ნაწილობრივ თავისუფალი – როგორია საქართველოს სტატუსი საერთაშორისო კვლევების მიხედვით

მმართველობის მონაცემთა ალიანსი ყოველწლიურად აქვეყნებს მონაცემებს სახელმწიფო მმართველობის სხვადასხვა ასპექტზე, რითიც ცდილობს ხელი შეუწყოს დემოკრატიული მმართველობის გაუმჯობესებას.

მმართველობის მონაცემთა ალიანსმა უკვე გამოაქვეყნა 2015 წლის ზოგიერთი მონაცემი.  გთავაზობთ საქართველოს შედეგებსა და მათ შედარებას სომხეთის, აზერბაიჯანის, მოლდოვისა და ესტონეთის მაჩვენებლებთან.

მსოფლიო ბანკის ინდექსი სახელწოდებით "მოქალაქეთა ჩართულობა სამართალშემოქმედებით პროცესში" მოიცავს 185 ქვეყანას და აფასებს მოქალაქეებისა და კომპანიების ჩართულობის დონეს სახელმწიფოს მიერ ბიზნეს რეგულაციების შემუშავების პროცესში (0 – ძალიან დაბალი ჩართულობა, 6 – ძალიან მაღალი ჩართულობა). 

2015 წლის მონაცემებით საქართველოს – 3, სომხეთს – 2.40, აზერბაიჯანს – 2, მოლდოვას – 4.40, ხოლო ესტონეთს – 6 ქულა მიენიჭა.

მსოფლიო ბანკი ასევე აწარმოებს მსოფლიოს 189 ქვეყნის "ბიზნესის კეთების" რეიტინგს, რომელიც აფასებს ბიზნესის რეგულაციის გავლენას ადგილობრივ მცირე და საშუალო ბიზნესზე 11 მიმართულებით.

ბიზნესის კეთების 2015 წლის რეიტინგში ესტონეთმა – მე-16, საქართველომ – 24-ე, სომხეთმა – 35-ე, მოლდოვამ – 52-ე, ხოლო აზერბაიჯანმა 63-ე ადგილი დაიკავა.

მმართველობის მონაცემთა ალიანსის მიერ გამოქვეყნებულ 2015 წლის ანგარიშში ასევე შესულია მსოფლიო მართლმსაჯულების პროექტის მიერ შემუშავებული ღია მმართველობისა და კანონის უზენაესობის ინდექსები.  კვლევა მოიცავს 102 ქვეყნის მაჩვენებელს. თითოეული ქვეყანა შეფასებულია შკალით 0-1 (0 – ღიაობის დაბალი მაჩვენებელი, 1-ღიაობის მაღალი მაჩვენებელი).

2015 წლის მონაცემებით საქართველოს – 0.61, მოლდოვას – 0.55, ხოლო ესტონეთს – 0.72 ქულა მიენიჭა. მსოფლიო მართლმსაჯულების პროექტის 2015 წლის კვლევა არ შეიცავს მონაცემებს სომხეთსა და აზერბაიჯანზე.

კანონის უზენაესობის ინდექსი აფასებს კანონის უზენაესობის პრაქტიკულ განხორციელებას რიგითი მოქალაქის დონეზე (0 – კანონის უზენაესობის დაბალი მაჩვენებელი, 1 – კანონის უზენაესობის მაღალი მაჩვენებელი). კანონის უზენაესობის ინდექსი ასევე მოიცავს 102 ქვეყანას. 2015 წლის მონაცემებით საქართველოს – 0,65, ესტონეთს – 0,77, ხოლო მოლდოვას – 0,48 ქულა მიენიჭა.

სამართლიანობისა და დემოკრატიის ცენტრის მიერ შემუშავებული რეიტინგი აფასებს საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებული საკანონმდებლო ჩარჩოს გამართულობას. კვლევა მოიცავს ინდიკატორთა 7 ძირითად კატეგორიას.

2015 წლის მონაცემებით მე-16 ადგილზეა მოლდოვა 110 ქულით, აზერბაიჯანი – მე-11 ადგილზე 115 ქულით, საქართველო – 32-ე ადგილზე 97 ქულით, სომხეთი – 34-ე ადგილზე 96 ქულით, ხოლო ესტონეთი – 38-ე ადგილზე 94 ქულით. რეიტინგის მაქსიმალური ქულაა 150.

მსოფლიოს თავისუფლების ინდექსი არის 195 ქვეყნის თავისუფლების შეფასების ყოველწლიური რეიტინგი. თითოეული ქვეყნის მაჩვენებელი გამოთვლილია პოლიტიკური და სამოქალაქო უფლებების შეფასების მიხედვით (1 – ყველაზე თავისუფალი, 7 – ნაკლებად თავისუფალი).

რეიტინგში საქართველოსა და მოლდოვას თანაბარი 3-3 ქულა აქვთ მინიჭებული (პოლიტიკური უფლებები – 3, სამოქალაქო უფლებები – 3), აზერბაიჯანს – 6 (პოლიტიკური უფლებები – 6, სამოქალაქო უფლებები – 6), სომხეთს – 4.5 (პოლიტიკური უფლებები – 5, სამოქალაქო უფლებები – 4), ხოლო ესტონეთს – 1 (პოლიტიკური უფლებები – 1, სამოქალაქო უფლებები – 1).

ცენტრალური ევროპისა და ცენტრალური აზიის დემოკრატიის ხარისხის შეფასება იკვლევს 29 ქვეყნის ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლების მდგომარეობას და აფასებს მათი მთავრობების დემოკრატიულობისა და ავტორიტარულობის დონეს (1 – დემოკრატიის მაღალი ხარისხი, 7 – დემოკრატიის დაბალი ხარისხი).

კვლევაში საქართველოს 4.64 ქულა აქვს მინიჭებული და დახასიათებულია როგორც ნახევრად კონსოლიდირებული დემოკრატია. ამავე კვლევაში აზერბაიჯანი – 6.75 (ნახევრად კონსოლიდირებული ავტორიტარული რეჟიმი), სომხეთი – 5.36 (ჰიბრიდული რეჟიმი), მოლდოვა – 4.86 (ნახევრად კონსოლიდირებული დემოკრატია), ესტონეთი კი 1.96 (კონსოლიდირებული დემოკრატია) ქულით არის შეფასებული.

პრესის თავისუფლების ინდექსი გამოთვლილია მსოფლიოს 199 ქვეყანასა და ტერიტორიაზე პრესის თავისუფლების 0 (საუკეთესო) – 100 (ყველაზე ცუდი) შკალის მიხედვით. მინიჭებული ქულების გათვალისწინებით განისაზღვრება ქვეყნის სტატუსი (თავისუფალი, ნაწილობრივ თავისუფალი, არათავისუფალი) პრესის თავისუფლების კუთხით. აღნიშნულ რეიტინგში საქართველოს მინიჭებული აქვს 48 ქულა (ნაწილობრივ თავისუფალი), აზერბაიჯანს – 87 (არათავისუფალი), სომხეთს – 61 (არათავისუფალი), მოლდოვას – 55 (ნაწილობრივ თავისუფალი), ხოლო ესტონეთს – 16 (თავისუფალი).