აპოლონ წულაძე თავის ცნობილ წიგნში _ "ეთნოგრაფიული გურია", ჩვენი სტატიის პერსონის _ სერგო არობელიძის წინაპრებს "გურიის თურმანიძეებს" უწოდებს. "ისინი საუკეთესო სახალხო მკურნალები იყვნენ. განსაკუთრებით განთქმული იყო მათი "შავი" და "ყვითელი" მალამო მოტეხილობის და ჭრილობის საწინააღმდეგოდ. მათ 147 რეცეპტი ეკუთვნით. არობელიძეები თავის ცოდნას საიდუმლოდ, ოჯახის ფარგლებში ინახავდნენ და ასე გადასცემდნენ შთამომავლობას".
სერგო არობელიძეს აქვს როგორც საინჟინრო, ისე პედაგოგიური განათლება. ადრეულ წლებში, ცხემლისხიდის საჯარო სკოლის დირექტორი იყო. ახლა მრავალმხრივი მეურნეა, განსაკუთრებით უყვარს ფუტკარი და აგრარული კულტურები. გურულ ოდაში კი ერთი ოთახი ეთნოგრაფიული ყოფის ამსახველ ნივთებს ეთმობა. ჩვენთან საუბარს მაინც სახელოვანი წინაპრების შესახებ იწყებს:
_ ჩემი ბაბუის ბაბუა _ გაბრიელ არობელიძე 1878 წელს, რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს, ჯარს ექიმ-ქირურგად ახლდა და არა ერთი ჯარისკაცის სიცოცხლე იხსნა. ეს ცნობილი ფაქტია. გვაქვს სამკურნალო-საოჯახო კარაბადინი, რომელიც ჩემმა უახლოესმა ნათესავმა, ექიმმა შეადგინა. თუმცა აქ წამლის შემადგენლობის შესახებ არ წერია. ამას დელიკატურად, საიდუმლოდ ვინახავთ, _ გვეუბნება და საკუთარ კარმიდამოში ჯერ საფუტკრისკენ მიგვიძღვება. 15 ოჯახი დიდ რაოდენობად არ მიაჩნია _ ისეთი მეფუტკრეები გვყავს, მე რა სახსენებელი ვარო.
გასულ წლებში მძიმე ოპერაციის გადატანა მოუხდა, რამაც ჯანმრთელობა დროებით შეურყია და სამეურნეო საქმიანობასაც დაეტყო შეფერხება. თუმცა დღეს მხნეობას იკრებს და გადატანილის შემდეგ ახალი ენერგიით აპირებს საქმის გაგრძელებას.
წლევანდელი ზაფხული გურიაში ზომაზე მეტად წვიმიანი იყო, შემდეგ კი გვალვით გაგრძელდა. განსაკუთრებით დაზიანდა აგრარული კულტურები. პომიდვრის ნარგავები დაჭკნა, გაშავდა და მოსახლეობამ მოთხარა. სერგო არობელიძეს საგანგებოდ მოწყობილ საპომიდვრე ნაკვეთზე მივყავართ. გვალვიანი ზაფხულის შემდეგ, აქ სულ სხვა სურათია. პომიდვრის თითოეული ძირი ოაზისში ნამყოფს ჰგავს, ნაყოფით დახუნძლულია და შეყვითლებულ ერთ ფოთოლსაც ვერსად მოჰკრავთ თვალს. ღია სივრცეში, მწველი მზის ქვეშ ასეთი სურათის ნახვა ადამიანს უცნაურად გეჩვენება.
_ მეზობელ სოფელში მცხოვრებმა ერთმა ქალბატონმა მიამბო ადრე, რომ ყოველი წვიმის შემდეგ პომიდვრის თითოეულ ძირს საგანგებოდ "რეცხავდა" ჭის წყლით. ტუმბოს ჩართავდა და პოლიეთილენის მილით წყალს მიუშვებდა. ასე სუფთავდებოდა მცენარე წვიმისგან თუ სხვადასხვა ატმოსფერული მტვრისა და ნალექისგან. მუდამ ვერ შევძელი ეს. წვალებაა, მაგრამ თუ გინდა გულით საქმის გაკეთება, უნდა იწვალო კიდეც . ამბობენ, რომ პომიდვრის გადასარჩენად ჭრის ეს მეთოდი, _ გვეუბნება ბატონი სერგო და აღნიშნავს, რომ სამეურნეო საქმიანობა მისი მამოძრავებელი ძალაა. ჰყავს ძროხები, ღორები, ქათმები. სეზონზე სამ ტონამდე მარტო ხურმის მოსავალს იღებს. ასევე აქვს თხილის პლანტაცია.
