“საქმე გვაქვს სახელმწიფოს მხრიდან საკუთრების უფლების პირდაპირ ხელყოფასთან!”

ამ კანონის თანახმად, საქართველოს კონტროლის პალატას უფლება აქვს, ტოტალური ფინანსური კონტროლი განახორციელოს თითოეულ ჩვენგანზე. უფრო მეტიც, ნებისმიერი ინფორმაცია ჩვენი პირადი ცხოვრებისა და საქმიანობის შესახებ თავისი შეხედულებისამებრ, ყოველგვარი კანონიერი საფუძვლის, ან სასამართლო გადაწყვეტილების გარეშე შეუძლია გაასაჯაროოს.

კანონის 34 პრიმა მუხლის თანახმად: “საქართველოს კონტროლის პალატა უფლებამოსილია კომერციული ბანკებიდან გამოითხოვოს ინფორმაცია პარტიის ფინანსებთან დაკავშირებით გარდა ამისა, კონტროლის პალატა უფლებამოსილია პირებისგან მოითხოვოს ინფორმაცია მათ მიერ პარტიებისთვის ან მათთან პირდაპირ ან არაპირდაპირი დაკავშირებული პირებისთვის გადაცემული ან მათგან მიღებული ქონების წარმომავლობის შესახებ”.

ეს ყველაფერი ნათლად მეტყველებს იმაზე, რომ კანონის აღნიშნული ნორმები ხელისუფლებას ადამიანის პერსონალური მონაცემების, მათ შორის საბანკო ოპერაციების შესახებ ინფორმაციის მიღების შეუზღუდავ შესაძლებლობას ანიჭებს. გარდა ამისა, “მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების შესახებ” საქართველოს ორგანულ კანონში შეტანილი ცვლილებები წინააღმდეგობაში მოდის საკუთრების უფლების დაცვასთან. ეს ყველაფერი კი უარყოფითად მოქმედებს ბიზნეს-გარემოზე, კომპანიათა კომერციული საიდუმლოების დაცვის პრინციპებზე და მათი საკუთრების თავისუფალ გამოყენებაზე.

ხელისუფლების მიერ დაკანონებული ტოტალურ ფინანსურ კონტროლზე, რომელიც აღნიშნული კანონის არაერთ ნორმაში გვხვდება, “გურია ნიუსი”, კავკასიის ეკონომიკური და სოციალური კვლევითი ინსტიტუტის (CIESR) აღმასრულებელ დირექტორს დავით ნარმანიას ესაუბრა.

_ ბატონო დავით, აღნიშნული კანონის 32-ე მუხლის მე-4 პუნქტით, “პარტია ვალდებულია საფინანსო დეკლარაციაში ასახოს მასთან პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაკავშირებული ან მისი კონტროლის ქვეშ სხვაგვარად მყოფი იურიდიული პირის ხარჯები”. რამდენად უფლებამოსილია კონტროლის პალატა, საჯარო გახადოს იურიდიული პირების კომერციული საიდუმლოება?

_ პარტიათა საფინანსო დეკლარაცია წარედგინება კონტროლის პალატას და ეს უკანასკნელი ვალდებულია დეკლარაცია მიაწოდოს ყველა დაინტერესებულ პირს და გამოაქვეყნოს ვებ-გვერდზე (32-ე მუხლის მე-3 პუნქტი). აქედან გამომდინარე გამოდის, რომ კონტროლის პალატა საჯაროს ხდის იურიდიული პირის ხარჯებს, რაც მისი კომერციული საიდუმლოებაა და არ შეიძლება გამოქვეყნდეს. ამასთან, პოლიტიკურ პარტიასაც ექმნება უხერხულობები მასთან კავშირში მყოფ იურიდიულ პირებთან მიმართებაში, ვინაიდან მათ უნდა მოსთხოვოს საკუთარ ხარჯებზე ინფორმაცია, რათა შეიტანოს დეკლარაციაში. ამის გამო, იურიდიულმა პირებმა შესაძლოა ყოველგვარი კავშირი გაწყვიტონ პოლიტიკურ პარტიებთან (არ დაუბეჭდონ ბუკლეტები, ბანერები, არ მიყიდონ საწვავი და ა.შ.);

_ ამავე კანონის 331-ე მუხლით, ბათილია გარიგება, რომელიც მიზნად ისახავს დადგენილი წესებისა და შეზღუდვებისთვის თავის არიდებას. ამგვარი გარიგების საფუძველზე გაცემული და მიღებული ქონება მიექცევა სახელმწიფოს საკუთრებაში. ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ ხელისუფლება უხეშად ერევა საკუთრების უფლებაში და აშკარა გავლენას ახდენს საკუთრების თავისუფალ გამოყენებაზე?

