სასამართლო სისტემაზე კონტროლის გამყარების მცდელობის თავიდან ასაცილებლად და სასამართლოს პოლიტიკურ კლანური მმართველობისგან გასათავისუფლებლად, კოალიციამ "დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის"კამპანია "სამართალი ითხოვს" დაიწყო. 34 არასამთავრობო ორგანიზაციისგან შემდგარი კოალიცია ითხოვს: შეწყდეს მოსამართლეების დანიშვნა, გაუმჭვირვალე და უსამართლო გზებით; შეწყდეს კრიტიკულად განწყობილი მოსამართლეების დისციპლინური დევნა, დაჩქარდეს სასამართლო რეფორმა და გამოირიცხოს სასამართლოს წინააღმდეგ პოლიტიკური ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების შანსი; მართლმსაჯულება დამოუკიდებელმა მოსამართლეებმა აღასრულონ, მოსამართლეებისთვის საქმეების გადანაწილება მოხდეს შემთხვევითობის წესით, რითიც თავიდან მოხდება აცილება საქმეების მართული მოსამართლეების მიერ წარმოება.
კამპანიის მონაწილეების მოთხოვნების ძირითადი ადრესატი პარლამენტი, იუსტიციის სამინისტრო და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოა, რომლის მუშაობის მიმართაც თავად მოსამართლეების ნაწილსაც პრეტენზიები აქვს. თუმცა, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანს მიაჩნია, რომ სასამართლო ხელისუფლება წინ მიდის.
არასამთავრობო სექტორის შენიშვნები კატეგორიულად მიუღებელია იუსტიციის სამინისტროსთვის, რომელიც სასამართლოების რეფორმის მესამე ეტაპზე მუშაობს. თუმცა, არ არის გამორიცხული, მოსამართლეთა დანიშვნის წესთან დაკავშირებით დამატებითი კონსულტაციები კიდევ გაიმართოს. შეხვედრას ხელისუფლებიდან მხოლოდ საქართველოს პრეზიდენტის მრჩეველი ესწრებოდა.
"აღიარებენ უკვე საერთაშორისო ორგანიზაციები, რომ სასამართლო ხელისუფლება წინ მიდის, ეს შევაჩეროთ?! საკონსტიტუციო სასამართლო სავარაუდოდ ხვალ იხილავს არასამთავრობოების სარჩელს, კონკურსის გამართვასთან დაკავშირებით და წინა დღით მოაწყვეს ასეთი შეკრება. მე არ ვარ წინააღმდეგი, შეიკრიბონ, მაგრამ ელემენტარულად, სასამართლო ხელისუფლებას კითხონ, როგორ ფიქრობს და მერე მიიღონ გადაწყვეტილება. რა შევაჩეროთ, წინსვლა შევაჩეროთ?", _ განაცხადა საბჭოს მდივანმა ლევან მურუსიძემ "იმედთან" საუბრისას.
მიუხედავად მურუსიძის ასეთი განწყობისა, არასამთავრობო ორგანიზაციები სასამართლო სისტემაში პრობლემებს ხედავენ და მათი სწრაფად გადაჭრის საჭიროებებზე საუბრობენ.
"ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის" წარმომადგენელი სოფიო ვერძეული ამბობს, სასამართლო სისტემაში კრიზისულ ვითარებაა.
"ბოლო თვეების განმავლობაში თვალსაჩინო გახდა ის ფუნდამენტური პრობლემები, რომელიც ეხება მოსამართლეების შერჩევა–დანიშვნის სისტემას. ჩვენ ვნახეთ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საქმიანობა, რომელიც ვერ უძლებდა კრიტიკას განსაკუთრებით მოსამართლეების დანიშვნის და დაწინაურების საკითხში. დღეს კანონმდებლობა საბჭოს წევრებს აძლევს იმის შესაძლებლობას, რომ გადაწყვეტილება მიღებული იყოს ყოველგვარი არგუმენტაციის და დასაბუთების გარეშე. ეს საბჭოს წევრების მხრიდან ქმნის თვითნებობის, არაჯანსაღი გარიგების შესაძლებლობებს.