როგორც უმრავლესობა ჩვენი რესპონდენტებისა, სერგო არობელიძეც უკმაყოფილებას გამოთქვამს იაფი კრედიტის გაცემის მხრივ შეზღუდვების გამო: _ რომ იძახიან, მოგცემთ სამპროცენტიან სესხს, ოღონდ ნახევარი შენი უნდა გქონდესო… თუ ნახევარი ჩემი მაქვს, მისი ნახევარი რად მინდა? ისედაც მოვახერხებ თანხის საქმეში ჩადებას. წვრილი ფერმერებისთვის სერიოზულ დახმარებას ჯერ ვერ ვხედავ და თუ მომავალში ვინმე დამანახებს, ღმერთმა ჰქნას, _ გულწრფელად საყვედურს გამოთქვამს ის და ღიად ამბობს, რომ იაფი კრედიტის აღება საფუტკრე მეურნეობის გასაძლიერებლად სურს.
"გურიის თურმანიძეების" _ არობელიძეების ოჯახში სერიოზული მიდგომითა და სიყვარულით მოწყობილი პატარა ეთნოგრაფიული მუზეუმია, სადაც ჩვენი მასპინძელი კარმიდამოს შემოვლის შემდეგ შეგვიძღვა. ნავთის ფარანი, სპილენძის ნაირ-ნაირი თუნგები, შუაცეცხლის საკიდარი ჯაჭვი და ე.წ. "ჩახანა", არა ერთი გიდელი, კალათა, ფანდური თუ ჩონგური საგანგებოდ მიჩნეულ ადგილზე თავმომწონედ გამოიყურება. ყოველივე ამის შემოქმედი სერგო არობელიძის მეუღლე, პედაგოგი ნაზი არობელიძეა.
ბატონი სერგო მიიჩნევს, რომ მთავარი შრომაა, რომელიც ყოველგვარი კეთილი თუ კულტურული ნაბიჯის სტიმულია. ამბობს, ყოველ ოჯახში, სადაც ჯანმრთელი ადამიანები ცხოვრობენ, შესაძლებელია 80 %-ით მაინც საკუთარი კარმიდამოდან ირჩინონ თავი, თუ ამის სურვილი და განწყობა იქნებაო: _ ხელი თუ არ გაანძრიე, ვერც მთავრობა გიშველის და ვერც ღმერთი… ფუტკრის სკა ყველა ოჯახში უნდა იდგეს, მეწველი ძროხა ყველა ოჯახში უნდა ებას, ცოტა სიზარმაცეც აქვს შემოპარული ჩვენს ხალხს, _ ამბობს ბატონი სერგო. მოკრძალებული მასპინძელი დაჟინებით გვეკითხება, ვინ მოგასწავლათ ჩემი სახლის გზა, უამრავი ჩემზე უკეთესი ფერმერი ცხოვრობს ჩვენში და მათზე დაწერეთო…
პასუხს არც ჩვენ ვაყოვნებთ, _ არც შემცდარან, რომ სამეურნეო საქმიანობასა და ეთნოგრაფიულ ყოფაში ჩაძირული "გურული თურმანიძის" ოჯახისკენ მიგვითითეს.
ვემშვიდობებით მასპინძელს და ჭიშკართან მდგარი უზარმაზარი კაკლის ძირას ეთნოგრაფიული ყოფის კიდევ ერთ დეტალს ვამჩნევ _ პატარა ქვევრი, ხელადა და კოკა ჩეროში და-ძმებივით წამოწოლილან.
_ ჩვენი წინაპრები ამ პატარა ჭურში ხეჭეჭურს ინახავდნენ ზამთრისთვის, ახლა კი ჩვენ "დავასვენეთ", _ გვეუბნება ღიმილიანი მასპინძელი.
"დასვენებული" კოკა თუ ხელადა ამჯერად უფუნქციოდ მაინც არ დგას _ "თვალს ალევინებს წყალს".
