_ ბოლოს, როცა სოციალური სამსახურიდან აგენტი მოვიდა, მკითხა, კბილის პასტა თუ გაქვსო. კბილი არ მაქვს და პასტა რად მინდა,-მეთქი, _ ვუთხარი. სადაა სამართალი, ვის უნდა ვთხოვოთ დახმარება, იქნებ თქვენ მაინც მიიტანოთ ჩვენი გასაჭირი ხელისუფლების ყურამდე და დაგვენიშნოს დახმარება, რომელიც ნამდვილად გვეკუთვნის _ ზედმეტს არაფერს ვითხოვთ, _ ეს კომენტარი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში მცხოვრებ ლარისა არახამიას ეკუთვნის, რომელიც მან "გურია ნიუსს" გასული წლის მაისში მისცა.
ჩვენს არქივში ბევრი გაჭირვებული ადამიანის ისტორიას ნახავთ _ უკიდურეს სიღატაკეში მყოფი ოჯახები სოციალურ დახმარებას თვეების განმავლობაში ელოდებიან, თუმცა უშედეგოდ. ისინი ყვებიან, რომ სოციალური აგენტები საკმაოდ უცნაურ შეკითხვებს უსვამენ, პირადი ინფორმაციით ინტერესდებიან, თუმცა, ეს შემდეგ დეკლარაციაში არ ისახება.
შესაბამისად, კონკრეტული მიზეზი, თუ რატომ არ მისცეს დახმარება ოჯახებს, რომლებსაც ნამდვილად უჭირთ, უცნობია. საჭიროების შემთხვევაში, დახმარების მიღების მსურველს შევსებული დეკლარაციის ასლსაც აძლევენ, თუმცა ბოლო ე. წ. "F გვერდი" მკაცრად არის გასაიდუმლოებული. ეს ის გვერდია, რომელსაც აგენტი "დამოუკიდებლად, ვიზუალური დაკვირვების საფუძველზე" ავსებს და "არ აცნობს ოჯახის წევრებს კითხვებს და არ უთანხმებს პასუხებს",
ამ გვერდის დასათაურება ასეთია: "სააგენტოს უფლებამოსილი პირის შეფასება".
სოციალური მომსახურების სააგენტოში ამბობენ, რომ ყველაფერს პროგრამა აკეთებს და სოციალური აგენტი, რომლის მიმართაც საყვედურები ხშირად ისმის, არაფერ შუაშია.
არადა, ჩვენ მიერ მოპოვებულ გასაიდუმლოებული დოკუმენტით თუ ვიმსჯელებთ, სოციალური აგენტის შეფასება გადამწყვეტია: ოჯახის საცხოვრისის იატაკის მდგომარეობა, ოჯახის წევრთა ჩაცმულობა (ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი) და გარეგნული ჰიგიენა, პირადი ჰიგიენის საშუალებები _ მაგალითად აქვს თუ არა კბილის პასტა, შამპუნი, სარეცხი საპონი/ფხვნილი, ჭურჭლის სარეცხი საშუალებები _ ამ გრაფებს აგენტი საკუთარი შეხედულებით ავსებს… "ვიზუალური დაკვირვების საფუძველზე".
აგენტი ახდენს ოჯახის ეკონომიკური მდგომარეობის ზოგად შეფასებასაც _ მისი აზრით, დახმარების მიღების მსურველი ღატაკია, ღარიბია, საშუალო შეძლებისაა ან მდიდარია.
ასევე აგენტის მიერ ივსება ოჯახის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის სანდოობის შეფასება _ უშუალოდ აგენტი წერს საჭიროებს თუ არა მოწოდებული ინფორმაცია გადამოწმებას, სანდოა თუ არა დახმარების მიღების მსურველი, მალავს თუ არა შემოსავლებს, გაწეულ ხარჯებს, შინაური ცხოველებისა და ფრინველების რაოდენობას, სხვა სასოფლო სამეურნეო პროდუქციას, მიწის ფართობს, სხვა ქონებას, საცხოვრისს, არასწორად უთითებს თუ არა ოჯახის წევრების ფიზიკურ მდგომარეობას, მალავს სრულწლოვანი შვილების არსებობს.
