“ჩვენ გავყიდით ყველაფერს, გარდა სინდისისა!”, _ განაცხადა ერთ მშვენიერ დღეს კახა ბენდუქიძემ. მას შემდეგ არც ისე ცოტა დრო გავიდა. უამრავი უკანონო და არასინდისიერი გაყიდვების მომსწრე გახდა ქართული საზოგადოება, მაგრამ კანონი რომელიც საქართველოს პარლამენტმა მიიღო, ყოველგვარ გონიერ და სინდისიერ ზღვარს ცდება. “გარემოს დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონში შესული ცვლილებები, რომელიც გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში შეთანხმებას ეხება, ფაქტობრივად ეკოლოგიური დივერსიის დაკანონების ტოლფასია.
მუხლი 57-ე, მე-10 პრიმა
შეთანხმება გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში
1. დაინტერესებული პირის მიმართვის საფუძველზე, საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს და ამ პირს შორის შესაძლებელია დაიდოს შეთანხმება, რომლითაც პირის მიერ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში შეთანხმებით გათვალისწინებულ პერიოდში ჩადენილი/განხორციელებული ყველა ქმედება ითვლება კანონიერად.
2. შეთანხმება იდება დაინტერესებული პირის მიერ სახელმწიფოსათვის კომპენსაციის გადახდით.
3. შეთანხმების დადების დღიდან პირს შეთანხმებით გათვალისწინებულ პერიოდში გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში ჩადენილ/განხორციელებულ ქმედებებზე სახელმწიფოს და/ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მიმართ არ დაეკისრება სამოქალაქო და/ან ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, მათ შორის რაიმე სახის ვალდებულება, მოსაკრებელი, ჯარიმა და/ან ზიანის ანაზღაურება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეთანხმება გაუქმებულია.
4. დაუშვებელია პირის მიერ შეთანხმებით გათვალისწინებულ პერიოდში გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში ჩადენილი/განხორციელებული ქმედებების შემოწმება და სამოქალაქო და/ან ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის, მათ შორის რაიმე სახის ვალდებულების, მოსაკრებელის, ჯარიმის და/ან ზიანის ანაზღაურების დაკისრება სახელმწიფო და/ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მიერ, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეთანხმება გაუქმებულია.
5. შეთანხმების დადებიდან მის გაუქმებამდე პერიოდში ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულებების და პასუხისმგებლობების მიმართ კანონმდებლობით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადების დინება შეჩერებულად ითვლება.
დიმიტრი ლორთქიფანიძე: ფრაქცია “ერთობა სამართლიანობისთვის” თავმჯდომარე, გარემოს დაცვის და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე _ “თავიდან, როცა ეს კანონპროექტი შემოიტანეს პარლამენტში განსახილველად, მეგონა, რომ ხუმრობა იყო. თავმოყვარე მინისტრი, გოგა ხაჩიძეს ვგულისხმობ, ასეთი სამარცხვინო კანონის მიღების შემდეგ გადადგებოდა!
ზემოაღნიშნულ კანონებში დაგეგმილი ცვლილებების მიხედვით, დაინტერესებულ პირსა და საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს შორის, პრემიერ მინისტრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, შეიძლება დაიდოს შეთანხმება განუსაზღვრელი ვადით გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში, რომლის მიხედვითაც შეთანხმების მოქმედების პერიოდში დაინტერესებული პირის მიერ განხორციელებული ყველა ქმედება ჩაითვლება კანონიერად სახელმწიფოსათვის გადახდილი გარკვეული კომპენსაციის სანაცვლოდ.”
კანონის თანახმად, საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსთან შეთანხმების დადების დღიდან, პირს არ დაეკისრება არანაირი სახის სამოქალაქო და ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, რაც დაკავშირებულია მის არამართლზომიერ საქმიანობასთან გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში.
დიმიტრი ლორთქიფანიძე: “ეს ყველაფერი იმის საფასურად ხდება, რომ წინასწარ გამოანგარიშებული ზიანის თანხა ვიღაცამ გადაიხადოს კომპენსაციის სახით. ეს იცით რას ნიშნავს? ჩვენ გამოუსწორებელ ზიანს ვაფასებთ ფულად თანხად. იმ ზიანს, რომელსაც თაობები საკუთარ თავზე იწვნევენ. ეს არის დანაშაული ერის წინააღმდეგ _ პარლამენტმა ეკოლოგიური დივერსია დააკანონა.”
იყიდება ლიცენზია ნებისმიერ ჩადენილ ბოროტმოქმედებაზე!
