გვხვდება მარწყვის რამდენიმე სახეობა; მათ შორის: ტყის მარწყვი, მწვანე მარწყვი, მუშკის მარწყვი და ბაღის მარწყვი.
ველურად მზარდი ტყის მარწყვის ნაყოფით ადამიანი ისტორიამდელ ეპოქაშიც სარგებლობდა. მისი თესლი ნაპოვნი იქნა შვეიცარიაში, ქვის ხანის ნაგებობების გათხრის დროს.
ძველ რომაელებსა და ბერძნებს მარწყვი მიაჩნდათ შესანიშნავ სამკურნალო საშუალებად, თუმცა ასევე ძალიან აფასებდნენ მას, როგორც არომატულ და საუკეთესო გემოს მქონე კენკრას.
ტიბეტური სამყაროს უძველეს ტრაქტატებში მარწყვს “მცენარეული სამყაროს დედოფალს” უწოდებდნენ, იმიტომ, რომ მას განასხვავებს უმდიდრესი ქიმიურ შემადგენლობა. ფიქრობენ, რომ მარწყვში ჯერ კიდევ აღმოუჩენელი უამრავი ნივთიერებაა, რომელთა ერთიანობა განაპირობებს მის არაჩვეულებრივ სამკურნალო ეფექტს.
პასტორი კნეიპი, XX ს-ის დასაწყისის ექიმი წერდა, რომ ადამიანები, რომლებიც ჭამენ ბევრ მარწყვს, არასოდეს ავადმყოფობენ. იგივე აზრი, შეიძლება, სხვა მეცნიერმა სხვა ხილკენკრის მისამართითაც გამოთქვას, მაგრამ კნეიპმა, რომელმაც შექმნა მრავალი მძიმე დაავადების კომპლექსური მკურნალობის სისტემა, დაასახელა მხოლოდ ტყის მარწყვი.
მარწყვი შეიცავს 3,5-15% შაქარს, ორგანულ მჟავებს, მარილებს, რკინას, მთრმილავ ნივთიერებებს, ეთერზეთებს, ფიტონციდებს, A, B, C ვიტამინებს.
სამკურნალო დანიშნულებით მარწყვს ჩვენს ერამდე ათასეული წლების წინ იყენებდნენ. მრავალი ქვეყნის ხალხური მედიცინა მას დღესაც ერთ-ერთ პოპულარულ სამკურნალო მცენარედ მიიჩნევს.
მარწყვის ნაყოფი აღვიძებს მადას, არეგულირებს საჭმლის მონელებას და კლავს წყურვილს. წყალზე ნაყენი ანელებს ანთებით პროცესებს, სპობს ზოგიერთი სახის მიკრობს. აქვს ოფლმდენი, შარდმდენი და სუსტი კუჭამშლელი მოქმედება. ითვლება, რომ ნაყოფს შეუძლია თირკმლებიდან ქვიშის გამოდევნა და ახალი ნალექის წარმოქმნის თავიდან აცილება. ცნობილია, რომ გამოჩენილი შვედი ბოტანიკოსი კარლ ლინე რეგულარულად დიდი რაოდენობით ტყის მარწყვის ნაყოფის მიღებით მთლიანად განიკურნა ნიკრისის ქარისგან.
ახალ ნაყოფს უნიშნავენ სისხლძარღვების სკლეროზის, ჰიპერტონიის, შეკრულობის, აშლილობის, კუჭის წყლულის (ზომიერი რაოდენობით, ექიმთან შეთანხმებით), ნიკრისის ქარის, თირკმლისა და საშარდე გზების კენჭოვანი დაავადების შემთხვევაში.
ნაყოფი და ფოთლების ნაყენი ინიშნება ძალების გამოცლის, სისხლნაკლულობის, საშვილოსნოდან სისხლდენის, შარდის შეკავების, ბავშვებში კუჭის აშლილობის, ღვიძლისა და ნაღვლის ბუშტის დაავადებების, სიმსუქნის, ნევრასთენიის, გასტრიტიტის, რაქიტის, სიყვითლის, ეკზემისა და კანის ქავილის, ჰიპერტონიის შემთხვევაში. ფოთლებს აქვს შარდმდენი და ოფლმდენი, ანტისეპტიკური, ტკივილგამაყუჩებელი და ჭრილობის შეხორცებისთვის საჭირო მაჩვენებლები.
