“საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია” და “სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება” 2009 წლის 1 ოქტომბრიდან ახორციელებენ ერთობლივ პროექტს სახელწოდებით “ხალხის მანიფესტი”. პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის დაფინანსებით. ის მოიცავს ქვეყნის ყველა მუნიციპალიტეტს. პროექტის მიზანია ეფექტური თვითმმართველობის ხელშეწყობა მოქალაქეთა და თვითმმართველობის წარმომადგენელთა ურთიერთთანამშრომლობის გზით, ასევე ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა საქმიანობის გამჭვირვალობისა და პასუხისმგებლობის გაზრდა და გაძლიერება.
პროექტის პირველ ეტაპზე 62 მუნიციპალიტეტში ადგილობრივ მოსახლეობას ლიდერობისა და თვითმმართველობის მონიტორინგის საკითხების შესახებ ტრენინგები ჩაუტარდათ. ამის შემდეგ შეირჩა საინიციატივო ჯგუფები, რომლებიც დღემდე ახორციელებენ თვითმმართველობის საქმიანობის მონიტორინგს. მონიტორინგის ძირითადი მიმართულებებია: ინფორმაციის თავისუფლება, მოქალაქეთა ჩართულობის მექანიზმები და ბიუჯეტის ფორმირებისა და ცვლილებების პროცესი.
ბიუჯეტის ფორმირების ეტაპზე, აქტიურ მოქალაქეთა მიერ შემუშავდა შენიშვნები და რეკომენდაციები ბიუჯეტის პროექტებთან და პრიორიტეტების დოკუმენტებთან დაკავშირებით, რომლებიც წერილის სახით გურიის სამივე მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიეწოდა. შენიშვნები ძირითადად შეეხებოდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტში გათვალისწინებულ არამიზნობრივ ხარჯებს, ასევე პრიორიტეტების დოკუმენტის შეუსაბამობას მოსახლეობის რეალურ საჭიროებებთან. აღსანიშნავია, რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ საჯარო სხდომაზე განიხილა მოქალაქეთა მიერ მიწოდებული შენიშვნები და რეკომენდაციები, შედეგად ბიუჯეტის პროექტის შესწორებული ვარიანტი მივიღეთ, სადაც თითქმის ყველა შენიშვნა გათვალისწინებულია. ლანჩხუთის საკრებულომაც ნაწილობრივ გაითვალისწინა მოქალაქეთა შენიშვნები, კერძოდ ბიუჯეტიდან ამოღებულია საჯარო სკოლების დაფინანსების მუხლი, რაც არ შედიოდა ადგილობრივი თვითმმართველობის საკუთარ უფლებამოსილებებში. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ სამივე მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში მაინც დარჩა პოლიციის დაფინანსების მუხლი, რაც ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტიდან არ უნდა ფინანსდებოდეს.
აღნიშნული პროექტის ფარგლებში, გურიის სამივე მუნიციპალიტეტში ჩატარდა ფოკუს ჯგუფების გამოკითხვა ადგილობრივი პრობლემების გამოსავლენად. კვლევის შედეგები წინასაარჩევნო პერიოდში წარედგინათ პოლიტიკური პარტიების წარმომადგენლებს, რათა მათ ხელისუფლებაში მოსვლის შემთხვევაში ყურადღება გაემახვილებინათ იმ პრობლემებზე, რაც ანგარიშში იყო წარმოდგენილი და რომელთა მოგვარებაც ადგილობრივი თვითმმართველობის საკუთარ უფლებამოსილებებში შედის.
პროექტის მონაწილე აქტიურმა მოქალაქეებმა, იხელმძღვანელეს რა ფოკუს ჯგუფების კვლევის შედეგებით, ადგილობრივ თვითმმართველობებს წარუდგინეს რეკომენდაციები აღნიშნულ კვლევებში დაფიქსირებული მოსახლეობისთვის პრიორიტეტული პრობლემების გადაჭრის თაობაზე. ოზურგეთში, პრიორიტეტს წარმოადგენდა დასაქმების პრობლემა. რამდენადაც “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ კანონის” შესაბამისად, თვითმმართველობის ერთ-ერთ საკუთარ უფლებამოსილებას წარმოადგენს დასაქმების ხელშეწყობის მუნიციპალური პროგრამების დამტკიცება. ოზურგეთის საკრებულოს წარედგინა რეკომენდაცია, რომ ჩამოაყალიბოს უფასო სასწავლო კურსები (კომპიუტერის, უცხო ენის, სოფლის მეურნეობის რომელიმე დარგის და ა.შ), რაც საბოლოო ჯამში სწორედ დასაქმებას შეუწყობს ხელს. ასეთივე სახის წერილი შევიდა ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. ხოლო ლანჩხუთის საკრებულოს საკანალიზაციო სისტემის მოწესრიგების შესახებ მიეწოდა რეკომენდაცია, რომელიც მართალია არ შედის ადგილობრივი თვითმმართველობის საკუთარ უფლებამოსილებებში, მაგრამ მოსახლეობის საჭიროებებიდან გამომდინარე თვითმმართველობამ, შესაძლებელია, აღნიშნული საკითხი დააყენოს ცენტრალური ხელისუფლების წინაშე.
აღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით სამივე მუნიციპალიტეტში ჩატარდა შეხვედრები, რომლებსაც ესწრებოდნენ თვითმმართველობის წარმომადგენლები და აქტიური მოქალაქეები. შეხვედრებზე უფრო დეტალურად იქნა განხილული შეთავაზებული სარეკომენდაციო წინადადებები და დაისახა მათი გადაწყვეტის კონკრეტული გზები. ოზურგეთისა და ჩოხატაურის საკრებულოებმა მხარი დაუჭირეს მოქალაქეთა მიერ წარდგენილ ინიციატივებს და აღნიშნეს, რომ ამ საკითხებზე უახლოეს მომავალში მიიღებენ კონკრეტულ, პრაქტიკულ გადაწყვეტილებებს. ასევე, ლანჩხუთის საკრებულოს მხრიდანაც იყო დაპირება, რომ თვითმმართველობა გაააქტიურებს საკანალიზაციო სისტემის მოწესრიგებაზე მუშაობას და შეეცდება გადაჭრას მოსახლეობის წინაშე მდგარი ეს პრობლემა.
პროექტის ფარგლებში ჩატარდა ტრენინგები ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლებისთვის ბიუჯეტის ფორმირების, სახელმწიფო შესყიდვებისა და ინფორმაციის საჯაროობის თემებზე.
პროექტის ფარგლებში ჩატარდა, ასევე, სასწავლო ტურები, რომელთა მიზანი იყო მოქალაქეები გაცნობოდნენ წარმატებული არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობას და მათ გამოცდილებას ადგილობრივ თვითმმართველობებთან ურთიერთობის კუთხით. გურიის აქტიურ მოქალაქეთა ჯგუფი ეწვია ბათუმში მოქმედ არასამთავრობო ორგანიზაციებს, ხოლო ბათუმის აქტიურ მოქალაქეებს ოზურგეთში მოქმედმა წარმატებულმა არასამთავრობო ორგანიზაციებმა უმასპინძლეს.
პროექტის მნიშვნელოვანი მიღწევაა ის, რომ მოქალაქეებმა გაითავისეს მათი როლი ადგილობრივი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში. პროექტის განმავლობაში მიღწეულმა შედეგებმა მათ დაანახა, რომ აქტიურობას და არაინერტულ დამოკიდებულებას ბევრი რამის შეცვლა შეუძლია. პროექტის ერთ-ერთი მონაწილე ეკატერინე მგელაძე, ჩვენთან საუბარში აცხადებს, რომ ამ პროექტში მონაწილეობამ შეცვალა მისი დამოკიდებულება ბევრ საკითხთან მიმართებაში.
“დავინახე, რომ ჩვენი აქტიურობით შეგვიძლია ზემოქმედება მოვახდინოთ ადგილობრივ ხელისუფლებაზე ჩვენთვის სასურველი გადაწყვეტილებების მისაღებად. სახელმწიფო ბიუჯეტი ფორმირდება ჩვენგან ამოღებული სახსრებით და მასში გათვალისწინებული თანხები ჩვენივე ინტერესებს უნდა მოხმარდეს. ჩვენ უფლება გვაქვს ვიცოდეთ, სად და რა მიმართულებით მიდის ჩვენი ფული. საკრებულოს სხდომებზე დასწრებით, საკუთარი მოსაზრებების გამოთქმით, ბიუჯეტის ფორმირების პროცესში აქტიური მონაწილეობით და ახალი ინიციატივებით ბევრი რამის შეცვლა შეიძლება. თუკი ასეთი სახით ვითანამშრომლებთ ადგილობრივ თვითმმართველობასთან და კონტროლს გავუწევთ მათ საქმიანობას, ეს საბოლოო ჯამში ხელისუფლების წარმომადგენელთა პასუხისმგებლობასაც გაზრდის და უფრო ეფექტურ თვითმმართველობას მივიღებთ.” _ მიიჩნევს მგელაძე.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე ალეკო მამეშვილი: “ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულო მიესალმება პროექტ “ხალხის მანიფესტის” ფარგლებში განხორციელებულ საქმიანობებს. ჯერ კიდევ წინასაარჩევნო პერიოდში პროექტის მონაწილეებმა გაგვაცნეს მოსახლეობის კვლევის შედეგად გამოვლენილი პრობლემები. პრობლემების უმრავლესობა დღეისათვის უკვე გადაწყვეტილი და მოგვარებულია. საკრებულო ყურადღებით გაეცნო ახალ ინიციატივებსა და წინადადებებს, რომლებიც უკავშირდება მოქალაქეთა პროფესიულ გადამზადებას და დასაქმების საკითხებს. ჩავატარეთ შეხვედრა საკრებულოში, სადაც ყველამ ერთად განვიხილეთ აღნიშნული საკითხი და ვიმსჯელეთ გადაწყვეტის გზებზე. პროფესიონალი კადრების მომზადება დასაქმების ერთ-ერთი წინაპირობაა და ამისთვის საკრებულო მზად არის მოახდინოს თანხების მობილიზება ბიუჯეტში. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულო მადლობას უხდის აღნიშნულ არასამთავრობო ორგანიზაციებს, საქმიანი იდეების მოწოდებისთვის და გამოვთქვამთ მზადყოფნას, მომავალშიც განვაგრძოთ მათთან მჭიდრო თანამშრომლობა”, _ ამბობს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე ალეკო მამეშვილი.
პროექტი 2011 წლის მარტის ბოლოს სრულდება. იმედია პროექტის მონაწილე მოქალაქეები მიღებულ გამოცდილებას მომავალშიც გამოიყენებენ და კვლავ აქტიურად განახორციელებენ საზოგადოებრივ მონიტორინგს.