ეს გვერდი ცხადყოფს, რომ ტელევიზორი, გაზქურა, მაცივარი და ა. შ. არც ისე მნიშვნელოვანი ფაქტორია _ ქულების მინიჭების დროს, სოციალური სააგენტო მთლიანად აგენტის შეფასებას ეყრდნობა. შეფასებას, რომელიც ყოველთვის სადაოა და რომელიც, ახალი ხელისუფლების დაპირების მიხედვით, უნდა გაუქმებულიყო.
სოციალური მომსახურების სააგენტოს ხელმძღვანელი ნოე ქინქლაძე 2013 წლის სექტემბერში, მას შემდეგ, რაც საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ, სოციალური მომსახურების სააგენტომ და გაეროს ბავშვთა ფონდმა (UNICEF) ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმს, "მიზნობრივი სოციალური დახმარების პროგრამის დახვეწისა და სოციალური დაცვის სისტემის მეტად ბავშვზე ორიენტაციის შესახებ" "გურია ნიუსთან" საუბრისას აანონსებდა, რომ ქულების მინიჭების ფორმულა შეიცვლებოდა:
"სოცაგენტის სუბიექტური ფაქტორი მაქსიმალურად გამოირიცხება. თავად ეს მემორანდუმი ითვალისწინებს იმას, რომ განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდეს ბავშვიან ოჯახებზე და მათ განსაკუთრებული ყურადღება მიექცეთ ქულების დათვლის დროს. წლის ბოლოს უკვე ახალი ფორმულა გვექნება, რომელსაც მთავრობას შევთავაზებთ. მნიშვნელოვანი ფაქტორია ის, რომ სიების გადამოწმება მოხდება შემოსავლების სამსახურის მონაცემებიდან, რათა რაც შეიძლება ობიექტური ინფორმაცია გვქონდეს იმის შესახებ, თუ ვინ რა შემოსავალს იღებს. ეს ჩვენ საშუალებას მოგვცემს, ობიექტურად ვაკონტროლოთ შემოსავლები და გადაწყვეტილებაც ობიექტურად მივიღოთ. ეს გადაწყვეტილებაც მთავრობამ მიიღო. ჩვენ ბაზები უნდა ვაკონტროლოთ ობიექტურად," _ ამბობდა ქინქლაძე.
2015 წლის 12 მარტს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის სხდომაზე სოციალურად დაუცველი ოჯახების (შინამეურნეობების) სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების ახალი მეთოდოლოგიის შესახებ ინფორმაცია სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორმა გაიოზ თალაკვაძემ წარმოადგინა.
მისი თქმით, ახალი მეთოდოლოგიის მთავარი პრინციპი არის ის, რომ დაითვლება ოჯახის შემოსავალი და დაითვლება ოჯახის ის ქონება, რომელიც პოტენციურად არის შემოსავლის მომტანი.
გაიოზ თალაკვაძის განცხადებით, ძველი მეთოდოლოგიის ცვლადები: სოციალური აგენტის სუბიექტური შეფასება და საყოფაცხოვრებო საგნები (მაცივარი, სარეცხი მანქანა, გაზქურა, წყლის გამათბობელი ავზი, გაზის წყლის გამათბობელი, გაზის გამათბობელი, კონდიციონერი, ტელევიზორი, თამბაქოს მოხმარება) აღარ იქონიებენ გავლენას ახალი ქულების განსაზღვრაში.
გაიოზ თალაკვაძემ დეტალურად ისაუბრა ახალი მეთოდოლოგიის ცვლადებზე, საჭიროების ინდექსის კატეგორიებზე (განისაზღვრა 10 კატეგორია), ახალ ფორმულასა და ფულადი ბენეფიტების ახალ სტრუქტურაზე. ძველი ფორმულის მიხედვით, 57 000 სარეიტინგო ქულის ქვემოთ ოჯახის პირველი წევრი იღებდა 60 ლარს, ხოლო ყოველი შემდგომი წევრი 48 ლარს, ბავშვის დანამატი არ იყო გათვალისწინებული. ახალი ფორმულის მიხედვით, მოხდა სარეიტინგო ქულების გრადაცია. 30 000 ქულის ქვემოთ ოჯახის ნებისმიერი წევრი მიიღებს 60 ლარს, ხოლო ბავშვისთვის გათვალისწინებულია 10-ლარიანი დანამატი. 30 000-დან 57 000 ქულამდე ოჯახის ნებისმიერი წევრი მიიღებს 50 ლარს და 10 ლარს ბავშვის დანამატს, 57 000-დან 60 000 ქულამდე ოჯახის ნებისმიერი წევრი მიიღებს 40 ლარს და 10 ლარს ბავშვის დანამატს, 60 000-65 000 ქულამდე ოჯახის ნებისმიერი წევრი მიიღებს 30 ლარს და 10 ლარს ბავშვის დანამატს, ხოლო 65 000- 100 000 ქულამდე ოჯახი მიიღებს მხოლოდ ბავშვის დანამატს 10 ლარს.