ვხედავთ, რომ მოსამართლეები ამ ქვეყანაში ამგვარი პრაქტიკის და პროცედურების შესაბამისად ინიშნებიან. იმ ფონზე, რომ ჩნდება ძალიან ბევრი ვაკანსია და ახლა არის ზუსტად ის მომენტი, როდესაც სასამართლო სისტემის ძალიან დიდი ნაწილი უნდა განახლდეს, მნიშვნელოვანია მოსამართლეების დანიშვნა მიმდინარეობდეს კონსტიტუციური გზით, არ დარჩეს კითხვები იმ კანდიდატებთან დაკავშირებით, რომლებიც ინიშნებიან მოსამართლეებად და მათი პროფესიონალიზმის და კეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებით.
სწორედ ამიტომ, კამპანია ითხოვს, რომ იქამდე სანამ კანონმდებლობა არ გაჯანსაღდება, არ მოვა შესაბამისობაში კონსტიტუციის მოთხოვნებთან, იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ შეაჩეროს მოსამართლეების დანიშვნის პროცესი და ძალიან სწრაფად ხელისუფლებამ აიღოს პასუხისმგებლობა, რომ გაატარებს სასამართლო სისტემაში ფუნდამენტურ რეფორმებს, რომელიც შეცვლის მოსამართლეთა შერჩევა–დანიშვნის წესს და მოსამართლეთა დისციპლინირების საკითხებზე საქმის განაწილების პრაქტიკას", _ აცხადებს ვერძეული და დასძენს, რომ სასამართლო რეფორმის მესამე ტალღა გაუგებარი მიზეზებით ძალიან დიდი ხანია გაჭიანურებულია.
"რიგი პოზიტიური დებულებები, რომელიც კანონპროექტის პირველ ვერსიაში არსებობდა, გამქრალია მეორე ვერსიიდან. ეს კანონპროექტი ეხება მოსამართლეების დანიშვნის საკითხს, თუმცა ის ვერ აგვარებს იმ პრობლემას, რაც უკავშირდება გადაწყვეტილებებს დაუსაბუთებლობას. რაც შეეხება საქმის განაწილებას, შემოთავაზებულია კარგი კანონპროექტი, თუმცა მისი ამოქმედება გათვალისწინებულია მხოლოდ 2017 წლიდან. გასაკეთებელია ის, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭო უნდა გახდეს ვალდებული ჩაატაროს რეალური შემოწმება კანდიდატურებთან დაკავშირებით, დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ეს გადაწყვეტილება უნდა დაექვემდებაროს ეფექტურ კონტროლს და გასაჩივრებას", _ აღნიშნავს ვერძეული.
ქვეყანაში რომ სასამართლო დამოუკიდებლობა შეუქცევადი რეალობა უნდა იყოს, ამაზე საქართველოს "ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის" თავმჯდომარე ანა ნაცვლიშვილიც საუბრობს.
როგორც იურისტი აცხადებს, სასამართლო სისტემასთან მიმართებაში რეალური საკანონმდებლო ცვლილებები უნდა განხორციელდეს, რათა მოსამართლეების დამოუკიდებლობა პრაქტიკაში იყოს უზრუნველყოფილი და მათ ამ დამოუკიდებლობის ინსტიტუციური და საკანონმდებლო გარანტიები ჰქონდეთ.
"დღეს, სამწუხაროდ, ეს გარანტიები არ არსებობს. სწორედ ამიტომ, სასამართლოში მძლავრობენ კონკრეტული ჯგუფები, რომლებიც ცდილობენ კონტროლი დაამყარონ მთლიანად სასამართლო სისტემაზე, რაც იქნება ძალიან ცუდი ამ ქვეყნისთვის", _ აღნიშნავს ნაცვლიშვილი.
მისივე თქმით, არასამთავრობო ორგანიზაციების მოთხოვნები ძირითადად საკანონმდებლო რეფორმების დროულად განხორციელებას ეხება.
