“უფასო მშობიარობა დემოგრაფიულ მაჩვენებლებს გააუმჯობესებს”

მრავალშვილიანი ოჯახების რიცხვის კლება გადამწყვეტ გავლენას ახდენს საქართველოს დემოგრაფიულ მაჩვენებელზე. გაეროს პროგნოზები შემაშფოთებელია. ექსპერტების  ვარაუდით, ეს პროგნოზი იმ შემთხვევაში არ გამართლდება, თუ საქართველოში მშობიარობა უფასო გახდება და სოციალური მდგომარეობა გაუმჯობესდება. ამ შემთხვევაში კი აუცილებელია, სახელმწიფომ ქმედითი ნაბიჯები გადადგას და ხელი შეუწყოს დემოგრაფიული პრობლემების დადებითად გადაწყვეტას.
როგორც ოზურგეთის სამშობიარო სახლის დირექტორი დავით მდინარაძე “გურია ნიუსთან” საუბარში ამბობს, ოზურგეთის სამშობიარო სახლში 2010 წელს 735 ახალშობილი გაჩნდა, 2009 წელს _ 712, 2008 წელს და წინა წლებში კი ეს მაჩვენებელი უფრო დაბალი იყო.
_ ბატონო დავით, რა პრობლემები აქვს ოზურგეთის სამშობიარო სახლს?
_ ძირითადი გასაჭირი ის არის, რომ მოსახლეობა გადახდისუუნაროა. ჩვენთან მოქმედებს გადახდის რამდენიმე სისტემა: პირველი _ ეს არის უმწეოთა პოლისი, ანუ სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობა, მეორე _ სამსახურებრივი დაზღვევა, მესამე _ შიდა სტანდარტი, როცა თანხა თავად უნდა გადაიხადოს მშობიარემ. არის ბევრი სადაზღვევო კომპანია, რომლებსაც ყველა სამედიცინო დაწესებულებასთან და, მათ შორის, ჩვენთან აქვთ გაფორმებული ხელშეკრულება. მათ ადგილობრივ ოფისებს ვაწვდით თვის განმავლობაში შესრულებული სამუშაოს ნუსხას. მიწოდებიდან 15 დღეში, ჩვენს მიერ შესრულებული სამუშაოს თანხა უნდა ირიცხებოდეს ჩვენ საბანკო ანგარიშზე. როგორც წესი, იშვიათი გამონაკლისის გარდა, ეს ასე არ ხდება. არ დავასახელებ სადაზღვევო კომპანიას, რომელსაც ყოველდღე უშედეგოდ ვურეკავთ, რომ თანხა აგვინაზღაუროს. ამ საახალწლოდ, დაახლოებით, 3 500 ლარი გვაქვს მისაღები სექტემბერ-ოქტომბრის თვის. კომპანიების ადგილობრივი ხელმძღვანელები ჩემი მეგობრები არიან და არ მინდა, ცუდად გამიგონ, მაგრამ დეკემბერში რომ არ გექნება მიღებული სექტემბრის თანხა, რაღა უნდა თქვა? რა დააშავეს სანიტარმა, მედდამ, ექიმმა და თუნდაც მე? ეს არის ჩვენს მიერ შესრულებული სამუშაო, რაშიც მთელი სამშობიარო სახლის პერსონალმა ოფლი დაღვარა. როცა ბატონი მინისტრი იყო ჩამოსული, ეს საკითხი პირადად მე დავაყენე და შეგვპირდა, რომ მოაგვარებდა, მაგრამ, ჯერჯერობით, არაფერი შეცვლილა _ ალბათ, ვერ მოახერხა გადახედვა. სადაზღვევო კომპანიების წარმომადგენლები გამოდიან ტელევიზიით, პრესით და ამბობენ, რომ სამედიცინო დაწესებულებებმა დროულად ვერ მოახერხეს შესრულებული სამუშაოს გრაფიკის მიწოდებაო. შეიძლება ასეც ხდებოდეს. თუმცა, მე ხომ ვიცი, რომ ასეთი დარღვევა არ გვაქვს?
