არაოფიციალური მონაცემებით, საქართველოდან 1,5 მილიონი ადამიანი იმყოფება ემიგრაციაში. მათი დიდი ნაწილი არალეგალური სტატუსითაა უცხო ქვეყანაში და ხშირ შემთხვევაში, მძიმე ფიზიკური სამუშაოს შესრულება უწევთ. მთავარი მიზეზი, ქვეყნიდან მოსახლეობის ნაკადის გადინების, აქ არსებული მატერიალური სიდუხჭირეა. ემიგრანტები თავიანთი შემოსავლის უმეტეს ნაწილს ოჯახებსა და ახლობლებს უგზავნიან, ბევრი საქართველოში სწორედ ამ გზავნილების ხარჯზე ცხოვრობს.
ერთ-ერთი მათგანი, ვისაც ოჯახში არსებული სოციალური ფონის გასაუმჯობესებლად ქვეყნის გარეთ გასვლა მოუწია, ლანჩხუთელი კახა გუჯაბიძეა. იგი სამი წელი ცხოვრობდა იტალიის დედაქალაქში. მისთვის ეს გზა მეტად რთული აღმოჩნდა და არც ემოციების გარეშე შეუძლია გაიხსენოს ემიგრაციაში განვლილი წლები.
გზა რომისკენ
ძალიან რთული გადასაწყვეტი იყო ჩემი მხრიდან ამ ნაბიჯის გადადგმა. დიდხანს ვფიქრობდი, თუმცა, გამოსავალი აღარ მქონდა და მეც ერთ-ერთი რიგითი ემიგრანტი გავხდი.
ძალიან რთული გზა გავიარე. ყველა ემიგრაციაში მყოფი ქართველი ქალი გმირად მიმაჩნია. ჩემი თვალით დავინახე, თუ როგორ შრომობენ, როგორ ფსიქოლოგიურ ზეწოლად განიცდიან და რას უძლებენ ისინი. ყველა ადამიანი გმირია, ვისაც შვილი ჰყავს დატოვებული. ეს ტკივილზე უარესია, ისეთი, ვერასოდეს რომ ვერ შეეჩვევი.
რომში ივლისის ბოლოს ჩავედი, თითქმის ოქტომბერი იწურებოდა და სამუშაო, ფაქტობრივად, ვერ ვნახე. ეს სამი თვე როგორი იქნებოდა, ვერ წარმოიდგენთ, უბრალოდ, სიტყვები უძლურია…
ენის ბარიერი?! ექვსი თვე დამჭირდა, ეს პრობლემა რომ გადამელახა… იტალიელები მართლაც ძალიან სწრაფად ლაპარაკობენ. ლექსიკონი, მეცადინეობა გამოგადგებაო _ მე ვერ გამოვიყენე, მთავარია პრაქტიკა, ილაპარაკე თუნდაც დამახინჯებით, უნდა გარისკო…
სამუშაოს პოვნის იმედი რომ გადამეწურა, კათოლიკურ ეკლესიაში შევედი (ეს ბოლო იმედი იყო), წერილი და ტელეფონის ნომერი დავტოვე და გამოვედი. ორი დღის შემდეგ გაისმა ზარი: მძღოლი მჭირდება დროებითო. წარმოიდგინეთ რომი, რამხელა ქალაქია და მძღოლობა?! გავრისკე და გამიმართლა, თან მაგრად გამიმართლა…
მოხვდი საუცხოო ოჯახში. 80-წელს მიღწეულ ცოლ-ქმართან, რომლებსაც ჰყავთ ქალ-ვაჟი, რომლებიც ცალ-ცალკე ცხოვრობენ და მათი არაფერი სჭირდებოდათ. ყველა სფერო მოწესრიგებული აქვთ: ფინანსური, მატერიალური… იმაშიც გამიმართლა, რომ სპორტულ ოჯახში მომიწია ყოფნა. ჩემი მასპინძელი, უგო პოლიანი ბავშვთა ფეხბურთის მწვრთნელი იყო გარკვეული ხანი. ოპერაცია ჰქონდა სამი თვის გაკეთებული ფეხზე, ავტომანქანის მართვის დროს ვერ იმორჩილებდა ფეხს და ორი თვით ამიყვანა, ამ ორი თვის განმავლობაში საოცრად კარგი ურთიერთობა ჩამოგვიყალიბდა, ჰოდა, შევრჩი და შევრჩი პოლიონების ოჯახს…დღესაც მელოდებიან…
როგორ „დავამხეცე“ მძღოლობა რომში?
