უკვე მრავალი წელია, მთელ მსოფლიოში აქტიურად საუბრობენ გლობალურ დათბობაზე, რაც, ბუნებრივია, დედამიწის ყველა წერტილში სერიოზულ და ნიშანდობლივ ასახვას პოულობს.
გამონაკლისი არც ჩვენი ქვეყანაა, კონკრეტულად კი, გურიის რეგიონი, სადაც ორკვირიანმა წვიმამ, სიცივემ და ქარიშხალმა სერიოზული ზიანი მიაყენა, როგორც ხე-მცენარეებს, ხეხილოვნებს, თხილის თუ ციტრუსოვანთა პლანტაციებს, ისე სხვადასხვა, უკვე ვეგეტაციის პერიოდში მყოფ ბოსტნეულს (ნიორი, მწვანე ხახვი, ქინძი, ოხრახუში, ფხალეული…).
ჩამოცვენილი, კვირტის ფაზიდან უკვე ნასკვში ამოსული ტყემალი, წყავი, მსხალი, ყურძენი დიდი რაოდენობითაა ჩამოყრილი. ყვავილობის ფაზაში მყოფი კაკლის ხეებიდან თითქმის უმეტესობა ყვავილისა, ჩამოცვენილია. როგორც წესი, ქარის დროს მცენარე სუსტ, უხარისხო ნასკვს იშორებს, ქარიშხლის დროს კი, საღი ნასკვები ზიანდება და მექანიკურად ძირს იყრება.
ოზურგეთში, დაბლობი რელიეფის მქონე სოფლებში მეტადაა დაზიანებული ციტრუსოვნები, ხეხილოვნები თუ ვენახი.
_ გორიდან ჩამოვიტანე ვაზის ნერგი. თავს ვევლებოდი. გაიხარა. გავედი ამ ქარიშხლის მერე და ისე დამხვდა გატრუსული, ცეცხლისგან დაზიანებული გეგონებოდა. ის მიკვირს, იქვე, გურული ჯიშის ვაზი მაქვს დარგული და შედარებით, არაფერი მოსვლია. ვერ მივხვდი, აღმოსავლეთიდან მოტანილ ვაზს ასე რატომ გაუჭირდა. გამიფუჭა ამ საშინელმა ქარიშხალმა და სიცივემ. მსხლის და ტყემლის ნასკვებით მოფენილია მიწა. იმას ვფიქრობ, კიდევ არ განმეორდეს ეს კოშმარი ამ გაზაფხულზე, მაისში, რომ ხეს ცოტა ნაყოფი მაინც შერჩეს, _ ამბობს სოფელ ქაქუთის მკვიდრი, სერგო ბოიაჯანი.
_ გასული წლის გაზაფხულიც ცივი იყო, თუმცა, ტემპერატურის ასეთი მკვეთრი ვარდნა არ ყოფილა. მერე კი, ივნისის ბოლოს, გვალვაც დაიწყო. ამინდი გვაიძულებს, მას შევეგუოთ. თვითონ ხომ ვერ შეგვეგუება?! იყო ასეთი ვითარებაც, როცა ჩაის ფართობში ნორჩი დუყები მთლიანად გადატრუსა. ყურებს ნუ ჩამოვყრით. რა რაოდენობაც დარჩება, იმას უნდა მივხედოთ. პირველ რიგში, სადაც უჭირს მცენარეს იქ უნდა მივეშველოთ. ეს იყო სერიოზული სტრესი მცენარისთვის, რაც ბოლო ათი დღის განმავლობაში მოხდა. სუსტი მცენარე უბრალო ქარშიც დაზიანდება. თუმცა, ერთნაირად ზიანდება სუსტიც და ძლიერიც ქარიშხალში და უფრო ძლიერი სტიქიური მოვლენის დროსაც. ახლა, ამ ეტაპზე, დასტრესილ მცენარეთა შორის, სასწრაფოდ მისახედია ვენახი. უდიდესი დარტყმა მიიღო ვაზმა (ზოგადად, მცენარემ). მაშინ, როცა დათბა და ის ზამთრის პერიოდიდან გამოვიდა, უცებ, კვლავ ზამთრის სიცივე შემოეფეთა. ამიტომ დაუყოვნებლივ უნდა შევწამლოთ. რამდენიმე დღე კარგ ამინდს პროგნოზირებენ და პირველ რიგში, მივეშველოთ ვაზს. შევწამლოთ დაუყოვნებლივ, _ გვეუბნება სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის უფროსი მეცნიერ-მუშაკი აკაკი ღლონტი.
