გურიაში, კონკრეტულად ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ციტრუსოვანთა კრეფის სეზონს, როგორც სხვადასხვა სოფლებში გვითხრეს, აქტიურად 10 ნოემბრის შემდეგ იწყებენ.
ისევე, როგორც გასულ წელს, ახლაც კრეფის სეზონის შესაფერისი ამინდებია, თუმცა, მოსავალი, მეტ-ნაკლებად სხვადასხვანაირია სხვადასხვა სოფლებში.
სოფელ ნატანებში ძირითადად კარგი მოსავალია. როგორც ადგილობრივი მალვინა ნაკაიძე გვეუბნება, გასულ წელს უკეთესი მოსავალი იყო, თუმცა, წელსაც არ არიან უკმაყოფილოები და ცდილობენ, მოასწრონ მოკრეფა და რეალიზაციაც.
_ ცოტა იაფადაც რომ გავყიდოთ, გვირჩევნია, ოღონდ არც ხეზე დაგვრჩეს მოსაკრეფი და არც ოთახში _ მოკრეფილი და გაუყიდავი. ჩვენს ფართობში გასულ წელს უფრო კარგი მოსავალი იყო. ადრე მოვკრიფეთ და მოვასწარით კიდეც რეალიზაცია. წელს ჯერ მოკრეფა არ დაგვიწყია _ კლიენტებს ველოდებით. შარშან ვინც იყო, ისევ ისინი მოვიდნენ. ასე ვახერხებთ რეალიზებას. პირადად ჩვენ არ გვიზარალია შარშან, მეზობლებს ბევრს გაუფუჭდა. სიმართლე გითხრათ, არანაირად არ მომწონს არსებული სადაზღვევო პროგრამა და ამიტომაც არ ვერთვები. უფრო უკეთესი უნდა იყოს ფერმერისთვის და არავის არ დასჭირდება ხვეწნა, გაწევრიანდეს. ალბათ, აგიტაციაც ამიტომ არ ხდება _ არაა მიმზიდველი, _ გვითხრა მან.
_ სადაზღვევო პირობების მომხიბვლელობა რომ არსებობდეს, ხალხი უფრო იფიქრებდა მასში ჩართულობაზე. ყოველდღე მატულობს ფასები, თორემ თვეში ერთხელ მომატებას რომ გვაკმარებდნენ, ესეც პატივია… ზეთი, შაქარი, პურის ფქვილი, საწვავი… მიფრინავს ფასები. მანდარინი კი რა ღირს? როგორც შარშან იბარებდნენ ერთ კილოგრამს 70-80 თეთრად, ისეა წელსაც. ვიღაც რომ გადარჩეულ მანდარინს სადღაც მაღაზიაში დადებს და ერთ კილოგრამს 2,50 ლარს დააწერს, ის არ არის ნამდვილი სარეალიზაციო ფასი. ძირითადად, საკუთარი თავის იმედად ვართ. მთავარია, ახლა, კრეფა დავიწყოთ და დავასრულოთ დროულად. ჯერჯერობით, ამინდი კარგია. სოფლებში ყველა ინტერნეტს არის მიჩერებული, ეშინიათ, არ გაავდრდეს, _ გვეუბნებიან კონჭკათში მცხოვრებლები _ მარიამ ღლონტი და ნინო კოსტავა.
მათი მეზობლები კი ამბობენ, რომ ციტრუსოვანთა ფასი უფრო დაბალია.
_ ერთ კილოგრამს, საშუალო ზომის და უფრო მოზრდილს 50 თეთრად იბარებენ. საგანგებოს არჩევენ, რომ ერთ კილოგრამში 80 თეთრი გადაგვიხადონ. მარნეულიდან ჩამოდიან ჩვენთან. თუ ჩაბარებით აძლევ, ასეა და ჩვენც თანახმანი ვართ. რომ წავიღოთ და ბაზარზე გავყიდოთ, ამის საშუალება აქ თითქმის არავის აქვს, _ გვითხრა ქაქუთის მკვიდრმა, პენსიონერმა ცუცა ზოიძემ და გაიხსენა, თუ როგორ მიდიოდნენ 7-8 წლის წინ რუსთავში, თბილისში, რჩებოდნენ ორი კვირითაც კი და ჰყიდდნენ ციტრუსოვნებს.
