ჩოხატაურში მას წარდგენა არ სჭირდება _ ყველა კარგად იცნობს.
აქაურებისთვის ის უბრალოდ თინაა _ ხილ-ბოსტნეულის მაღაზიის მფლობელი, რომელიც 35 წელია ადამიანებს დილის 7 საათიდან საღამოს 11 საათამდე ემსახურება.
თუმცა, ძალიან ცოტასთვისაა ცნობილი მისი ისტორია, რომლის ყველა დღე მუხლჩაუხრელი შრომითაა სავსე.
თინა დავითაძე 55 წლისაა. მეშვიდე კლასში იყო, როცა დაინიშნა, მეათეში _ გათხოვდა.
“მაშინ ასეთი წესი იყო ჩვენთან, აჭარაში. ადრე გნიშნავდნენ და გათხოვებდნენ. გამონაკლისი არც მე ვყოფილვარ და არ ვნანობ. კარგი ოჯახი შემხვდა, კარგი დედამთილ-მამამთილი, რომლებმაც ბევრი რამ მასწავლეს. მათ ქალიშვილი არ ჰყავდა და საკუთარივით მიმიღეს”, _ ამბობს ქალბატონი თინა.
მეუღლესთან ერთად, მაღალმთიანი აჭარიდან, ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელი ნამონასტრევიდან, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაფარცხმაში 1987 წელს ჩამოსახლდა. გვიყვება, რომ ეს გადაწყვეტილება მეუღლესთან ერთად მიიღო, რადგან იმ პერიოდში ბევრი ოჯახი წამოვიდა აჭარიდან გურიაში.
“გვითხრეს, რომ კარგი იყო აქ და წამოვედით. როდესაც მე და ჩემი მეუღლე გადმოვედით საცხოვრებლად, ძალიან გვიჭირდა _ სახლში იატაკიც არ გვქონდა, მიწაც ცოტა იყო, თუმცა, არ დავნებებულვართ და სულ ვმუშაობდით. მახსოვს, პირველად ჩემი მოყვანილი კარტოფილი გავყიდე და 9 ლარი დამრჩა. ძალიან შევწუხდი, რა უნდა ვქნა 9 ლარით,-მეთქი. პირველი კლიენტიც და მისი სიტყვებიც მახსოვს _ არ იდარდო, შენ ისე კარგად მომემსახურე, ყველაფერი გამოგივაო. ასე, 9 ლარით დავიწყე ბიზნესი.
კარტოფილს პომიდორი მოჰყვა, პომიდორს კიტრი და ნელ-ნელა ავაწყეთ. თავიდან ძალიან მიჭირდა. მე ათი კლასის განათლება მქონდა მიღებული მხოლოდ. მართალია, გურიაში ჩამოსვლამდე ჩემი ძმის კერძო ბიბლიოთეკაში ვმუშაობდი, მაგრამ განათლება მაინც სხვაა. ახლა, არ მიჭირს _ ცხოვრებამ ყველაფერი მასწავლა, თუმცა, ვფიქრობ, რომ ყველას უნდა ჰქონდეს განათლება, რადგან ყველას ერთნაირად არ უმართლებს”, _ იხსენებს თინა დავითაძე.
მისივე თქმით, სწავლის გაგრძელებაზე დროზე არ უფიქრია _ მეუღლე სწავლობდა და თავად ბავშვებს უვლიდა. იმ პერიოდში მიაჩნდა, რომ სწავლა არ სჭირდებოდა, თუმცა, წლებმა სხვა რამ მიახვედრა: “მერე მივხვდი, რომ ასე სწორი არ იყო. განათლებაზე მნიშვნელოვანი არაფერია და ამიტომ, ყველაფერს ვაკეთებ იმისთვის, რომ ჩემს შვილიშვილებს კარგი განათლება ჰქონდეთ. მათი მოვალეობა მხოლოდ სწავლაა”.