რომი უზარმაზარი ქალაქია და რთული იყო, აბა, რა. ჩვენ ცოტა ქალაქგარეთ ვცხოვრობდით. მეტი სიწყნარე, სიმშვიდე სუფევდა. მე მხოლოდ მძღოლობა მევალებოდა, თუმცა, ამას გზების კარგი ცოდნა უნდოდა. თავიდან, რა თქმა უნდა, თავად მასპინძელი მეხმარებოდა, გვერდით მეჯდა და მასწავლიდა, სამი წლის განმავლობაში ავითვისე რომის ,,ტრასები’’. თან მძღოლებს პატივისცემა აქვთ ერთმანეთის, გითმობენ გზას და ამით ხელს არ შეგიშლიან, გაგატარებენ, მიუხედავად იმისა, არც კი იციან სხვა ეროვნების რომ ხარ.
ემიგრანტები
ყველაზე რთული თემაა დღეს. უამრავი ქართველი ადამიანია, რომელიც მოწყვეტილია თავის ქვეყანას და მათი შვება კვირაში ერთხელ ტაძარში ლოცვაა.
მეც გავდიოდი, მაგრამ იშვიათად, იმიტომ, რომ უსაბუთოდ ვიყავი და ვფრთხილობდი. კარაბინიერებს ემიგრანტ მამაკაცებზე ცოტა გართულება ჰქონდათ.
უცხოეთში ყველა პრობლემის გამოა წასული. იქ რას უძლებენ, ეს კიდევ სხვა თემაა. გგონია, მიდიხარ რამდენიმე ხნით, მაგრამ… ჭაობია რა, მიდიხარ და იძირები…
ძალიან რთულია. იქეთ შვილები, მშობლები, რომელთაც სჭირდები და არის შემთხვევები, როცა ოჯახის წევრის დაკრძალვაზე ვერ მოდიან….
კი, ტელეფონი, სკაიპი, ეს ცოტას გამშვიდებს, თუ ამას დამშვიდება ჰქვია. თანამედროვე საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ეპოქაში ერთმანეთთან დაკავშირება რთული არ არის, მაგრამ…
ტემპერამენტი, როგორც ასეთი…
უჰ! ნუ იტყვი… იტალიელები ტიპიურად არც თუ ისე განსხვავებულები არიან ჩვენგან. ექვსი თვე დამჭირდა სიტყვა რომ დამეჭირა… ემოციურები, განსაკუთრებით მანდილოსნები. ტელეფონით რომ ლაპარაკობენ, ყველანაირი სახის მიმიკას დაიჭერ, ხელებით, თითებით… ისე კი გვაქვს მსგავსება. სამზარეულო მაგარი. ნუ ვიტყვით, რომ იტალია მარტო მაკარონია. უძველესი სამზარეულო აქვთ და გემრიელი. გოჭსაც წვავენ, კუპატსაც, ხორცეულობა და თევზეულობა, ბატკანი, ცხვარი, ზღვის პროდუქტებში ხომ ბადალი არ ჰყავთ. ლობიო, ყვითელი მჭადი, თეთრი მჭადი ჩვეულებრივი მოვლენაა და ყველია უამრავი სახეობის.