_ უფრო და უფრო გართულდა ყველაფერი. ათი წლის წინ თუ ვახერხებდით ჩვენი მოსავალი თავადვე წაგვეღო დიდ ქალაქებში, მაგალითად, თბილისში, რუსთავში და გაგვეყიდა, ახლა ამის წარმოდგენაც არ შეიძლება. მიჩერებული ვართ, როდის მოვა კლიენტი. ბენზინის ფასს ვერ წაეკარები, ტრანსპორტი საკუთარიც რომ გყავდეს, მაინც არ ღირს წასვლა. ადრე კი მივდიოდით ერთი კვირით, ათი დღით, ვვაჭრობდით და საახალწლოდ ყველაფერი ჩამოგვქონდა ოჯახში _ შვილიშვილები სიხარულით ხტოდნენ. ახლა კი ყოველდღე უფრო და უფრო გაჭირდა ცხოვრება და სანამ გაგრძელდება ასე, არ ვიცით, _ გვითხრეს ჩიტო და მაია ზოიძეებმა.
ჩვენი მეციტრუსეების უმეტესობა გულგრილად უყურებს აგროდაზღვევის პროგრამას და ამბობენ, რომ ის არ უწყობს ხელს, მოსავალი დაიცვან სხვადასხვა კლიმატური რისკებისგან, რაც არც ისე იშვიათია. ამის მაგალითი იყო შარშანდელი სეზონი, როცა მოუკრეფავ მანდარინის ბაღებს დაათოვა.
_ თუ 30 ნოემბრამდე ვერ მოასწარი მოკრეფა, 1 დეკემბერს არავინ არაფერს აგინაზღაურებს, სულ რომ ქვესკნელში ჩაიტანოს შენი მოსავალი სტიქიამ. კომუნისტების დროს ასე არ იყო _ ხალხს ბევრად უფრო ეხმარებოდნენ და ყველანაირად ორგანიზებული იყო ციტრუსოვანთა კრეფის სეზონი. დაუჩემებიათ, კომუნისტების დრო არ არისო. ვისიც გინდა, იმის დრო იყოს, მაგრამ აღმოსავლეთ საქართველოში თუ ხერხდება უკეთ ორგანიზება რთველზე, ხეხილოვნების კრეფისას, ჩვენთან რატომ არ უნდა იყოს ასე? ჩვენი უპირველესი საზრუნავია მოკრეფა, ტრანსპორტირება და მალევე რეალიზება. თუ გაგიფუჭდა, ვინ მოგცემს დაზღვევას. სადაზღვევო პირობები უნდა მიხაროდეს, თორემ ქაღალდზე დაწერილი მარტო რად გვინდა, _ გვითხრეს სოფელ მერიის მცხოვრებლებმა _ მაყვალა ღლონტმა და მაკა ბაქანიძემ.
“გურია ნიუსი” ესაუბრა სოფლის განვითარების სააგენტოს წარმომადგენლებს _ მათ მეციტრუსეთათვის საინტერესო კითხვებზე პასუხები გაგვცეს.
_ აგროდაზღვევის პროგრამა რა შესაძლებლობას აძლევს ფერმერს, რომ საკუთარი მოსავალი დაიცვას კლიმატური რისკისგან და კონკრეტულად, როგორ სადაზღვევო რისკებს ფარავს სადაზღვევო პოლისი?
_ აგროდაზღვევა თანაბრად ხელმისაწვდომია ყველა ფერმერისა და აგრობიზნესით დაინტერესებულთათვის. ის შემდეგ რისკებს ფარავს: წყალდიდობა, სეტყვა, ქარიშხალი და საშემოდგომო ყინვა, რაც მხოლოდ ციტრუსოვანი კულტურებისთვის არის განსაზღვრული.
_ ფერმერთა უმეტესობას, მეციტრუსეებს არ მოსწონთ ვადები, კერძოდ, ის, რომ მხოლოდ 30 ნოემბრის ჩათვლით არის შესაძლებელი აგროდაზღვევის პროგრამის ფარგლებში, სახელმწიფოს მხრიდან სუბსიდირება. შესაძლებელია თუ არა ვადების გაგრძელება?