გული წყდება, რომ განათლება არც მის რძალს აქვს მიღებული. ამბობს, რომ ამის სურვილი მას არ გააჩნდა. დედამთილის მონათხრობს რძალიც ადასტურებს, რომელიც საუბარში გვერთვება _ გუგული შავაძის თქმით, სწავლას შვილების მოვლა არჩია. ამბობს იმასაც, რომ ამის გამო პრობლემა არ შექმნია, რადგან მის ოჯახს მისი და მისი შვილების რჩენის საშუალება აქვს. არ უარყოფს, რომ მის გადაწყვეტილებაზე გავლენა გარემოცვამაც იქონია _ მის ირგვლივ მყოფი ქალები ყველანი ასე იქცეოდნენ, აჩენდნენ შვილებს და უვლიდნენ ოჯახებს.
გუგული შავაძე იხსენებს, რომ მის არც ერთ კლასელს სწავლა არ გაუგრძელებელია _ ზოგს საკუთარი სურვილით, ზოგს ეკონომიური პრობლემის გამო.
როგორც თინა დავითაძე ამბობს, სწავლა არც მის ქალიშვილს გაუგრძელებია, რადგან ესეც მისი არჩევანი იყო _ ადრე გათხოვდა, შვილები გააჩინა და დღეს სახლში, შვილებს უვლის.
მისივე თქმით, ქალის ცხოვრება არაა ადვილი. თავად, დილით, 5 საათზე დგება. როცა მისი რძალია სახლში არაა, საოჯახო საქმეებს აკეთებს და მაღაზიაში მიდის. გვიან ღამემდე მუშაობს და ძალიან იღლება, თუმცა, რასაც აკეთებს, ძალიან მოსწონს, უყვარს ხალხთან ურთიერთობა და ამის გარეშე ვერც წარმოუდგენია:
“ძალიან ბევრს მუშაობენ აჭარელი ქალები და ყველა ტვირთი მათზე გადადის, რადგან კაცების დიდი ნაწილი თურქეთშია სამუშაოდ წასული. სახლში მარტო დარჩენილებს კი სხვა გზა არ აქვთ და ამიტომ უწევთ ყანაში, ბოსტანში და საქონელში მუშაობა. სამწუხაროდ, ჩემი თაობის ქალებს არც განათლება აქვთ მიღებული, რომ სადმე სამსახური ნახონ. სიმართლე რომ ვთქვათ, არც სამსახურია. ყველაფერს ვერ იტყვი, ვერ მოყვები, მაგრამ, როცა სიღარიბეა, როცა არ იცი, შენს შვილებს რა აჭამო, ყველაფერს აკეთებ _ მიწაზეც იმუშავებ და სხვაგანაც”, _ ამბობს ქალბატონი თინა.
ჩვენი რესპონდენტი მეწარმე ქალი მიიჩნევს, რომ მის წარმატებაში დიდი წვლილი ოჯახმა შეიტანა. აღნიშნავს, რომ ის იმ გამონაკლის წარმოადგენს, რომელსაც მიწაზე მუშაობა ცოტა ხანს მოუწია. გვიყვება, რომ მისი მეუღლე, ნოდარ მარკოიძე მუდამ შრომობს _ ბოსტანი, თხილი, ვენახი, კივის პლანტაციები, ყანა, ფუტკარი მის იმედადაა.
“სანამ ჩემი ბიჭი წამოიზრდებოდა, მანამ ნოდარი მეხმარებოდა მაღაზიაში. მას ჩამოჰქონდა პროდუქტები. ახლა ამ საქმით რეზოა დაკავებული, ჩემი მეუღლე კი კარმიდამოს უვლის. საკმაოდ დიდი ბაღები გვაქვს. დიდწილად, მაღაზიაში ჩვენს ეზოში მოყვანილ პროდუქტებს ვყიდით. კარტოფილი, პომიდორი, კიტრი, ხილი ტონობით მოგვყავს. გასულ წელს საზამთროს და ნესვის კარგი მოსავალიც გვქონდა. წელს, ამ მხრივ პრობლემებია, რადგან ამინდების და ფაროსანას გამო ბევრი რამ გაგვიფუჭდა”.
