11 სექტემბრის ტერაქტმა გაანადგურა ნიუ-იორკის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობა – მსოფლიო სავაჭრო ცენტრის (WTC) ტყუპი ცათამბჯენები. ქვემო მანჰეტენზე მაშინ თითქმის მიწასთან გასწორდა 10 შენობა. აფეთქებების ეპიცენტრს კი „გრაუნდ ზერო“ (Ground Zero) დაერქვა, რაც აფეთქების, ან რაიმე სხვა დრამატული კატასტროფის შუაგულს, მის ეპიცენტრს ნიშნავს. სარეკონსტრუქციო სამუშაოები 20 წლის შემდეგ, თითქმის დასრულებულია. იქაურობამ სრული ტრანსფორმაცია განიცადა და დღეს „გრაუნდ ზერო“ მოიცავს ინოვაციურ არქიტექტურულ ნაგებობებს, ბიზნეს-ცენტრებს, სავაჭრო პუნქტებს, საგანმანათლებლო სივრცეს, სატრანსპორტო ჰაბს და სამლოცველოს. ქვემოთ ნახავთ ფოტოგალერეას განმარტებებით, თუ როგორ იცვლებოდა 11 სექტემბრის ტერაქტის ეპიცენტრი ამ წლების მანძილზე.
ყოფილი WTC
და ნიუ-ჯერსის საპორტო სამმართველო, ორი მეზობელი შტატის ერთობლივი ფედერალური უწყება, რომელიც რეგიონის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის უმეტესობას განაგებს, აეროპორტების, გვირაბების, პორტების და ხიდების ჩათვლით. ტყუპი კოშკები ქვემო მანჰეტენზე, ე.წ. რადიოს მწკრივში მდებარეობდა. ეს უბანი უწინ სამომხმარებლო ელექტრონული პროდუქციის მაღაზიებით იყო ცნობილი და მისი არაფორმალური სახელიც აქედან მოდის.
მშენებლობა 1966 წლის 5 აგვისტოს დაიწყო, იმ დროისთვის ინოვაციური ტექნოლოგიით, რომელიც თითოეული ნაგებობის ძირითად სტრუქტურად ერთმანეთზე მიჯრით მიწყობილ კვადრატული ფორმის მეტალის კოლონებს იყენებდა. კოლონები თავის მხრივ სართულის ჩარჩოების მეშვეობით უკავშირდებოდა კოშკის ცენტრალურ მეტალის ღერძს.
როცა 1972 წელს WTC-ის მშენებლობა დასრულდა, ის მსოფლიოს ყველაზე მაღალი ნაგებობა გახდა. 417 მეტრის სიმაღლის ცათამბჯენმა ეს ტიტული ნიუ-იორკშივე მდებარე „ემპაიარ სთეითს“ ჩამოართვა, თუმცა დიდი ხნით ვერ ატარა. 1973 წელს, საქმიანობისთვის სრულად გახსნიდან სულ ერთ წელში, ქ. ჩიკაგოს „სიარსი“ გახდა მსოფლიოს ყველაზე მაღალი შენობა, რომლის სიმაღლეც 443 მეტრს აღწევდა.
WTC გამოირჩეოდა 106-ე და 107-ე სართულებზე განლაგებული სარესტორნე სივრცეებით, საიდანაც უნიკალური ხედები იშლებოდა. ტურისტებში მეტად პოპულარული აივნები, რომელთაც “ფანჯარა სამყაროში” უწოდეს, 1976 წლის 19 აპრილს გაიხსნა.
შენობაზე 1979 წელს 110 მეტრიანი ტელეანძა დამონტაჟდა, რომლის გამოც შენობის სიმაღლე 527 მეტრამდე გაიზარდა. თუმცა, ანძები შენობების სიმაღლეში არ ითვლება, რადგან საერთაშორისო სტანდარტებით, ანძა ნაგებობის არქიტექტურულ კომპონენტს არ წარმოადგენს.
2001 წლის 24 ივლისს, ნიუ-იორკის და ნიუ-ჯერსის საპორტო სამმართველომ ხელი მოაწერა შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც მსოფლიო სავაჭრო ცენტრის ტყუპი კოშკი და მიმდებარე შედარებით დაბალი შენობები, $3.2 მილიარდად 99 წლით მიაქირავეს ამერიკელ ბიზნესმენ ლარი სილვერსტაინს.
WTC ასევე ცნობილია, როგორც ჩრდილოეთის კოშკი. გატაცებულ თვითმფრინავში მყოფი ტერორისტების სამიზნეში ის პირველი იყო. ეს მოხდა 2001 წლის 11 სექტემბერს, დილის 8:46-ზე. ის მეორე კოშკი იყო, რომელიც დაინგრა, 10:28-ზე.
ჩრდილოეთის მემორიალური აუზი
შთამბეჭდავი, თითქოს უძირო აუზი, რომელიც ახლა ჩრდილოეთის კოშკს განასახიერებს, 2011 წლის ივლისში თითქმის დასრულებული გახლდათ. მისი დიზაინერია ამერიკელი არქიტექტორი წარმოშობით ისრაელიდან, მაიკლ არადი და ამერიკელი ლანდშაფტის არქიტექტორი პიტერ უოლკერი. აუზი 11 სექტემბრის მემორიალური კომპლექსის ნაწილია. მისი საზეიმო გახსნის ცერემონია ტერაქტის 10 წლის იუბილეზე, 2011 წელს გაიმართა.
ჩრდილოეთის და სამხრეთის აუზებში ჩრდილოეთ ამერიკაში შექმნილი ყველაზე დიდი ხელოვნური შადრევანია. თითოეული შადრევანი 9 მეტრის სიღრმის კვადრატულ ავზში ჩაედინება. არადის თქმით, სარკისებრი აუზი განასახიერებს „სახიერ არყოფნას“, წყლის ისეთ უსასრულობაში ჩადინებით, რომლის ამოვსებაც შეუძლებელია.
ჩრდილოეთ აუზის ბრინჯაოს მოპირკეთებულ ზედაპირზე ამოტვიფრულია იმ ადამიანთა სახელები, ვინც 11 სექტემბერს WTC შენობაში იმყოფებოდა, ან „ამერიკული ავიახაზების“ მე-11 რეისზე იყო, რომელიც შენობას დაეჯახა. ასევე დატანილია მათი სახელები, ვინც ჩრდილოეთის კოშკზე მანამდე მიტანილ სხვა ტერორისტულ იერიშში დაიღუპა, 1993 წლის 26 თებერვალს.
მაიკლ ლიპინი
“ამერიკის ხმის” მიერ მომზადებული ეს სპეციალური ინტერაქტიული ვებ-პროექტი ეძღვნება 11 სექტემბრის ტერაქტის 20 წლისთავს
