუძვლად შშმ პირებისთვის თანაბარი გარემოს შექმნაში", _ აღნიშნა გიორგი ახმეტელმა.
"გურია ნიუსი" ბათუმში ჩატარებულ ფორუმთან დაკავშირებით კიდევ ერთ სტატიას მოგვიანებით შემოგთავაზებს.