ფესვები გამოიყენება როგორც შემკვრელი, სისხლდენის შემაჩერებელი, ანთების საწინააღმდეგო, შარდმდენი და ნაღველმდენი საშუალება.
ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ხალხური მედიცინა გულით დაავადებულებს მარწყვის ყვავილების ნაყენის, ხოლო საშვილოსნოში ფიბრომის მქონე ქალბატონებს მთლიანი მცენარის ნაყენის მიღებას ურჩევს.
გერმანული ხალხური მედიცინა ფოთლების ნაყენს ბრონქული ასთმის, აშლილობის, ღვიძლისა და ელენთის დაავადებების, ღამით ძლიერი ოფლიანობის, შეშუპებისა და გამონაყრის სამკურნალოდ გამოიყენებს.
როგორც გარეგანი საშუალება, ფოთლების ნაყენი ეფექტურია სისხლმდენი და ანთებითი ჰემოროიდული კვანძების დროს; სველი საფენების სახითკი გამოიყენება სისხლმდენი ჭრილობების სამკურნალოდ.
ნაყოფის წვენი და ფოთლების ნაყენი საუკეთესოა პირის ღრუში გამოსავლებად ანთებითი პროცესების სამკურნალოდ და უსიამოვნო სუნის გასაქრობად.
ხმელი და ნედლი ფოთლების საფენებად გამოყენება ამცირებს კბილის და რევმატულ ტკივილს. ორთქლში დანამული ხმელი და ახალი ფოთლების თბილ საფენებად გამოყენება აჩქარებს ჩირქოვანი წყლულებისა და ძველი იარების გაწმენდას და ხელს უწყობს სწრაფ განკურნებას.
დაჭყლეტილი ნაყოფი და მისი წვენი არბილებს სახის კანს, აქრობს ჭორფლსა და გამონაყარს; ამავე მიზნით გამოიყენება ფოთლების ნაყენიც.
უკრაინის ხალხური მედიცინა ტყის მარწყვს აღიარებს თითქმის ყველა დაავადების უნიკალურ სამკურნალო საშუალებად. ხალხური მედიცინა ურჩევს სოლიტერის ჭიებისგან ორგანიზმის გაწმენდის ასეთ ხერხს: ადამიანმა დღის განმავლობაში უნდა შეჭამოს 3 კგ. მარწყვი, ხოლო შემდეგ მიაყოლოს დამარილებული ქაშაყი და უმი ხახვი. როგორც წესი, სოლიტერი ასეთ მენიუს ვერ იტანს.
სასურველია მარწყვი მიირთვათ ნატურალური სახით, თერმული დამუშავების გარეშე და როგორც ამბობენ, რაც მეტი _ მით უკეთესი! (თუმცა მედიკოსები ზოგ შემთხვევაში მაინც გვირჩევენ თავი შევიკავოთ მისი დიდი რაოდენობით მიღებისგან).
ბრონქიალური ასთმის სამკურნალოდ და სისხლდენის შესაჩერებლად სასურველია ფოთლების ნახარშის მიღება. უკეთეს შედეგებს იძლევა ახალი ნაყოფისა და მისი 7-8 ს.კ. წვენის მიღება დილით, უზმოზე.
არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ტყის მარწყვი ბევრად უფრო სურნელოვანი და სასარგებლოა, ვიდრე ბაღისა.
მარწყვის დასაკრეფად უნდა წაბრძანდეთ დღისით, მშრალ, მზიან ამინდში ნამის შეშრობის შემდეგ, სანამ ისევ მოუსწრებს საღამოს ნამი.
ტყის ამ მშვენიერ ბინადარს ადვილად “მოაშინაურებთ”, თუ ამის სურვილი გაგიჩნდებით; უბრალოდ, ფრთხილად ამოთხარეთ და ნოყიერი მიწით სავსე ქოთანში გადარგეთ. თქვენი ფანჯრის რაფები თავს მოიწონებენ უცხო სამკაულით, თქვენ კი ყოველთვის შეგეძლებათ სურნელოვანი, მწიფე, უზადოდ მშვენიერი ნუგბარით ისიამოვნოთ.