რა უნდა ვქნა, როცა შემოდიან ჩემთან  თანამშრომლები, რომლებიც სიცოცხლეს ემსახურებიან, არ აქვთ შეცდომის უფლება და საკუთარი შრომის ანაზღაურებას ითხოვენ? ამას ემატება ისიც, რომ  მოსახლეობა გადახდისუუნაროა, ყოველ წუთს ძვირდება მედიკამენტი, საწვავი. როცა ქალი შემოდის სამშობიაროდ, ან ოპერაციას იკეთებს, მას არავინ არ ეკითხება, აქვს ფული თუ არა _ ბავშვი იბადება და ეს არის მთავარი! მშობიარეს ხვდება მედპერსონალი, სითბო, სინათლე, მედიკამენტი. ვამშობიარებთ და ამბობს, რომ ფული არ აქვს. მეც არ ვარ ციდან ჩამოფრენილი, ვუგებ და ვუშვებ ფულის გადახდის გარეშე, მაგრამ შემდეგ თანამშრომელი მეუბნება: თქვენ, თუ გნებავთ, ყველა გაუშვით სახლში ფულის გადაუხდელად, მაგრამ მე ჩემი შრომის ანაზღაურება მინდაო.
მეორე მხრივ, მაგალითად, ზამთარში კომუნალური გადასახადის რაოდენობა 4 000 ლარამდე ადის, რომლის გადაუხდელობას არავინ გვპატიობს.
_ ხომ არ ფიქრობთ, რომ სწორედ დღეს არსებული სოციალური პრობლემებია საქართველოში დემოგრაფიული პრობლემების გამომწვევი მიზეზი?
_ გეტყვით ჩემს მოსაზრებას, როგორც ექიმის, როგორც საქართველოს მოქალაქის, რომელსაც უყვარს თავისი ქვეყანა და უნდა ერის გამრავლება, გამთლიანება _ შეიძლება, ხმამაღალი ნათქვამი გამომივიდეს, მაგრამ თუ გვინდა, რომ გამრავლდეს ერი, მშობიარობა უფასო უნდა გახდეს, ან რაიმე სახის დაზღვევა უნდა იყოს  და სახელმწიფომ ეს ხარჯები მთლიანად თავის თავზე აიღოს. ეს ჩვენთან ღირს ფიზიოლოგიური მშობიარობა 400 ლარი, თორემ იკითხეთ სხვაგან რა ღირს? სხვა ქალაქებთან შედარებით ცუდი პირობები არ გვაქვს (არ ვგულისხმობ, თბილისის, ქუთაისის და ბათუმის კლინიკებს). წლის განმავლობაში, ჩვენთან, საშუალოდ, 800 ქალი მშობიარობს, 250-მდე ოპერაცია კეთდება. ისეთი სიდიდის ქალაქში, როგორიც ოზურგეთია, ეს მაჩვენებელი ცოტა არ არის.
_ გაიზარდა თუ არა შობადობის სტატისტიკა?
_ შობადობა ძალიან არა, მაგრამ იმატებს. მაგალითად, 2009 წელს 712 ახალშობილი დაიბადა, 2008 წელს და იქეთ ეს მაჩვენებელი უფრო დაბალი იყო. 2010 წლიდან დღემდე კი დაბადებულია 695 ახალშობილი.
_ თქვენ გექნებათ ინფორმაცია გაეროს კვლევების შესახებ. პროგნოზების მიხედვით, შობადობის კლების ასეთი ტენდენციის გაგრძელების შემთხვევაში, საქართველოს მოსახლეობა 2050 წლისთვის განახევრდება ანუ ქართველი ერი გადაშენების რეალური საფრთხის წინაშე აღმოჩნდება. ხომ არ ფიქრობთ, რომ სწორედ ჯანდაცვის სისტემის სრულყოფა-განვითარებას შეუძლია ამ პრობლემების დადებითად გადაწყვეტა?
