ადამიანის ორგანოებით ვაჭრობის თემა პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ტელეკომპანია “იმედისთვის” მიცემულ ინტერვიუშიც ახსენა თავის მეუღლესთან, სანდრა რულოვსთან კონტექსტში. მან იმ მტკიცებულებების დადება მოითხოვა, რომლითაც, თითქოს მის მეუღლეს ამ ფაქტთან რაიმე კავშირი ჰქონდა.
“გურია ნიუსი” 7 თვეზე მეტია, დიღომში, ახალი საავადმყოფოს მშენებლობის თემაზე მუშაობს, სადაც ჩვენი ინფორმაციით, წამყვანი დარგი ტრანსპლანტოლოგია იქნება. სანამ ინფორმაციას სხვადასხვა წყაროებთან ვამოწმებდით, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტრომ, სამი მინისტრი გამოიცვალა. ანდრია ურუშაძე, ზურაბ ჭიაბერაშვილი და დავით სერგეენკო.
“გურია ნიუსი” ურუშაძის და ჭიაბერაშვილის დანიშვნის დღიდან ცდილობდა ამ საკითხებთან დაკავშირებით მათთან შეხვედრას, მაგრამ უშედეგოდ. პირველი მინისტრი, რომელმაც ამ საკითხზე კომენტარი გააკეთა, დავით სერგეენკო გახლავთ.
“გურია ნიუსის” მიერ მოპოვებული ინფორმაციით, საქართველოში, კერძოდ, დიღომში, აზერბაიჯანული ინვესტიციით 200 საწოლიანი მულტიპროფილური საავადმყოფო შენდება, სადაც ერთ-ერთი წამყვანი დარგი ტრანსპლანტოლოგია იქნება. სავარაუდოდ, ოპერაციას ქართველი სპეციალისტების ნაცვლად, თურქი ექიმები გააკეთებენ. მულტიპროფილური საავადმყოფოს მშენებლობის დაწყების შემდეგ, ჯერ კიდევ წინა მოწვევის საკანონმდებლო ორგანოში გიგი წერეთელმა გამოთქვა მოსაზრება, საქართველოში ტრანსპლანტაციის დარგის განვითარებისთვის შეცვლილიყო საკანონმდებლო ბაზა და ბელორუსიის მოდელზე გაამახვილა ყურადღება. სადაც “გვამურ გადანერგვაზეა” საუბარი.
გიგი წერეთელი: “ბელორუსიის მოდელი რთულია. იდეა და ინიციატივა არის ის, რომ ჩვენ გვქონდეს თანმიმდევრობა იმგვარად და იმ სტანდარტებით, რაც ხელს შეუწყობს საქართველოში ტრანსპლანტოლოგიის განვითარებას. ჩვენ არ გვაქვს მზად არაფერი. ეს მოდელები მსოფლიოში ბევრგან არსებობს, სადაც გადასანერგ ორგანოებზე ხელმისაწვდომობაა. ჩვენთან სირთულეა ის, რომ ტრანსპლანტაციისთვის საჭირო ორგანოების დეფიციტია. არ არის ე.წ. “გვამური გადანერგვები.” იმის გამო რომ ტრანსპლანტაციისთვის საჭირო დროს იყო საჭირო შესაბამისი ორგანო, ჩვენ ამაზე უნდა ვიფიქროთ. ალბათ ასეთი ტექნოლოგიებით ძალიან ბევრ კლინიკაში უამრავი სიცოცხლეა გადარჩენილი. ხშირია თირკმლის, ღვიძლის, გულის და სხვა ქსოვილოვანი გადანერგვები და ა.შ. ამ კუთხით ბევრმა ქვეყანამ გარკვეული ნაბიჯები გადადგა. ჩვენ სხვადასხვა ქვეყნის მოდელებს გავეცანით. ერთ-ერთი იყო ბელორუსიის მოდელი, თუმცა ყველა ქვეყანას თავისი სპეციფიკა აქვს, იქ გვამური გადანერგვაა დაშვებული.…
“გურია ნიუსის” კითხვაზე, “ჩვენ მართლმადიდებელი ერი ვართ და საქართველოსთვის რამდენად იქნება მისაღები გვამური გადანერგვის მოდელი? წერეთელმა განგვიცხადა:
“მე არ ვამბობ, რომ ბელორუსიის მოდელი გადავიღოთ, მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში, იქ თანხმობაზეა საუბარი. ბელორუსიაში პიროვნება აცხადებს, რომ თუ მისი დაღუპვის შემდეგ რამე გაუთვალისწინებელი ხდება, ვისაც უჭირს, შეუძლია ისარგებლოს მისი რომელიმე ორგანოთი. სალაპარაკოდ ეს რთულია, მაგრამ ეს არის ყოველდღიური რეალობა. რადგან ასეთი ადამიანის ორგანომ შეიძლება ათასობით ადამიანის სიცოცხლე გადაარჩინოს.