პატივს სცემენ საკუთარ მეურნეობას. ოჯახის თავმა შემიყვანა ლუდის უზარმაზარ მაღაზიაში. გამოფენილი იყო ბავარიული, ჩეხური ლუდების ასორტიმენტი, მაგრამ მან გამყიდველს იტალიური ლუდი შეუკვეთა, იყიდა და წამოვედით.
მეზობლური ურთიერთობაც ჩვენსავითაა, ჩაიზე, ყავაზე გადადიან ერთმანეთთან…
ერთსაც გეტყვით, რაც მათ ხასიათზე აისახა: ყველა დილას ვქოქავდი მანქანას და გავდიოდი, ყველამ იცოდა, რომ მე უსაბუთოდ ვიყავი, მაგრამ არანაირი, ასე ვთქვათ ,,ჩაშვება’’ არ მომხდარა ამ სამი წლის განმავლობაში.
ფეხბურთი და ტიფოზები…
თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ მთელი იტალია ფეხბურთით ცხოვრობს. საპარიკმახეროებში, ბაღებში, სკვერებში _ ყველა ასაკის ადამიანი, მოხუცი თუ ახალგაზრდა, დიდი თუ პატარა, ქალი თუ კაცი, ყველა მსჯელობს ფეხბურთზე, ყველას თავისი ფავორიტი გუნდი ჰყავს.
ჩემი მასპინძელი მართლაც ტიპიური ,,ტიფოზი’’ არის. ზეპირად იცის მთელი იტალიური ფეხბურთი. პლუს მსოფლიო ფეხბურთი და მასთან საუბარს ამ თემაზე არაფერი არ ჯობდა. ყველაფერს მიყვებოდა და ხაზგასმით აღნიშნავდა, რომ რომის ოლიმპიურ სტადიონზე, ,,ოლიმპიკოზე’’, დანასწრები იყო უნგრეთის ,,დიდი გუნდის’’ თამაშს იტალიის ნაკრებთან.
მე მქონდა წაღებული ,,იუვენტუსის’’ მაისური, როგორიც წავიღე, ისე ჩაუცმელი ჩამოვიტანე. ჩაცმის პრობლემა კი არ იყო, უბრალოდ, პატივი ვეცი ჩემს მასპინძელს, რომელიც ,,ლაციოს’’ გულშემატკივარი იყო, სიძე კი ,,რომას’’ და წარმოიდგინეთ, არასდროს ერთად ფეხბურთისთვის არ უყურებიათ.
როცა ეს ორი გუნდი თამაშობს, ქალაქი მობილიზებულია, კარაბინიერების რაოდენობა მატულობს. არა აქვს მნიშვნელობა, როგორ დამთავრდება შეხვედრა. გულშემატკივრებსაც დაძაბული ურთიერთობა აქვთ ერთმანეთში. ერთს გეტყვით კიდევ _ თუ ,,ლაციომ’’ წააგო, და წააგო ,,რომამაც’’, ეს ისეთი შვებაა „ლაციოს“ გულშემატკივრებისთვის, რომ აღარ ნერვიულობენ საყვარელი გუნდის დამარცხებას. ასეა „რომას“ გულშემატკივრებიც. არც ჩემპიონთა თასზე, არც ევრო ლიგაზე არ გულშემატკივრობენ ერთმანეთს, მაგრამ ხომ ასეთი მძიმე ურთიერთობა აქვთ ქვეყნის ჩემპიონატში, როდესაც სანაკრებო თამაშებია, იქ მთავრდება ყველაფერი და ორთავე მხარე გაერთიანებულია ერთ მუშტად.
ფრანჩესკო ტოტიზე გეტყვით. სულ სხვა წარმოდგენა მქონდა ამ ფეხბურთელზე. იტალიაში გმირად ჰყავთ შერაცხული, დიდად აფასებენ, გამომდინარე მარტო მისი პროფესიონალიზმის გამო კი არა, უდიდეს საქველმოქმედო ღონისძიებებს ატარებს თურმე. ,,ლაციოს’’ გულშემატკივრებსაც კი ცრემლი მოდიოდათ სტადიონზე, როცა ტოტის გაცილება მოუწყვეს.