ფრთხილად!
1. მარწყვის მირთმევისგან თავი უნდა შეიკავონ ან მისი გამოყენება მკაცრად გააკონტროლონ იმათ, ვისაც კუჭის წვენის მაღალი მჟავიანობა, კუჭისა და ღვიძლის ჭვალი ან აპენდიციტი აწუხებს.
2. ზოგჯერ მარწყვის მიღების შემდეგ ჩნდება ქავილის შეგრძნება, კანზე გამონაყარი ან ალერგიის სხვა სიმპტომები. ასეთ შემთხვევაში, შეწყვიტეთ მარწყვის გამოყენება და სასწრაფოდ მიმართეთ ექიმს.
მოგაწვდით მარწყვის სამკურნალო დანიშნულებით გამოყენების რამდენიმე რეცეპტს:
_ სისხლნაკლულობის დროს 2 ს. კ. კენკრა აადუღეთ 1 ჩ. ჭ. წყალში. შეფუთეთ. გაწურეთ და მიიღეთ ნახევარ-ნახევარი ჩაის ჭიქა 3-ჯერ დღეში.
_ ნიკრისის ქარის, თირკმელში კენჭებისას ან ნივთიერებათა ცვლის დარღვევისას მიიღეთ ფესვებისა და ფოთლების ნაყენი, როგორც ვიტამინებიანი და შარდმდენი საშუალება.
ცნობილია, რომ ფოთლებისა და ყვავილების ნაყენი ამცირებს არტერიულ წნევას, არეგულირებს რიტმს, აძლიერებს გულის კუნთის შეკუმშვას და აფართოებს სისხლძარღვებს. ნაყენის მოსამზადებლად აიღეთ 50 გრ. პროდუქტი, დაასხით 0,5 ლ. მდუღარე წყალი, შეფუთული დატოვეთ 4 სთ. გაწურეთ, მიიღეთ 150 მლ. დღეში 3-ჯერ ჭამის წინ.
დაძველებულ ეკზემას ხალხური მედიცინა ასე კურნავს: სუფთა ტილოს ნაჭერზე დაასრესენ რამდენიმე ცალ მწიფე ტყის მარწყვს და დააფენენ (ნაჭრის მხრიდან) დაზიანებულ მონაკვეთს. იმეორებენ 2-3 დღეს. კანის აქერცლილი, სველი მონაკვეთები შრება და იწმინდება, რაც აადვილებს შემდგომ მედიკამენტოზურ მკურნალობას.
მარწყვისგან უგემრიელესი დესერტების მომზადება შეგიძლიათ:
ტყის მარწყვის კომპოტი _ 1 ლ. წყალზე აიღეთ 300-400 გრ. შაქარი. გარეცხილი, მშრალი მარწყვი შუამდე ჩაყარეთ ქილებში. დაასხით მდუღარე სიროფი. გააჩერეთ 7 წთ. გადმოასხით, აადუღეთ და ისევ დაასხით. მაშინვე მოხუფეთ და გადაატრიალეთ. ასე დატოვეთ გაცივებამდე.
ბაღის მარწყვი შაქრით _ 1 კგ. ბაღის მარწყვზე აიღეთ 300 გრ. შაქარი. გასტერილებულ ქილაში ფენად მოაწყვეთ გარეცხილი, გამშრალი მარწყვი, მოაყარეთ შაქარი. ასე გაიმეორეთ ქილის ავსებამდე, დაელოდეთ, სანამ ჩაიწევს, შეავსეთ და გაასტერილეთ.
ჟელირებული ხილფაფა _ მარწყვის პიურეს ჩაუმატეთ მწვანე, უმწიფარი ვაშლის ან მოცხარის პიურე (ანუ ისეთი ხილისა, რომელიც მეტ პექტინს შეიცავს). ხილფაფა უნდა ხარშოთ ნელ ცეცხლზე, საშუალო სისქის მიღებამდე. ცხლად გადაანაწილეთ ქილებში, შეგიძლიათ მოხუფოთ.
საჭიროა 1 კგ. მარწყვის პიურე, 0, 5 კგ. უმწიფარი ვაშლის ან მოცხარის პიურე, 1 კგ. შაქარი.