თინა ბედნიერია, რომ მისმა შრომამ შედეგი გამოიღო და მის შვილიშვილებს უკვე აქვთ საკუთარი კერა:
“ვიცი, მე რომ არ ვიქნები, არაფერი გაუჭირდებათ. კარგი შვილები და შვილიშვილები მყავს _ უფროსი შვილიშვილი სპორტსმენია, ბევრი მედლის მფლობელი. მახარებს მათი ამბავი და მიმაჩნია, რომ მათ წარმატებაში ჩემი წვლილიცაა. სულ ვეუბნები, რომ ბევრი უნდა ისწავლონ იმისთვის, რომ ცხოვრებაში მათი ადგილი დაიმკვიდრონ. ვიცი, ეს ადვილი არაა, მაგრამ არც შეუძლებელია. ამას ვურჩევ ყველას, ვურჩევ ჩემი მაგალითით. სამწუხაროდ, იმის დრო არ მაქვს, ამაზე მეზობლებთან, ჩემი კუთხის შვილებთან ვისაუბრო, რადგან სულ მაღაზიაში ვარ. თუმცა, კლიენტებთან ამის შესახებ ბევრს ვლაპარაკობ”, _ ამბობს თინა დავითაძე, რომელსაც არასდროს მოუხსნია თავსაფარი:
“ეს ჩვენი ტრადიციაა, რომელსაც არასდროს დავარღვევ. არავინ მაძალებს, თავად მომწონს. უთავსაფროდ სახლშიც კი არ დავდივარ. მე ჩვენს წესებს და ადათებს დიდი პატივს ვცემ. ასე მასწავლა ბებიამ და მის სიტყვებს არასდროს დავივიწყებ”, _ აღნიშნავს ქალბატონი თინა.
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფარცხმაში, სადაც თინა შავაძე ცხოვრობს, 715 კომლია, აქედან 40 ოჯახი აჭარიდანაა ჩამოსახლებული.
ჩოხატაურის მერის წარმომადგენელი ფარცხმის თემში ზურაბ გურგენიძე ამბობს, რომ აჭარელი ოჯახების ქალბატონების უმრავლესობა მიწაზე მუშაობს და სწავლაზე უარსაც თავად ამბობენ; რამდენჯერმე დასაქმების პროგრამაში ჩართვაზეც უარი თქვეს.
გურგენიძის თქმით, მამაკაცების უმრავლესობა თურქეთში სამუშაოდაა წასული, ამიტომაც ოჯახის მთელი ტვირთი ქალებს აწევთ, რომლებსაც სწავლისთვის არ სცალიათ. განსხვავებული სიტუაციაა ახალ თაობაში, რადგან სწავლის გაგრძელების სურვილს უფრო და უფრო მეტი ახალგაზრდა გამოთქვამს, თუმცა, არიან ისეთებიც, რომლებიც უმაღლესი განათლების მიღებაზე უარს ამბობენ.
“ბევრ მათგანს ამ თემაზე საუბარი არ სურს. რამდენჯერმე შევთავაზეთ სხვადასხვა სპეციალური პროგრამა, მაგრამ არ დაგვთანხმდნენ”, _ აღნიშნავს გურგენიძე.
ამ თემაზე საუბარი არც ჩვენთან ისურვეს სოფელ ფარცხმაში მცხოვრებმა აჭარელმა ქალებმა. პირად საუბრებში მხოლოდ ის გვითხრეს, რომ მათი შვილები განათლებას სურვილის შესაბამისად მიიღებენ.
ჩვენ დავინტერესდით, არსებობს თუ არა იმის სტატისტიკა, რამდენი სტუდენტი ცხოვრობს გურიაში. როგორც აღმოჩნდა, მსგავსი მონაცემები რესურსცენტრებს არ გააჩნიათ. ასევე, არ არსებობს ინფორმაცია, აჭარელი მოსახლეობის რამდენი წარმომადგენელი იღებს უმაღლეს განათლებას და როგორია ამ შემთხვევაში გენდერული სტატისტიკა.
ჩოხატაურში 611 აჭარელი კომლი ცხოვრობს. ჩოხატაურის სკოლების დამამთავრებელი კლასის 185 კლასის მოსწავლიდან 73 გოგოა, რომელთა შორის, 18 აჭარიდანაა.