ზიანის ჩამონათვალი, რომელსაც თაობები საკუთარ თავზე იწვნევენ, ასეთია: აღნიშნული კანონპროექტის მიხედვით, ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში დაინტერესებული პირი თავისუფლდება საქართველოს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსით განსაზღვრული პასუხისმგებლობებისაგან მთელი რიგი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის, როგორიცაა მაგალითად: წყლის ობიექტის, სახელმწიფო ტყის ფონდის მიწის (მათ შორის დაცული ტერიტორიების საზღვრებში) თვითნებური დაკავება; მიწის დაცვის მოთხოვნათა შეუსრულებლობა და მიწის ნაყოფიერი ფენის მოხსნა; მიწის გაუვარგისება საწარმოო და სხვა ნარჩენებით და მისი ჩამდინარე წყლით დაბინძურება; დაცული ტერიტორიებისა და მათი ტერიტორიულ-ფუნქციონალური ზონების მიწების არამიზნობრივი გამოყენება და მათ საზღვრებში მერქნიან მცენარეთა უკანონო გაჩეხვა და დაზიანება; დაცული ტერიტორიების საზღვრების სამიჯნე ნიშნების მოსპობა; მაღალმთიან რეგიონებში სასარგებლო წიაღისეულით სარგებლობისას ნიადაგისა და წყლის გაუვარგისება; წიაღით სარგებლობა სათანადო ლიცენზიის გარეშე ან ლიცენზიის პირობების დარღვევით; წიაღით სარგებლობის უსაფრთხოების წესებისა და ნორმების დარღვევა; წყლის დაცვის რეჟიმის დარღვევა და წყალსარგებლობის წესების დარღვევა; ზღვის დაბინძურება, მათ შორის შხამქიმიკატებითა და ნავთობით; ტყითსარგებლობის წესებისა და მოთხოვნების დარღვევა; ტყეებში სახანძრო უსაფრთხოების ან ტყის ხანძრისაგან დაცვის ღონისძიებათა დაგეგმვისა და განხორციელების მოთხოვნათა დარღვევა; ექსპორტის მიზნით სოჭის გირჩითა და CITES-ის კონვენციის დანართებში შეტანილი თეთრყვავილას ბოლქვებით ან/და ყოჩივარდას გორგლებით სარგებლობის ლიცენზიის პირობების დარღვევა; გარემოს დაცვის ნორმების დარღვევა; ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევა ნორმების გადამეტებით; ქიმიურ საშუალებათა გარემოში გამოყენების ნორმების დარღვევა და მათი ტრანსპორტირების, შენახვისა და გამოყენების წესების დარღვევა; ტყვიაშემცველი ბენზინის იმპორტი და რეალიზაცია; საქმიანობის განხორციელება გარემოზე ზემოქმედების ნებართვის გარეშე ან გარემოზე ზემოქმედების ნებართვის ან ეკოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნით გათვალისწინებული პირობების დარღვევა; გარემოსდაცვითი ტექნიკური რეგლამენტების მოთხოვნების დარღვევა; გარეულ ცხოველთა საბინადრო გარემოს, მათი გამრავლების არეალების დაცვის წესების დარღვევა, აგრეთვე გარეულ ცხოველთა თვითნებური გადასახლება და ჰიბრიდიზაცია; საქართველოს “წითელ ნუსხაში შეტანილ გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა მოსპობა ან მათი დატყვევება; უკანონოდ მოპოვებული ცხოველთა სამყაროს ობიექტებით ვაჭრობა; თევზჭერისა და ნადირობის წესების დარღვევა, სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე ცეცხლსასროლი იარაღითა და ნებისმიერი სახის თევზსაჭერი საშუალებებით უკანონოდ შესვლა; ცხოველებისა და ფრინველებისადმი სასტიკი მოპყრობა; თვითმართველი ერთეულის ტერიტორიის კეთილმოწყობის წესების დარღვევა; თვითმართველი ერთეულის იერსახის დამახინჯება; სახელმწიფო კონტროლისა და ზედამხედველობის განხორციელებისთვის ხელის შეშლა და სხვა.
ვემშვიდობებით ჯანმრთელობისთვის უვნებელ გარემოს…
ზემოაღნიშნული ცვლილებების შესახებ პარლამენტში საკანონმდებლო ინიციატივით საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო შევიდა. მინისტრის პირველმა მოადგილემ, ნინო ენუქიძემ მაშინ განაცხადა, რომ არცერთი გარემოსდაცვითი ორგანიზაციიდან არ მოუსმენია რაიმე სახის შენიშვნა კანონპროექტის განხილვის დროს.სინამდვილეში, ამ კანონპროექტის საზოგადო განხილვა არც მომხდარა, რითაც უხეშად დაირღვა საერთაშორისო კონვენციები. ნინო ენუქიძისვე განცხადებით, ეს ცვლილებები ეხება წარსულ დროში ჩადენილ დანაშაულებრივ ქმედებებს, თუმცაღა კანონში რაიმე სახის მინიშნება წარსულ დროზე, არ არის გაწერილი.
