_ რატომ მოვკრიფო? არ ვხედავ, ჩემი მეზობლები რა დღეში არიან? ათი ტონა მანდარინის მოკრეფა და მისი ხარჯები თქვი, მერე გადაყრას რამდენი შრომა სჭირდება. არ ვკრეფ, მორჩა და გათავდა. მერე ხეებს გავათავისუფლებ, რომ თოვლმა ტოტები არ დაამტვრიოს, ზოგს ჩამოვყრი, ზოგი თავისით ჩამოიყრება, _ გვეუბნება ოზურგეთელი ავთანდილ მჟავანაძე.
მანდარინის რეალიზაციის პრობლემა ახალი როდია. ამ საქმეს, უკანასკნელი ათწლეულის განმავლობაში, წინსვლა არ დასტყობია, პირიქით, საქმე ყოველ წელს უარესადაა. მარტო გასული წელი გავიხსენოთ, როცა გურიაში მანდარინის მოსავალი მოსახლეობამ ღელეებსა და ხრამებში გადაყარა. “გურია ნიუსი” ამის შესახებ არაერთხელ წერდა.
მკითხველს შევახსენებთ ერთ ფაქტს, როცა 2007 წელს, მანდარინის საოცრად დიდი მოსავალი იყო და ხალხმა გადაწყვიტა, არ მოეკრიფა. ამასთან დაკავშირებით, გურია ნიუსის” რედაქციაში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების – მერიისა და თხინვალის მეციტრუსეების, სულ 188 კაცის ხელმოწერილი განცხადება შემოვიდა. ისინი მიმართავდნენ მაშინდელი პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელს, ნინო ბურჯანაძეს და პრემიერ-მინისტრს, ლადო გურგენიძეს.
ტექსტი, რომელიც “გურია ნიუსმა” მაშინ გამოაქვეყნა, ასეთი შინაარსის იყო: “მეციტრუსეობა მწვავე კრიზისს განიცდის. დარგი, შეიძლება, საერთოდ განადგურდეს, რადგან მოსავალი თვითღირებულების ნახევარსაც ვერ ანაზღაურებს. მოწეული მოსავლის რეალიზაციისთვის დიდი დახმარება იქნებოდა სომხეთისა და აზერბაიჯანის მხრიდან საბაჟო განაკვეთების შემცირება, რომელიც იმდენად მაღალია, რომ, ფაქტიურად, მისი გადახდა მიზანშეუწონელია. გთხოვთ, შეძლებისდაგვარად სთხოვოთ სომხეთისა და აზერბაიჯანის მთავრობებს, მათ მიერ დაწესებული საბაჟო გადასახადების შემცირება”.
მაშინ ამ წერილს რეაგირება არ მოჰყოლია. ახლა კი, ხუთი წლის შემდეგ, მეციტრუსეების წინაშე კვლავ იგივე პრობლემა დგას და ისინი ხელისუფლებას დახმარებას სთხოვენ:
_ უნდა შემცირდეს ბაჟი, შეიქმნას დამამზადებელი პუნქტები, ცალკე შეიქმნას არასტანდარტული მანდარინის, ე.წ. “ენესის” გადამამუშავებელი საწარმოები, გაკეთდეს შესანახი მაცივრები, რათა ციტრუსის გასაღების სეზონი გახანგრძლივდეს, _ ამბობს შეწუხებული მოსახლეობა.
ციტრუსის პლანტაციების მფლობელთაგან საყვედურები ისმის მერიის წვენების ქარხნის მისამართითაც _ მეციტრუსეები ციტრუსის შესასყიდ დაბალ ფასზე საუბრობენ.
ჩვენ ვეწვიეთ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერიის წვენების ქარხანას, შპს “ტონუსს”, რომელიც ახლა იჯარით აქვს აღებული შპს “საქართველოს ხილისა და ექსპორტის კომპანიას”. კომპანიის ხელმძღვანელი, ვლადიმერ ვაშალომიძე უარყოფს გავრცელებულ ხმებს, თითქოს შპს “ტონუსს” მანდარინის შესასყიდად ხელსაყრელი ფასი არ ჰქონდეს დაწესებული.
_ ყველაფერი პირიქითაა, ჩვენთან ძალიან კარგი ფასია დარეგულირებული. ბევრმა არ ჩაგვაბარა მანდარინი, წაიღო და მერე გვეხვეწებოდნენ, ჩაიბარეთო. უკმაყოფილო, პირიქით, ჩვენ ვართ, აქაოდა, ქარხანააო, ადგება ეს ხალხი და ჩვენთან გადარჩეული მანდარინი მოაქვთ. რატომ ჰგონიათ, რომ ასეთ მანდარინს სიხარულით მივიღებთ? გადაარჩევენ ხარისხიან მანდარინს და საგულდაგულოდ ინახავენ სხვაგან გასაყიდად. ასეთი ქმედებით საკუთარ თავს იგდებენ გამოუვალ მდგომარეობაში. ბრალს კი ჩვენ გვდებენ. გადახედეთ ჩვენს ფასებს, კალიბრის მიხედვით, ცუდია? _ ამბობს ლადო ვაშალომიძე.