_ საბჭოთა კავშირის დროს დავიბადე, სხვა ქვეყნებში ვსწავლობდი და ვმუშაობდი. კი, მართალია, რომ იმ ეპოქამ ბევრი ცუდი გაგვიკეთა, მაგრამ მე დღესაც მაქვს კონტაქტი ჩემს მეგობრებთან, რომლებიც ყოფილი საბჭოთა კავშირის დროინდელ სამ ქვეყანაში მუშაობენ _  მშობიარობა იქ უფასოა და მას სახელმწიფო აფინანსებს.
ჩვენთან ფიზიოლოგიური მშობიარობა 400 ლარი ღირს. თქვენი გაზეთის საშუალებით მინდა ვუთხრა მოსახლეობას, რომ თუ მშობიარეს არ აქვს პოლისი, გადახდილ 400 ლარში შედის ყველა მომსახურება და არავინ არავის ზედმეტი არ უნდა გადაუხადოს, არავის არაფერი არ უნდა აჩუქოს.  მედპერსონალი გაფრთხილებულია, რომ თუ მსგავსს ექნება ადგილი, მკაცრად დაისჯებიან, თუმცა, ამის შესახებ მეც უნდა ვიცოდე.
_ უკანასკნელ ათწლეულში განვითარებულმა სოციალურ-ეკონომიკურმა კრიზისმა, სამოქალაქო ომმა, დევნილთა ნაკადმა, გაზრდილმა უმუშევრობამ, ასევე ცხოვრების პირობების მნიშვნელოვნად გაუარესებამ და მიგრაციის ინტენსივობამ უარყოფითი გავლენა მოახდინა არა მარტო დემოგრაფიულ განვითარებაზე, არამედ ქალთა ჯანმრთელობაზე, რაც ბევრ შემთხვევაში უშვილობას იწვევს. რამდენად გარანტირებულია საქართველოში უსაფრთხო დედობა?
_ უსაფრთხო დედობა და უშვილობა შეიძლება განვაცალკევოთ. როცა ვსწავლობდი, ყველაზე პრესტიჟული სამედიცინო ფაკულტეტი იყო. მახსოვს, 1987 წელს, აქ რომ მოვედი, დიდი ლოდინის მერე მოვახერხე მუშაობის დაწყება. მას შემდეგ აქ ახალი, ერთი-ორის გარდა, არავინ მოსულა, მსურველიც არ არის. ვეძებ ადამიანს, ექიმს, რომელსაც ექნება სურვილი, იმუშაოს და ის, რაც მე ვიცი, ვასწავლო. იმდენად არ უნდა არავის, რომ ვერ ვიპოვე.  რაც შეეხება უსაფრთხო დედობას, ყველა ექიმს, რომელიც დღეს მუშაობს, სახელმწიფოსგან მიღებული აქვს სერტიფიკატი და მუშაობის უფლება. თუმცა, ვერ ვიტყვი, თუკი ექიმს მიენიჭა ლიცენზია, ის აუცილებლად კარგი უნდა იყოს.
_ ბატონო დავით, მე არ ვსაუბრობ პროფესიონალიზმზე _ ვგულისხმობ ჯანმრთელობის დაცვას, ეკოლოგიურად დაბინძურებულ გარემოს და საკვები პროდუქტებით გამოწვეულ საშიშ ვირუსებს, რომელიც, ხშირ შემთხვევაში, უშვილობის მიზეზი ხდება.
_ ყველა მუნიციპალიტეტში უნდა იყოს ერთი საავადმყოფო, რომელიც იქნება უახლესი ტექნიკით აღჭურვილი. ამას, ვერც ერთი სამედიცინო დაწესებულება, სახელმწიფოს დახმარების გარეშე, ვერ მოახერხებს. ჩვენ არ უნდა ვიყოთ მოკლებულნი რომელიმე აპარატურას და გამოკვლევის ძვირადღირებულ მეთოდებს.
_ რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხი ქალთა განათლების არასაკმარისი დონის ბრალიც შეიძლება იყოს.
_ ჩვენს ერთ-ერთ პაციენტს სახლში დაეწყო ძლიერი სისხლდენა. მან სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ექიმებს დაუმალა ამის შესახებ. სამი საათის შემდეგ მისი მდგომარეობა დამძიმდა და ჩვენთან გახდა გადმოსაყვანი. რამდენიმე წუთით რომ დაგვიანებოდა, ვერ გადარჩებოდა. აქვე დავძენ, რომ სამი შვილის დედაა და აბა, მითხარით, რა კულტურაზეა საუბარი?