სურვილი კი მქონდა რომელიმე მატჩს დავსწრებოდი, მაგრამ უსაბუთობის გამო, ვერ მოვახერხე. იქ თითების ანაბეჭდები და სხვა პროცედურებია საჭირო.
კურიოზი
ნაღდ ამბავს მოგიყვებით. ორი თვის ჩასული ვარ და მივადექი ტოტალიზატორს ჩემს მასპინძელთან ერთად (აქედან გავექეცი და რომის ტოტალიზატორში აღმოვჩნდი). ისეთი სახე მივიღე, თითქოს არ ვიცი, რა ხდება იქ. ძირითადად, სერია A-ს და სერია B-ს თამაშობდა, თავად მწვრთნელად ნამუშევარი იყო და იცოდა გუნდების ტაქტიკა: ვინ როგორ თამაშობდა. მეც მითხრა გააკეთე ბილეთი, როგორც გინდა, თანხას მე დავდებო. გავაკეთე და ორჯერ მოვიგე 160-160 ევრო. გამომიტანა ეს თანხა და მომცა. მე გავყევი შუაზე და 80 ევრო დავუბრუნე. მისი სახე არ დამავიწყდება, გაკვირვებისგან და გაოცებისგან. ამას რატომ აკეთებო, მკითხა. ასეა ჩვენთან, ასეთი წესია,-მეთქი, _ მივუგე. ერთი კვირის მანძილზე ვისაც კი შეხვდებოდა, ყველას ამ ფაქტის შესახებ უამბობდა.
კანონი, არჩევნები და იტალია…
ყველა იტალიელი უდიდეს პატივს სცემს კანონს (სამხრეთში ცოტა კია რთულად საქმე). კანონი ყველასთვის ერთია. მაგალითად, მე ვიყავი უსაბუთოდ, მაგრამ მე მიცავდა იქაური კანონი და სხვათაშორის, სამედიცინო თვალსაზრისითაც.
არჩევნებში მამა შვილს, შვილი კი მამას ვერ აკადრებდა, ჩემი ხათრით ამას მიეცი ხმაო. გამორიცხულია. ეს არის უდიდესი შეურაცხყოფა, იქიდან გამომდინარე, რომ იმ ადამიანს მისი ვალდებულება და ხედვა აქვს ქვეყნის განვითარებაში. რა კოორდინატორი და სხვა რამერუმე, ფორთხვა რომ დაჭირდეს, მაინც მივა არჩევნებზე და საკუთარ არჩევანს გააკეთებს.
დაბრუნება…
ყველა უნდა დაბრუნდეს! სამი თვე ვეჭიდავე საკუთარ თავს წამოსვლაზე. ცივდება ურთიერთობები. მივდივართ კატასტროფისკენ. ყველა თუ წავიდა, აქ ვინ უნდა დარჩეს? მოხუცები და ბავშვები? ცუდია, რომ არც ერთი ხელისუფალი არ ფიქრობს ემიგრანტებზე, არც მონდომებაა, არც პირობების შექმნაა.
ალბათ, ამოვწურე ჩემი შესაძლებლობები, წასვლას ვგულისხმობ… არ მიღირს. კი, კარგია ფინანსური მხარე, მაგრამ ოჯახს, საკუთარ სახლს არაფერი სჯობია. შვილიშვილმა ვერ მიცნო… კი იცის, რომ ბაბუა ვარ… მე ბაბუასთან ვიზრდებოდი და იქ იყო უზარმაზარი სიყვარული, რომელიც დღემდე მომყვება. სამი წელი, რომ სკაიპით და ტელეფონით ცხოვრობ, ურთულესია, გაუცხოება ხდება… ყველა უნდა დაბრუნდეს, თუ გვინდა ამ ქვეყანას ეშველოს“!