_ სახელმწიფოს მხრიდან თანამონაწილეობა, 1 სექტემბრიდან 30 ნოემბრის ჩათვლით, პერიოდში, ყველა კულტურაზე 70% ფარგლებშია გათვალისწინებული. ვაზზე კი 50%-ია. აგროდაზღვევის სახელმწიფო პროგრამაში მონაწილეობის მიღება ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირს შეუძლია, ვისაც საკუთრებაში, სარგებლობაში ან ფაქტობრივ მფლობელობაში გააჩნია არა უმეტეს 5 ჰა ფართობის ჩათვლით, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი.
_ რამდენ სადაზღვევო კომპანიას შეიძლება მიმართოს მეციტრუსემ, ფერმერმა და როგორია პირობები, კერძოდ, პოლისის ღირებულება?
_ დასაზღვევად მიიღება მხოლოდ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ნაკვეთები. ხოლო სადაზღვევო პოლისის შეძენა რვა სადაზღვევო კომპანიაშია შესაძლებელი. კონკრეტულად, ციტრუსის დაზღვევის შემთხვევაში დაიშვება ისეთი სადაზღვევო პოლისის გაცემა, რომლის ფარგლებში დაზღვეულია არა უმეტეს სამი კალენდარული წლის მოსავალი. პოლისის მოქმედების ვადა კი ერთი თვითაა განსაზღვრული.
_ როგორია, კონკრეტულად, მანდარინის ერთი ჰექტარი პლანტაციის დაზღვევის შემთხვევაში პოლისის ღირებულება?
_ ასეთი სახის პოლისის ღირებულება 1 500 ლარია, თუმცა, ბენეფიციარი იხდის მხოლოდ 450 ლარს. სახელმწიფოს თანადაფინანსების თანხა 1 050 ლარია. ლიმონის ერთი ჰექტრის დაზღვევის შემთხვევაში კი პოლისის ღირებულება 2 040 ლარია და ბენეფიციარი იხდის 612 ლარს, სახელმწიფოს თანადაფინანსების თანხა კი 1 428 ლარია.
რატომ არიან ფერმერები, კონკრეტულად კი, მეციტრუსეები განწყობილი ინდიფერენტულად სადაზღვევო პროგრამის მიმართ, საკუთარ თვალსაზრისს გვთავაზობს აგრონომი და ფერმერი, აკაკი ღლონტი:
_ მე ყველაფერში ვერც ფერმერს დავეთანხმები, რადგან 1 დეკემბრისთვის მოსავალი უნდა იყოს მოკრეფილი და დაბინავებული. ვიცი, მეც ხშირად მსმენია, რომ ძირითადად ჩვენი მეურნეები, სოფლის ხალხი უკმაყოფილებას ვადების გამო გამოთქვამს. ყოველთვის ხომ არ უნდა ვიძახოთ, რომ კომუნისტების დროს დეკემბერშიც კრეფდნენ ციტრუსოვნებსო?! ასევე, არ მოსწონთ თანადაფინანსების რაოდენობაც, რაც სახარბიელო ნამდვილად არ არის. მე განსაკუთრებით აღვნიშნავ და სადაზღვევო პროგრამის ნაკლად მიმაჩნია ის, რომ მასში მხოლოდ საშემოდგომო წაყინვების ზარალის ანაზღაურებაზეა ჩადებული პუნქტები და არაა მითითებული საგაზაფხულო წაყინვების თაობაზე.
ჩვენთან, ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით საგაზაფხულო წაყინვებმა გაცილებით მეტი და აუნაზღაურებელი ზარალი გვაჩვენა, ვიდრე საშემოდგომომ. უფრო სწორად, შემოდგომაზე უფრო ნაკლებად ხდება ნაადრევი წაყინვა, ვიდრე გაზაფხულზე. ამიტომ ეს საკითხი განსაკუთრებით მოსაგვარებელია, სადაზღვევო პროგრამაში საგაზაფხულო წაყინვებზეც უნდა მიუთითონ, _ გვითხრა აკაკი ღლონტმა და გამოთქვა სავარაუდო მოსაზრება, რომ უმჯობესი იქნება, ფერმერთა ასოციაციებმა თუ კონკრეტულმა მეურნეთა ფართო ჯგუფებმა მიმართონ სამინისტროს, ხელისუფალთ _ “ასეთ შემთხვევაში კოლექტიური განაცხადი უმჯობესი იქნება”, _ გვითხრა აკაკი ღლონტმა.
[sexy_author_bio]