ბელორუსიაში, თუ ადამიანი, წინასწარ არ განაცხადებს იმას, რომ წინააღმდეგია და სიკვდილის შემთხვევაში არ უნდა მისი ორგანოები გამოყენებულ იქნას დონორად და ეს არ აქვს დადასტურებული წერილობითი სახით, მიჩნეული იქნება, რომ მისი ორგანო უნდა გამოიყენონ. იქ პირდაპირ არის ეს ვალდებულება, რომ ეს ორგანოები იქნას დონორად გამოყენებული. მე ვფიქრობ, რომ ამ იდეის გვერდზე გადადება არ ღირს. პრაგმატული მოსაზრებით, ყველას უნდა ესმოდეს. ეს ცივილური თემაა და ბუნებრივია ნებისმიერი მიღებული ფორმა კანონით არის გამყარებული.
_ ბატონო გიგი, დიღომში აზერბაიჯანული ინვესტიციით მულტიპროფილური საავადმყოფო იხსნება (კითხვის დასმა არ დაგვასრულებინა. ავტ) დამირეკეთ ამასთან დაკავშირებით.”
ორგანიზაცია “გვახსოვდეს ჰიპოკრატე”-ს ხელმძღვანელი, ექიმი მარინა ბერაძე “გურია ნიუსთან“ აცხადებს
“2011 წლის ზაფხულში გიგი უგულავამ ტელევიზიით განაცხადა: აღმაშენებლის ხეივანზე აშენდება 200 საწოლიანი დიდი ტრანსპლანტაციის ცენტრი, რომელსაც ააშენებენ აზერბაიჯანელები და დაკომპლექტდება აზერბაიჯანელი მედპერსონალითო. ჩემთვის, როგორც ექიმისთვის, ეს ინფორმაცია იყო თავზარდამცემი.
200 საწოლიანი საავადმყოფოს აშენება საკმაოდ გააზრებული და მიზანმიმართული ჩანაფიქრია, რომელიც სერიოზულ მოგებაზეა გათვლილი. მსოფლიოს არცერთ ქვეყანას ამ სფეროსთან ასეთი მიდგომა არ აქვს. ადამიანი თუ სრულ ჭკუაზე ხარ, ასეთი რამ არ უნდა გაუკეთო შენს ქვეყანას?! აზერბაიჯანში ტრანსპლანტაციის პროგრამა არ არსებობს. მათ არ ჰყავთ სპეციალისტები, რომლებიც ტრანსპლანტაციის ოპერაციას ჩაატარებენ.
ჩვენი ქვეყნისთვის რისკია აზერბაიჯანელების მიერ ამ საავადმყოფოს აშენება, სადაც დასაქმებული იქნება აზერბაიჯანელი მედპერსონალი. ისმის ბუნებრივი კითხვა: ვინ უნდა გააკეთოს რეალურად ოპერაცია?! ჩვენი ვარაუდით, აქ იმუშავებენ თურქები.
ტრანსპლანტოლოგიას ახლავს თავისი უარყოფითი მხარე _ შავი ბიზნესი, ორგანოებით ვაჭრობით ბიზნესი. მსოფლიოში ნარკოტიკებით და იარაღით ვაჭრობის შემდეგ, მესამე საფეხურზე ორგანოებით ვაჭრობა დგას. ეს საკმაოდ ძვირად ღირებული საქმიანობაა, რაშიც არა მხოლოდ სპეციალისტები არიან ჩართული, არამედ ბროკერები.
