ცნობილი ხელოვანები გორიდან

მარო თარხნიშვილი

ქართული სიმღერის დედად წოდებული მარო თარხნიშვილი ქართველი მომღერალი, ცნობილი ლოტბარი და სახალხო არტისტი იყო. მომღერალი 1891 წლის 21 დეკემბერს, კასპის რაიონ სოფელ კავთისხევში დაიბადა. მარო მომღერლების ოჯახში იზრდებოდა, ამიტომ გასაკვირი არაა, რომ 13 წლის გოგონამ თავის მეგობრებთან ერთად სიმღერის გუნდი ჩამოაყალიბა. სწორედ აქედან იწყება ქართველი ლოტბარი ქალის ეროვნული მოღვაწეობა.

მოგვიანებით, 1910 წელს, მარო თარხნიშვილმა თავის დასთან, ეკატერინესთან ერთად ჩამოაყალიბა ქართლ-კახური სიმღერების გუნდი. დებმა მალე მოიპოვეს პოპულარობა, რამაც, თავის მხრივ, ხელი შეუწყო მხატვრული თვითშემოქმედების გავრცელებას მთელ ქვეყანაში. მარო თარხნიშვილის გუნდმა რესპუბლიკურ ოლიმპიადაზე გამარჯვების შემდეგ მოსკოვში იმოგზაურა. მოსკოვის გარდა, გასტროლები გამართეს უკარინაში და სხვა რესპუბლიკებშიც.

მარო თარხნიშვილი ნახევარ საუკუნეზე დიდ ხანს ემსახურა ქართულ ხელოვნებას და დამსახურებულად მოიპოვა სახალხო მომღერლის წოდება.

კოტე კვალიაშვილი

კოტე კვალიაშვილი, ქართული კინოსა და თეატრის მხატვარი 1906 წელს ბაქოში დაიბადა. მისი ოჯახი წარმოშობით გორიდან იყო და მხატვარიც 1918 წელს დაბრუნდა მშობლიურ ქალაქში.

კოტე კვალიაშვილმა განათლება თბილისში მიიღო, მისი მასწავლებლები კი მოსე თოიძე და ვალერიან სიდამონ-ერისთავი იყვნენ. მხატვრის სახელთანაა დაკავშირებული ისეთი ცნობილი ფილმები, როგორიცაა ,,ქაჯანა”, ,,გიორგი სააკაძე”, ,,ქეთო და კოტე” და სხვ. კოტე კვალიაშვილმა მთელი ცხოვრება მიუძღვნა თეატრსა და კინოს, მისი შთაგონების წყარო კი ხშირად გამხდარა მშობლიური გორის ტრადიციული ყოფა, ქალაქის უბნები და ისტორილი ძეგლები. მხატვრის შემოქმედებაში აისახა ის უკვდავი მეხსიერება, რომელიც მას ქალაქის შესახებ ჰქონდა ღრმად ჩაბეჭდილი. მხატვრის შემოქმედება მოიცავს ტრადიციულ დღესასწაულებს, ოფიციალურ შენობებს, საცხოვრებელ სახლებს, უბრალო მოქალაქეებსა და მაღალი წრის წარმომადგენლებს და სხვ.

ილიკო სუხიშვილი

ქართველი მოცეკვავე და საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის დამფუძვნებელი, ილიკო სუხიშვილი 1907 წელს, სოფელ მეჯვრისხევში დაიბადა. ახალგაზრდა მოცეკვავე სწავლის პარალელურად თბილისის ოერისა და ბალეტის თეატრთან არსებულ პერინის სტუდიაში დადიოდა. 1926 წელს ქართული ხალხური ცეკვების სტუდიის დამთავრების შემდეგ ოპერისა და ბალეტის თეატრის მოცეკვავე გახდა, მოგვიანებით კი სოლისტი და დამდგმელ-ქორეოგრაფი.

ილიკო სუხიშვილი საქართველოში მოღვაწეობის გარდა, წარმატებით გამოდიოდა მოსკოვის დიდ თეატრშიც. 1932 წელს მოცეკვავე სტაჟირებაზეა ამავე თეატრში ბალეტმაისტერ გოლეიზოვსკისთან.

სხვადასხვა დროს ილიკო სუხიშვილს დადგმული აქვს ცეკვები ზაქარია ფალიაშვილის ,,აბესალომ და ეთერსა” და ,,დაისში” (თბილისისა და კიევის ოპერის თეატრები), დოლიძის ,,ქეთო და კოტეში” (კიევი). 1945 წელს დასთან, ნინო რამიშვილთან ერთად ჩამოაყალიბა ქართული ხალხური ცეკვის ანსამბლი, რომლის მხატვრული ხელმძღვანელი და დირექტორი 50 წელზე დიდ ხანს იყო. ილიკო სუხიშვილი 1985 წელს გარდაიცვალა.

ვასილ ილიას ძე კახნიაშვილი

ვასილ კახნიაშვილი, დამსახურებული არტისტი და მსახიობი, 1910 წელს ქალაქ გორში დაიბადა. მსახიობმა განათლება გორის ოთხწლიან საქალაქო სასწავლებელში მიიღო, რის შემდეგაც სწავლა კ. მარჯანიშვილის სახელმწიფო დრამატულ სტუდიაში გააგრძელა, სადაც მარჯანიშვილის სტიპენდიანტიც იყო.

თეატრში 50 წლიანი მოღვაწეობის მანძილზე ვასილ კახნიაშვილს შესრულებული აქვს 300 როლი. თეატრის გარდა, მსახიობს უთამაშია ქართულ ფილმებშიც, მათ შორის, ,,ცისფერ მთებში”.

გიორგი ერისთავი

გიორგი ერისთავი, ქართველი დრამატურგი, პოეტი და ქართული თეატრის აღმაშენებელი 1813 წელს დაიბადა ახლანდელი დუშეთის ტერიტორიაზე, სოფელ ოძისში. გიორგი ერისთავის სახელს უკავშირდება ქართული კრიტიკული რეალიზმისა და კომედიოგრაფიის ჩასახვაა. მან დააარსა ქართული პროფესიული თეატრი, რომელსაც ოთხი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა.

გიორგი ერისთავის პირველი კომედია იყო ,,შეშლილი” (1839). გიორგი ერისთავის დადგმულია ყველასთვის ცნობილი ,,გაყრა” (1849). სპექტაკლების დადგმის გარდა, ქართველი დრამატურგი თარგმნიდა პიესებსაც (,,უჩინმაჩინის ქუდი”, ,,ყვარყვარე თუთაბერი”). გიორგი ერისთავმა დრამად გადააკეთა ,,ვეფხისტყაოსანიც”.

გიორგი ერისთავი გარდაიცვალა 1864 წელს.

შეჯამება

გორი ბევრი ხელოვანისთვის მშობლიური ქალაქია. ჩვენ მიერ მოთხრობილი ისტორიები გამოჩენილ არტისტებზე მხოლოდ მცირე ნაწილია იმ კულტურული დამსახურების, რაც გორს მთელი საქართველოს წინაშე მიუძღვის.