_ აქ საკუთრების უფლების პირდაპირ ხელყოფასთან შეიძლება გვქონდეს საქმე. მაგალითად, თუ რომელიმე პარტიამ მიყიდა საკუთრებაში არსებული ქონება კერძო კომპანიას (და ამით პარტიამ დაარღვია კანონი, მაგრამ არ დაურღვევია მყიდველს), შესაძლოა მისი მხრიდან კანონიერად შეძენილი ქონება ჩამოერთვას კერძო კომპანიას და მოექცეს სახელმწიფო საკუთრებაში. რა თქმა უნდა, ამ შემთხვევაში საქმე გვაქვს სახელმწიფოს მხრიდან საკუთრების უფლების პირდაპირ ხელყოფასთან.

_ კონტროლის პალატა ასევე უფლებამოსილია შეამოწმოს პარტიის საფინანსო დეკლარაციისა და საარჩევნო კამპანიის ფონდის ანგარიშის სისრულე, სისწორე და კანონიერება. ამასთან, საჭიროების შემთხვევაში, პირებისგან მოითხოვოს ინფორმაცია მათ მიერ პარტიებისთვის და იურიდიული პირებისთვის გადაცემული ან მათგან მიღებული ქონების წარმომავლობის შესახებ. ამ ყველაფერთან ერთად, თავისი შეხედულებისამებრ, შეუძლია ეს ინფორმაციაც გაასაჯაროოს. რას ნიშნავს ეს ყველაფერი?

_ ეს ნიშნავს იმას, რომ კონტროლის პალატას საჭიროების შემთხვევაში ენიჭება სამეწარმეო სამართლის იურიდიული პირების კონტროლის უფლება. აქ პრობლემას არ წარმოადგენს მხოლოდ ის, რომ ამით კიდევ ერთი დამატებითი მაკონტროლებელი ორგანო უჩნდებათ იურიდიულ პირებს. განსხვავებით სხვა მაკონტროლებლებისაგან, კონტროლის პალატას ინფორმაციის თავისუფალი გაცემის და გამოქვეყნების ვალდებულება გააჩნია. ამით, კიდევ ერთხელ ირღვევა კომერციული საიდუმლოების პრინციპი, რაც ბუნებრივია უარყოფითად იმოქმედებს ბიზნეს-გარემოზე, კომპანიათა კომერციული საიდუმლოების დაცვის პრინციპებზე და მათი საკუთრების თავისუფალ გამოყენებაზე.

_ კანონის 342-ე მუხლის მე-8 პუნქტით, “საქართველოს კონტროლის პალატა ყადაღას ადებს პარტიის, ფიზიკური ან/და იურიდიული პირის ქონებას, მათ შორის, საბანკო ანგარიშებს. აქამდე ყადაღის დადება-არდადება უპირობოდ სასამართლოს პრეროგატივას წარმოადგენდა. მოახდენს თუ არა ეს ნორმა ფიზიკური და იურიდიული პირების საქმიანობის პარალიზებას?

_ ყადაღის დადების შესახებ მიღებული დადგენილება სამართალდარღვევის თაობაზე მიღებულ დადგენილებასთან ერთად შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში, მაგრამ გასაჩივრება არ აჩერებს ყადაღის მოქმედებას.

რა თქმა უნდა, ამ ქმედებით შესაძლოა ფიზიკური და იურიდიული პირების საქმიანობის პარალიზება მოხდეს, ვინაიდან ქონება და საბანკო ანგარიშებზე რიცხული ფინანსური სახსრები მათი საქმიანობის უმთავრესი საფუძველია. მითუმეტეს ისეთ შემთხვევაში, როდესაც გასაჩივრება არ აჩერებს ყადაღის მოქმედებას და სასამართლო პროცესები თვეობით გრძელდება.