_ ბატონო ლადო, მოსახლეობა უკმაყოფილოა იმის გამო, რომ ძალიან ბევრ მანდარინს უხარისხოდ მიიჩნევთ და “ენესში” ანუ არასტანდარტულში უშვებთ ან სულაც, უკან ატანთ…
_ მართალია, ხალხი ცოდვაა, როცა მანდარინის რეალიზაცია არ ან ვერ ხერხდება, მაგრამ თუ მანდარინი ლაქიანი, სოკოვანი და გადარჩეულია, ცხადია, ვერ მივიღებთ. გარდა ამისა, ყველამ უნდა გაიგოს, რომ “ენესის” სახით ვიღებთ მოტანილი მანდარინის რაოდენობის 15 %-ს. მაგალითად, ერთ ტონას თუ მოიტანს, ამ რაოდენობის 15 %-ს მივიღებთ არასტანდარტულში. ერთი ტონა ან 500 კილო “ენესი” რომ მომიტანა და კარგი ყველა სახლში დაიტოვა, არ იცის, რომ არ ჩავიბარებ?
_ მოსახლეობაში ამბობენ, რომ ყოველ ერთ ტონა მანდარინში 100 კილოგრამს უფასოდ იტოვებთ.
_ რას ამბობთ, ეს ვინ თქვა?
_ ძალიან ბევრმა.
_ ტყუილია. ჩვენ ასეთი რამ არასოდეს გაგვიკეთებია. ხარისხიან მანდარინში ჩვენ 80 თეთრს ვუხდიდით ხალხს. ვინც არ ჩაგვაბარა, ისინი ახლა მოდიან და გვეხვეწებიან, ჩაიბარეთო.
_ თუ ასე მაღალ ფასში იბარებთ, რატომ ეუბნებით უარს?
_ ახლა მუშაობა შევწყვიტეთ, დროებით. მოსაწესრიგებელია შიდა სამუშაოები, დანადგარია გასასუფთავებელი.
_ თუმცა, ეს მიღების პროცესს არ უნდა აფერხებდეს, როცა ხალხს ასე უჭირს.
_ იცით, ახლა მიღებული გვაქვს 300-ტონამდე მანდარინი და ამის რეალიზაცია თუ არ მოვახდინეთ, ისე ახალ პარტიას ვერ მივიღებთ.
_ ხალხიც მაგას ამბობს, არ იბარებენო.
_ საქმე იმაშია, რომ ჩვენ არ გვაქვს იმდენი რესურსი, დიდი რაოდენობით გავიტანოთ მანდარინი. ჩვენ შეგვიძლია, სეზონზე მივიღოთ 2 000 ტონა. წელს პირველად ვმუშაობთ. მთლიანად გურიაში რაც მოსავალი მოდის, ჩვენ მაგის მიღებას ნამდვილად ვერ შევძლებთ. ისე კი ვეცდებით, მომავალში გავაფართოვოთ წარმოება და მეტის რეალიზაცია მოვახერხოთ.
_ სარეალიზაციოდ სად გაგაქვთ მანდარინი?
_ გასაყიდად უკრაინასა და ყაზახეთში მიგვაქვს. “ენესს” კი ქობულეთის წვენების ქარხანაში ვაბარებთ.
_ ახლა ძალიან ბევრ გლეხს აქვს გასაყიდი მანდარინი. როდის განაახლებთ მუშაობას?
_ სამ-ოთხ დღეში მიღებას კვლავ დავიწყებთ. ამ ეტაპზე სიებს ვადგენთ, ვინც მოდის და ამის მიხედვით ჩავიბარებთ.
_ სადღეისოდ, როგორი ფასებია თქვენთან?
_ ჩვენ გვაქვს ფასი კალიბრის მიხედვით: 40-45 კალიბრი 40 თეთრი ღირს, კილოგრამობის მიხედვით, 55-65 კალიბრი _ 55 თეთრი და 65 კალიბრი _ 80 თეთრი. ერთი კილოგრამი “ენესი” კი 10 თეთრი ღირს.
_ ბატონო ლადო, რამდენი ადამიანია თქვენთან დასაქმებული და როგორია მათი საშუალო ხელფასი?
_ აქ დასაქმებულია 50-მდე ადამიანი. მათი სამუშაო დღე დილის 10 საათიდან საღამოს 8 საათამდე გრძელდება. ხელფასი კი 400-დან 700 ლარამდეა, გააჩნია, რა სიმძიმის სამუშაოს შესრულება ხდება.
_ აპირებთ თუ არა, მომავალ წელს გააფართოვოთ წარმოება?
_ რა თქმა უნდა. ჩვენი უპირველესი საზრუნავი სამომავლოდ ეს არის. ამასთანავე გვინდა, მომავალ წელს აქ გავხსნათ წვენების ქარხანაც და ქობულეთში არ დაგვჭირდეს წაღება.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგებელმა კოტე შარაშენიძემ მანდარინის რეალიზაციასთან დაკავშირებით ასეთი პასუხი გაგვცა:
_ ამ დღეებში ეს პრობლემა უპირველეს საქმედ მიმაჩნია. ყველა ღონეს ვხმარობთ, გამოვნახოთ გზები და ხალხს მანდარინის რეალიზაციაში დავეხმაროთ. დავუკავშირდი მაჟორიტარ დეპუტატს, ზვიად კვაჭანტირაძეს, სოფლის მეურნეობის სამინისტროს. ვფიქრობ, ნაწილობრივ მაინც შევეშველებით ხალხს. წელს ეს საქმე ცოტათი დაგვიანებულია, მე გამგებლად ახლახან მოვედი. მომავალი წლისთვის კი ყველა ღონეს ვიხმარ, გურიაში რამდენიმე ქარხანა გაიხსნას, რათა ადგილზე ჩაიბარონ მანდარინი და, ამასთანავე, წვენების დამზადებაც მოხდეს, _ გვითხრა კოტე შარაშენიძემ.