"ახალი პროექტით ოჯახებს, რომლებსაც 30 000 ნაკლები სარეიტინგო ქულა ექნებათ, სოციალური დახმარება გაეზრდებათ საშუალოდ 331 ლარამდე ბავშვის დანამატის გარეშე, 30 000-დან 57 000-მდე _ საშუალოდ 207 ლარამდე, 57 000-დან 60 000-მდე _ 163 ლარამდე, ხოლო 60 000 დან 65 000-მდე _ 111 ლარამდე. ამ ცვლილების შედეგად 38 ათასი ოჯახით მეტი იქნება მოცული სოციალური დახმარებით," _ განაცხადა თალაკვაძემ.
ეს პროგრამა პირველი აპრილიდან სატესტო რეჟიმში ამოქმედდა. ჩვენი ინფორმაციით, გურიიდან მასში 200 ოჯახია ჩართული _ სია პროგრამამ თავად შეადგინა და ოჯახების არჩევაში სოციალური მომსახურების სააგენტოს ადგილობრივ ოფისებს მონაწილეობა არ მიუღიათ.
პასუხებს 15 მაისისთვის ელოდებიან. თუმცა, როგორც გავარკვიეთ, დეკლარაციის შევსებისას ისევ დარჩა F გვერდი _ აგენტის სუბიექტური შეფასება.
სოციალური მომსახურების სააგენტოში ადასტურებენ რომ ბოლო ე. წ. საიდუმლო გვერდი სატესტო ვარიანტშიც დარჩა, თუმცა, ამბობენ, ქულების მინიჭებაზე ეს გავლენას არ იქონიებს (?!) სააგენტოს პრესსამსახურში აზუსტებენ, რომ "კი დარჩა, მაგრამ ყურადღება არ მიექცევა".
კითხვაზე, თუ ყურადღება არ მიექცევა, მაშინ რატომ დატოვეს ეს გვერდი დეკლარაციაში, სააგენტოს სტატისტიკის სამსახურის წარმომადგენელი დიმიტრი ჩხეიძე ასე პასუხობს:
_ სატესტო რეჟიმისთვის ოჯახები რომ შევარჩიეთ, უნდა გაგვეტესტა, ის ახალი მეთოდოლოგია რამდენად კარგად იმუშავებდა. ამისთვის მოვიფიქრეთ, რომ ქულა დაგვეთვალა, როგორც ძველი, ასევე ახალი მეთოდოლოგიით და ერთმანეთისთვის შეგვედარებინა. ის ფურცელი დარჩა იმიტომ, რომ ძველი მეთოდოლოგიით დათვლილიყო ქულა. ახალ მეთოდოლოგიაში ეს გვერდი არ იქნება.
_ და მხოლოდ სატესტოშია?
_ დიახ, იმიტომ, რომ ძველი მეთოდოლოგიის ქულა გამოსულიყო. ახალ დეკლარაციაში, რომელიც მტკიცდება, არ იქნება კბილის პასტის და სარეცხი ფხვნილის შესახებ მონაცემი ჩასაწერი.
_ აგენტის პირადი შეფასება ხომ რჩება?
_ დიახ. სოცაგენტის სუბიექტური შეფასება დარჩება, თუმცა, გავლენას არ მოახდენს ქულის მინიჭებაზე.
_ რომ არ იქონიებს, ამაზე მხოლოდ სიტყვიერად უნდა გენდოთ?
_ არა. მეთოდოლოგიაში წერია დაწვრილებით _ ეს არ ახდენს ქულაზე გავლენას (?!).
_ როდიდან ამოქმედდება ახლი მეთოდოლოგია?
_ ჩვენც ველოდებით მთავრობის დადგენილებას. როგორც კი ხელს მოაწერენ, ახალი მეთოდოლოგია მუშაობას დაიწყებს.