მისივე თქმით, ჩვენს რეგიონში საჭიროა ხეხილოვნების შეწამვლაც:
_ გურიაში ხეხილოვნებს არავინ წამლავდა. არც დღეს იკლავენ თავს, მაგრამ უნდა გადავდგათ ეს ნაბიჯი. თუ გვინდა, რომ მოსავალი ნაწილობრივ მაინც მივიღოთ, როგორი სტიქიაც უნდა გადაგვეღობოს წინ. რატომღაც დღესაც ჰგონიათ, რომ მხოლოდ აღმოსავლეთ საქართველოში უნდა შეიწამლოს ხეხილოვნები. ზოგადად კი, ნებისმიერი სახის ნაყოფის მომცემი მცენარე, განსაკუთრებით უნდა დამუშავდეს. თუ გულით არ მივუდგებით საქმეს, მერე ნუღარ ვიწუწუნებთ მცირე მოსავალზე და ეკონომიკურ გასაჭირზე. მცენარეს სჭირდება ადამიანივით მოვლა ადამიანისგან, _ ამბობს ის.
აკაკი ღლონტი საუბრობს კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული მინისტერიალის შესახებ, რომელიც ვაშინგტონში შედგა ეგიდით: “სოფლის მეურნეობის ინოვაციების მისია კლიმატისთვის”:
_ როცა 45-ზე მეტი სახელმწიფო, ასევე, 200-ზე მეტი არასამთავრობო ორგანიზაცია იკრიბება და სურს კლიმატგონივრული სოფლის მეურნეობის და კვებითი სისტემების მიმართულებით ინვესტიციების გახორციელება და ამ გზით კოლექტიური ჩართულობის მნიშვნელოვნად გაზრდა, ადამიანმა ინფორმაციის დონეზე მაინც უნდა იცოდე ეს და ფიქრობდეს, რა დოზის ჩართულობით უნდა აუწყოს ნაბიჯი დაწყებულ საქმეს. თვითგანვითარების საუცხოო გზაა სურვილი, იცოდე მეტი და მეტი, რომ გაუმკლავდე გამოწვევებს, ეს ადამიანის ნებაზეა დამოკიდებული. მე ძალიან მომეწონა ის ფაქტი, რომ მინისტერიალზე საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრი, ოთარ შამუგია სიტყვით გამოვიდა და ხაზგასმით თქვა, რომ საქართველო აქტიურად მუშაობს სოფლის მეურნეობის სექტორზე კლიმატის ცვლილების უარყოფითი ზეგავლენის შესაჩერებლად, _ ამბობს ის.
აკაკი ღლონტი, ზოგად თემებსა და მოვლენებზე საუბრისას, საბოლოოდ მაინც რეგიონის ირგვლივ, საგაზაფხულო პერიოდში შესასრულებელ სამუშაოებზე საუბრობს, რამაც შემოდგომაზე გლეხს შედეგი უნდა მისცეს.
_ ზოგმა წელს საყანე ფართობის დათესვა იჩქარა. სავარაუდოდ, შარშანდელი მდგომარეობის გათვალისწინებით, როცა საგულდაგულოდ დათესილი და მოვლილი ყანებიდან, ბევრად ნაკლები მოსავალი მიიღეს. ეს კი ჯერ მაისის წვიმებმა, შემდეგ კი ივნისის გვალვებმა გამოიწვია. მე მაინც ყველას ვურჩევ, რომ გურიაში მუდამ სჯობს, სიმინდი მაისის პირველ ნახევარში, თუნდაც მაისის ბოლომდე, დაითესოს, _ შეახსენებს ბატონი აკაკი ადგილობრივ მეურნეებს და საკუთარ გამოცდილებასაც სთავაზობს ყველა დაინტერესებულ პირს.
კერძოდ, რაკი კლიმატის, ბუნების უცნაურ ცვლილებებთან გვაქვს საქმე, დღეს სიცხეა, ხვალ წვიმა ან ორივე ერთად, უმჯობესია თვით ლობიოც კი დათესონ სპეციალურად დამზადებულ ქოთნებში (თუ არ გვაქვს, შევკრათ პატარა “ქოთნები” სქელი პოლიეთილენის პარკებისგან). მერე კი, როცა დათბება, მოხდეს მისი ღია გრუნტში გატანა.
_ არ გამაგონოთ, დავთესე და არ ამოვიდა, მოვრწყე და მიწაში ჩაიკარგა და ასე შემდეგ. თუ არ ამოვიდა, მეორედ, მესამედ უნდა დათესო. მიწის განოყიერება და მცენარის შეწამვლა, რომელიც ამას საჭიროებს, დროულად და ზუსტი ფაზების დაცვით უნდა მოხდეს. ეს წესი წესად რომ იქცევა, სოფელში მცხოვრებ ადამიანს, მიუხედავად მცირემიწიანი გურიისა, საზრდო უკლებლივ ყველა ოჯახს ექნება, _ ამბობს აკაკი ღლონტი.
ავტორი