ორჰუსის ცენტრი საქართველოში, რომელიც ფუნქციონირებს როგორც ეუთო-ს პროექტი “გარემო და უსაფრთხოების ინიციატივის” ფარგლებში, თავის დასკვნაში წერს: “აღსანიშნავია, რომ კანონპროექტის შემუშავების პროცესში არ იყო უზრუნველყოფილი საზოგადოების მონაწილეობა, როგორც ამას მოითხოვს ორჰუსის კონვენციის მე-8 მუხლი, რომლის თანახმადაც ქვეყანას ნაკისრი აქვს ვალდებულება, რომ უზრუნველყოს საზოგადოების მონაწილეობა ისეთი აღმასრულებელი დებულებების და/ან საყოველთაოდ მისაღები სამართლებრივად საველდებული ნორმატიული დოკუმენტების შემუშავებისას, რომელთაც მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენა შეუძლიათ გარემოზე. ამავე მუხლის მიხედვით საზოგადოების ჩართვა უნდა ხდებოდეს აღნიშნული სამართლებრივი დოკუმენტების შემუშავების ადრეულ ეტაპზე, სანამ არჩევანის გაკეთება ჯერ კიდევ შესაძლებელია.”
გარდა იმისა, რომ დაირღვა საერთაშორისო კონვენციები, რომლის თანახმადაც ქვეყანას ნაკისრი აქვს სხვადასხვა სახის ვალდებულებები, ზემოაღნიშნული ცვლილებები წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს კონსტიტუციასთან, რომლის მიხედვითაც “ყველას აქვს უფლება ცხოვრობდეს ჯანმრთელობისათვის უვნებელ გარემოში” (მუხლი 37).
ორჰუსის ცენტრის დასკვნის მიხედვით: კანონპროექტი ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ საერთაშორისო ხელშეკრულებებით, მათ შორის ორჰუსის კონვენციით ნაკისრ ვალდებულებებს. კერძოდ, გარემოზე ზემოქმედების ნებართვისა და გარემოზე ზემოქმედების შეფასების (რომელიც მოითხოვება გარემოზე ზემოქმედების ნებართვით) გარეშე საქმიანობის განხორციელების შემთხვევაში, ისპობა კონკრეტული საქმიანობების შესახებ გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების მონაწილეობის შესაძლებლობა და ამით ირღვევა ორჰუსის კონვენციის მე-6 მუხლი. ასევე ირღვევა ამავე კონვენციის გარემოსდაცვით ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის ვალდებულებაც, რადგან გარემოზე ზემოქმედების ნებართვისა და ჰაერში გაფრქვეული თუ წყალში ჩაშვებული ნივთიერებების შესახებ სტატისტიკური ანგარიშგებისაგან პირის გათავისუფლების შემთხვევაში, შეიზღუდება ინფორმაცია გარემოს მდგომარეობის შესახებ (მუხლი 4-5). აღსანიშნავია ისიც, რომ ზემოაღნიშნული კანონპროექტის მიხედვით იზღუდება კონვენციით განსაზღვრული საზოგადოების მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობის უფლებაც (მუხლი 9), რადგან აღნიშნული შეთანხმებების გასაჩივრება, კანონპროექტის მიხედვით, არ არის დასაშვები. სხვა სიტყვებით რომ ითქვას, ასეთი ჩანაწერი კანონში არ აძლევს საშუალებას საზოგადოებას მიმართოს სასამრთლოს გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილებების სამართლიანობის დადგენის მიზნით.”
როგორც ექსპერტები ვარაუდობენ, კანონპროექტის არსებული სახით მიღებამ შესაძლებელია მნიშვნელოვანი და შეუქცევადი ზიანი მიაყენოს გარემოს, და ასევე გაზარდოს პოტენციური კონფლიქტების რისკები კერძო სექტორსა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის.
P.S. “გურია ნიუსი” აღნიშნულ კანონში შეტანილ ცვლილებეთან დაკავშირებით ესაუბრა საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის პირველ მოადგილეს, ნინო ენუქიძეს, რომელთანაც ინტერვიუს მალე შემოგთავაზებთ.