"ბუნებრივია, აქ მთავარი ადრესატი იქნება საქართველოს პარლამენტი და იუსტიციის სამინისტრო. ეს არის რეფორმაზე პასუხისმგებელი უწყება. კამპანიის ფარგლებში იქნება ინტენსიური საუბარი პარლამენტთან, იუსტიციის სამინისტროსთან, პასუხისმგებელ უწყებებთან, პოლიტიკურ ძალებთან. კამპანია მათ შორის გამოიყენებს ქუჩის აქციებს მშვიდობიან და კანონიერ ფარგლებში. მივმართავ მოქალაქეებს, აქტიურად დაუჭირონ მხარი კამპანიას და გამოიყენონ ყველანაირი კანონიერი მეთოდი, რომ სასამართლოს დამოუკიდებლობა გახდეს შეუქცევადი რეალობა საქართველოში", _ განუცხადა ნაცვლიშვილმა ჟურნალისტებს.
პარლამენტის მიერ სასამართლოს კუთხით განხორციელებული რეფორმა არასაკმარისად მიაჩნია "საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს" აღმასრულებელ დირექტორს, ეკა გიგაურსაც.
"ჩვენი ახალი კამპანიის მთავარი მიზანია სასამართლოს სიღრმისეული რეფორმაა. მიუხედავად იმისა, რომ გარკვეული ნაბიჯები ამ მიმართულებით გადადგმულია, მაინც არის საკითხები, რომლებიც მოსაგვარებელია. ყველაზე მნიშვნელოვანი და მწვავე საკითხია მოსამართლეების დანიშვნის საკითხი. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ მოსამართლეების დანიშვნის პროცესი უნდა გაჩერდეს იქამდე, ვიდრე არ მივიღებთ ახალ კანონმდებლობას. ახალი მოსამართლეები არ უნდა დაინიშნონ იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ ეს შესაძლოა მოხდეს კლანური შეთანხმებების საფუძველზე და არა მათი ცოდნის და გამოცდილების. გარდა ამისა, ჩვენ ვფიქრობთ, რომ რაც შეიძლება სწრაფად უნდა მოხდეს საქმეების ელექტრონული წესით განაწილების შემოღება, რათა საზოგადოებას არ ჰქონდეს კითხვები, თუ რატომ განიხილავს კონკრეტული მოსამართლე კონკრეტულ საქმეს. ჩვენი მოთხოვნა ასევე ეხება დისციპლინური პასუხისმგებლობის საკითხს. სასამართლოში არ უნდა იყოს ისეთი ვითარება, რომ განსხვავებული აზრის გამო ადამიანები იდევნებოდნენ. შესაბამისად, ეს არის ის სამი თემა, რომელსაც მოვითხოვთ. ჩვენ ჩავერთვებით კონსულტაციებში, თუმცა ვფიქრობთ, რომ ის ცვლილებები, რაც პარლამენტში განიხილება, არ არის საკმარისი და უფრო მეტი რამ არის გასაკეთებელი", _ ამბობს გიგაური.
ცნობისთვის, სასამართლო სისტემაში არსებულ პრობლემებთან დაკავშირებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყოფილმა თავმჯდომარემ, მამუკა ახვლედიანმა საუბარი რამდენიმე თვის წინ აქტიურად დაიწყო. რასაც თანამდებობიდან ახვლედიანის გათავისუფლება მოჰყვა.
რა მოჰყვება არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ დაწყებულ კამპანიას, ჯერჯერობით უცნობია, თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მათ წამოწყებას დღეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე არ გამოხმაურებია.
ამავე თემაზე:
დაპირისპირებული მოსამართლეები და პოლიტიკური პროცესი სასამართლო სისტემაში
რის გამო დაიხია უკან მოსამართლეებთან იუსტიციის მინისტრმა
კრიზისი სასამართლო სისტემაში- პოლიტიკური პარტიების განცხადება
სამართლიანი სასამართლოს იდეა დღეს დასამარდა – ხატიაშვილი
კახა კოჟორიძე – პარლამენტმა დაუყოვნებლივ უნდა დაიწყოს სისტემური რეფორმების გატარება