ორგანოების ვაჭრობის შავ ბიზნესში ჩართული 150-200 სახელმწიფოა გამოვლენილი. ამ ბიზნესში ძირითადად განვითარებული და განვითარებადი ქვეყნები არიან, სოციალურად დაბალ ქვეყნებს ნედლეულის წყაროდ იყენებენ. ტრანსპლანტაციის დროს სარგებლობენ როგორც ცოცხალი ორგანიზმის ორგანოებით, ასევე გარდაცვლილი ადამიანის ორგანოებით. ამ სიტუაციებს არეგულირებს კანონმდებლობა. ჩვენთან კანონმდებლობა არეგულირებს რაღაც გარკვეულ სეგმენტს, იმას რაც ჩვენ გვჭირდება.
როდესაც გიგი უგულავამ აზერბაიჯანული ინვესტიციით 200 საწოლიანი საავადმყოფოს მშენებლობა გაახმოვანა, პირადად მე, დარგის სპეციალისტს არჩილ ჩხოტუას ვკითხე, რა იცოდა ამის შესახებ, იგი ძალიან შეშფოთდა.
_ და რამე რეალური მიზეზი გაქვთ შეშფოთების?
_ ჩემი შეშფოთება მას შემდეგ გამძაფრდა, როდესაც გავიგე, რომ აზერბაიჯანში დიდ სკანდალი მოხდა. იქ ერთ-ერთ უნივერსიტეტში თურქი სპეციალისტების მიერ ხდებოდა არალეგალური ოპერაციების ჩატარება. თურქი სპეციალისტების მიმართ არის აღძრული სისხლის სამართლის საქმე, რომელიც განიხილება მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის დონეზე.
“გურია ნიუსი” “უროლოგიის ეროვნული ცენტრის სამეცნიერო დირექტორს” და “ევროპის უროლოგთა ასოციაციის ბორდის წევრს” არჩილ ჩხოტუას დაუკავშირდა.
“ჩვენ არ ვართ ჩართული ამ პროცესში. იქ ნამდვილად არის გარკვეული რისკები. უნდა განვასხვავოთ გარდაცვლილი დონორები და ცოცხალი დონორები, სადაც რისკები და საფრთხეები განსხვავებულია. ჩვენ გვქონდა შეხვედრა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრთან. ბატონმა ზურაბ ჭიაბერაშვილმა დაადასტურა, რომ ეს ცენტრი შენდება, უფრო სწორად ფაქტიურად დამთავრებულია და მალე გაიხსნება. იგი დაახლოებით 200 საწოლიანი იქნება და მაღალტექნოლოგიური სამედიცინო ტექნიკითა და დანადგარებით არის აღჭურვილი. ეს იქნება მულტიპროფილური კლინიკა, სადაც გაკეთდება მრავალპროფილური სამკურნალო მანიპულაციები და მაღალტექნოლოგიური ოპერაციები. ეს არ იქნება ტრანსპლანტაციის ცენტრი, რაც ლოგიკურია. 200 საწოლიანი ტრანსპლანტაციის ცენტრი მსოფლიოში არ არსებობს. ამხელა კაპიტალდაბანდება მხოლოდ ტრანსპლანტაციიდან ამოიღო, არარეალურია.
მინისტრმა ჭიაბერაშვილმა დაადასტურა, რომ იქ იმუშავებენ უცხოელი ექიმები. ესენი ვერ იქნებიან აზერბაიჯანელები, ვინაიდან, რამდენადაც ჩვენთვის არის ცნობილი პირადი კონტაქტებიდან, აზერბაიჯანში ორგანოთა ტრანსპლანტაციის პროგრამა უფრო ჩამორჩენილია, ვიდრე საქართველოში. ძირითადად ეს ექიმები თურქები იქნებიან და არა ქართველები, რაც ჩემი აზრით არასწორია.