_ რამდენად ხშირია ბავშვთა სიკვდილიანობა?
_ ჩვენთან არა. ხანდახან, დღენაკლული, მცირე მასის მქონე ახალშობილი იბადება. ჩვენ არ გვაქვს დღენაკლულ ახალშობილთა რეანიმაციული განყოფილება. ვრეკავთ ქუთაისის კატასტროფის ცენტრში, მოდის რეანიმატოლოგი სპეციალიზირებული რეანომობილით და გადაგვყავს ახალშობილი.
_ არსებული სტატისტიკის თანახმად, ბოლო დროს საქართველოში გახშირდა ასეთი შემთხვევები. ხომ არ არის ეს გამოწვეული გარემო ფაქტორებით?
_  საკვები არ არის კალორიული, არ არის ნოყიერი და ეს ბევრ რამეს იწვევს. როცა ქალი დაორსულდება, უნდა იაროს კონსულტაციაზე, თავიდანვე უნდა იქნას გამოკვლეული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ხდება სიმახინჯეები და პათოლოგიები. ექიმი ორსულებს აძლევს რჩევებს, რაც აუცილებლად უნდა გაითვალისწინოს მომავალმა დედამ.
_ რამდენად ხშირია აბორტის შემთხვევები?
_ აბორტი კეთდება, თუმცა, კლების ტენდენცია საგრძნობია. მედიკამენტები, რომელიც აფთიაქებში იყიდება, საშინელებაა. ამ აბებით ახდენენ ორსულობის მოშლას და ექიმი ან აფთიაქარი, რომელმაც არ იცის მისი სპეციფიკა, უნიშნავს ორსულს და ეუბნება, რომ მას არ დასჭირდება ექიმთან მისვლა. აბი, რომლის საფუძველზეც ხდება არასასურველი ორსულობის შეწყვეტა, ძალიან იაფია. მქონია შემთხვევა, როცა ამ წამლის მოხმარების შემდეგ პაციენტები ძლიერი სისხლდენით მოსულან ჩვენთან და ძლივს გადარჩენილან.
_ კონტრაცეპტივების სისტემატური მოხმარება უქმნის თუ არა საფრთხეს ქალის ჯანმრთელობას?
_ კონტრაცეპტივი მრავალნაირია. ჩვენ პაციენტს ვეუბნებით, რომელი როგორია და რას იწვევს. აქ რელიგიური მოსაზრებაცაა გასათვალისწინებელი და ოჯახი გადაწყვეტილებას თავად იღებს. საკეისრო კვეთა ვისაც აქვს გაკეთებული, მას სხვა რჩევა სჭირდება, _ გვითხრა ბოლოს დავით მდინარაძემ.
ჩვენ ვესაუბრეთ ოზურგეთის სამშობიარო სახლის ბავშვთა განყოფილების მედდას შორენა ნიკოლაიშვილს. იგი 50 წელია, ამ განყოფილებაში მუშაობს. მისი თქმით, იყო დრო, როცა დღეში 10-15 ახალშობილი დაბადებულა. ამბობს, რომ უჩვეულო შეგრძნებაა, მუშაობდე იქ, სადაც შენს თვალწინ ყოველდღე ახალი სიცოცხლე იბადება.
სამშობიარო ბლოკის ექთნის ლენა ტუღუშის თქმით, რომელიც სამშობიარო სახლში 40 წელია მუშაობს, იგი, მიუხედავად ასაკისა, არასოდეს დაბერდება და ამის მიზეზი ის შეგრძნებაა, რომელსაც ყოველდღიურად განიცდის: _ დღემდე 10 000 ქალი ვამშობიარე. აქედან, სტატისტიკური მონაცემებით, ყოველთვის მდედრობითი სქესის ახალშობილი სჭარბობდა და სჭარბობს, _ გვითხრა ქალბატონმა ლენამ.