_ცნობილი ფაქტია, ჩვენმა მეგობარმა ქვეყანამ, უკრაინამ და სომხეთმა აზერბაიჯანელი ექიმები “შავ გადანერგვაში“ ამხილა. მათ წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმეა აღძრული. სომხეთი აზერბაიჯანელ ექიმებს საკუთარი მოქალაქეების 450 ადამიანის დონორად გამოყენებას ედავება…
_ რა თქმა უნდა, საფრთხე დიდია. სერიოზული რისკია მოხდეს ამ კრიმინალური საქმიანობის შემოტანა საქართველოში.
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრი დავით სერგეენკო “გურია ნიუსთან” აცხადებს, რომ აღმაშენებლის ხეივანზე ნამდვილად მიმდინარეობს ახალი საავადმყოფოს მშენებლობა.
“საავადმყოფო, რომელიც აღმაშენებლის ხეივანზე შენდება, ჯერ არ დასრულებულა. მშენებლობის პროცესშია. ეს საავადმყოფო არის ახალი საავადმყოფოების პროექტის ნაწილი. თავისი ფუნქციით ის არის მრავალპროფილური.
თავის დროზე, ყოფილ მმართველ გუნდს გაჟღერებული ჰქონდა, რომ ტრანსპლანტოლოგია მათი ინტერესის ერთ-ერთი სფეროა. რაშიც კრიმინალური არაფერია. რადგან, ესეც მედიცინის ერთ-ერთი დარგია. რაც შეეხება იმას, განხორციელდება თუ არა იქ ეს აქტივობა, ეს პროცედურულად ასე ხდება: მშენებლობის დასრულების შემდეგ, თუ დადასტურდება რომ ინფრასტრუქტურა შესაბამისია, მათ შემოაქვთ შესაბამისი განცხადება სამედიცინო აქტივობების ნებართვებზე. ამის შემდეგ, ხდება ნებართვის გაცემა.
ლეგალური ან არალეგალური ტრანსპლანტაციის და ორგანოებით ვაჭრობის რამე ცენტრი ეს არ არის. ჩემთვის, რთული წარმოსადგენია რანაირად უნდა განხორციელდეს საქართველოს დედაქალაქში რამე არალეგალური აქტივობა ამ მხრივ, რადგან ეს არის უმკაცრესი რეგულირების, ფაქტობრივად ლუპის ქვეშ. ძალიან ხისტი რეგულაციებია.” _ აცხადებს სერგეენკო.
_ბატონო დავით, რამდენად მართებულია ტრანსპლანტაციის სფეროში ინვესტიცია განახორციელოს ქვეყანამ,რომელიც ამ მიმართულებით სკანდალშია გახვეული?
_ თუნდაც უდანაშაულობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, მე არ ვიტყოდი, რომ აზერბაიჯანელი ექიმები ჩართულები არიან ორგანოებით ვაჭრობაში. ეს ბრალდებაა, რომელიც მხოლოდ მას შემდეგ შეიძლება ითქვას, რაც ეს ბრალდება დადასტურდება. ამისთვის უამრავი საკონტროლო ფილტრები არსებობს და ამ მხრივ მართალი გითხრათ, რისკებს ვერ ვხედავ. რისკები იქნებოდა მაშინ, თუ ჩვენი მოქალაქეები წავლენ ისეთ ქვეყნებში, სადაც ჩვენ საელჩო არ გვაქვს და ელჩი არ გვყავს. ეს უკვე ტრეფიკინგის საკითხია. საქართველოში ვერ მოხდება ასეთი რაღაც. აზერბაიჯანში ეჭვი გაჩნდა და ამიტომ აზერბაიჯანული ინვესტიცია არ შემოუშვათ, ასე ვერ ვიტყოდი.”
როგორია გვამური გადანერგვის მოდელთან დაკავშირებით საპატრიარქოს პოზიცია, ამასთან დაკავშირებით “გურია ნიუსი“ საპატრიარქოსთან არსებული ბიოეთიკის კომისიის თავმჯდომარეს, მამა ადამს დაუკავშირდა, სამწუხაროდ მამა ადამთან ამ საკითხზე დღემდე ვერ მოხერხდა შეხვედრა.
რამდენად მიიღებს მართლმადიდებელი ერი საქართველოში ტრანსპლანტაციის განვითარებისთვის გვამური გადანერგვის მოდელს, უცნობია. ჯერჯერობით, ამ თემაზე ხმამაღლა არ საუბრობენ.
