საქართველოში პირველად, ადგილობრივ დონეზე გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგიაზე ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტმა იმუშავა.
საკონსულტაციო შეხვედრა USAID-ის ადგილობრივი თვითმმართველობის პროგრამის ფარგლებში, სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტის (CSI) მხარდაჭერით ჩატარდა.
შეხვედრას მოქალაქეებთან ერთად საჯარო მოხელეები და ადგილობრივი თვითმმართველობის ხელმძღვანელი პირები დაესწრნენ.
სამოქალაქო ჩართულობის დირექტორი USAID-ის ადგილობრივი თვითმმართველობის პროგრამაში თენგიზ სულთანიშვილი “გურია ნიუსთან” საუბრისას ამბობს, რომ ადგილობრივ თვითმმართველობას ბევრი ისეთი საკითხის შესახებ უწევს გადაწყვეტილების მიღება, რომელთა გონივრული შედეგიანობა მოქალაქეების ჩართულობის გარეშე რთულია.
“საქართველო მოქალაქეებს გვეკუთვნის, ამიტომ მნიშვნელოვანია მეტი პასუხისმგებლობა ავიღოთ და უფრო აქტიურად ჩავერთოთ მის განვითარებაში. ადგილობრივი თვითმმართველობა, მათ შორის, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერი და საკრებულო ბევრ გადაწყვეტილებას იღებას მოქალაქეებისთვის საინტერესო და მნიშვნელოვან საკითხებზე. მაგალითად, რაში დახარჯოს ადგილობრივი ბიუჯეტი, რომელიც მოქალაქეების მიერ გადახდილი გადასახადებით გროვდება; როგორ განკარგოს მოქალაქეთა კუთვნილი საერთო ქონება; რა გააკეთოს იმისათვის, რომ შემცირდეს, მაგალითად, სიღარიბე ან ახალგაზრდების გადინება მუნიციპალიტეტიდან.
რთულია გონივრული და შედეგიანი გადაწყვეტილების მიღება იმ ადამიანების მონაწილეობის გარეშე, ვისაც ესა თუ ის საკითხი პირდაპირ ეხება. დამატებით, რაც მეტი მოქალაქეა ჩართული ამა თუ იმ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, მეტია შესაძლებლობა, გონივრული გადაწყვეტა ვუპოვოთ რთულ პრობლემებს. კანონმდებლობა, მოქალაქეებს შესაძლებლობას აძლევს, პირდაპირ ჩაერთონ ადგილობრივ თვითმმართველობაში, თუმცა, პრაქტიკა აჩვენებს, რომ ეს ასე არ ხდება. ამ კუთხით, გამონაკლისი არც ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტია, სადაც ადგილობრივ თვითმმართველობაში მოქალაქეთა ჩართულობის მაჩვენებელი დაბალია. სწორედ ამ გამოწვევის საპასუხოდ, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტმა გადაწყვიტა, შექმნას ადგილობრივ თვითმმართველობაში მოქალაქეთა ჩართულობის სისტემური ხედვა და სტრატეგიული ნაბიჯებით, ეტაპობრივად გაზარდოს ჩოხატაურელების მონაწილეობა ადგილობრივ დონეზე გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში”, _ ამბობს სულთანიშვილი.
უფრო ვრცლად იმის შესახებ, თუ რა შეიცვლება მუნიციპალიტეტის საქმიანობაში მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგიის შემუშავების შემდეგ, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერიის ადმინისტრაციის უფროსს, თეა უჯმაჯურიძეს ვესაუბრეთ.
_ ქალბატონო თეა, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი საქართველოში პირველია, რომელმაც მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგია შეიმუშავა. რას ნიშნავს ეს მუნიციპალიტეტისთვის? რას გულისხმობს აღნიშნული სტრატეგია და იცვლება თუ არა რამე მუნიციპალიტეტის საქმიანობაში და მოქალაქეებისთვის?
_ 2024 წლის 26 იანვარს, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში გაიმართა საჯარო კონსულტაცია მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგიის შემუშავების მიზნით.
USAID-ის ადგილობრივი თვითმმართველობის პროგრამის ფარგლებში, სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტთან თანამშრომლობით, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში ჩატარდა ადგილობრივ დონეზე მოქალაქეთა მონაწილეობის ხარისხის თვითშეფასება.
პირველ ეტაპზე საკრებულოსა და მერიის წარმომადგენლებმა, თვითშეფასების ელექტრონული კითხვარისა და დაინტერესებულ მხარეებთან ფოკუს–ჯგუფების საშუალებით, განსაზღვრეს მოქალაქეთა მონაწილეობის ხარისხი, გამოავლინეს საუკეთესო პრაქტიკები და არსებული გამოწვევები აღნიშნული მიმართულებით.
თვითშეფასების საფუძველზე გამოკვეთილი გამოწვევების საპასუხოდ, მუნიციპალიტეტი შეიმუშავებს და განახორციელებს მოქალაქეთა მონაწილეობის გაძლიერების სამოქმედო გეგმას.
_ რამდენად მნიშვნელოვანია მოქალაქეების ჩართულობა სხვადასხვა პროექტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში?
_ „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ თანახმად, ნებისმიერ პირს აქვს უფლება, დადგენილი წესით, შეუზღუდავად ისარგებლოს ადგილობრივი თვითმმართველობის გახორციელებაში მოქალაქეთა მონაწილეობის ფორმებით.
მუნიციპალიტეტის ორგანოები და მუნიციპალიტეტის ორგანოების თანამდებობის პირები ვალდებულნი არიან, შექმნან სათანადო პირობები ადგილობრივი თვითმმართველობის გახორციელებაში მოქალაქეთა მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად. ასეთი ურთიერთთანამშრომლობის და კონსულტაცია/დიალოგის პროცესი ადგილობრივ ხელისუფლებას საშუალებას აძლევს მიიღოს მოსახლეობასთან ერთად განხილული და შეთანხმებული გადაწყვეტილება. მოქალაქეთა მხრიდან კი აძლიერებს ადგილობრივი ხელისუფლების მიმართ ნდობას და თანამშრომლობის სურვილს.
_ როგორ შეეძლოთ მოქალაქეებს სტრატეგიის შემუშავებაში მონაწილეობის მიღება და რამდენად დიდი იყო დაინტერესება?
_ 2024 წლის იანვარში გამოცხადდა ონლაინ რეგისტრაცია მუნიციპალიტეტში მცხოვრები მოქალაქეების (სამოქალაქო და კერძო სექტორის, საგანმანათლებლო, მედიის, საჯარო სექტორისა და სათათბირო მრჩეველთა საბჭოების წარმომადგენლები), რომ მიეღოთ მონაწილეობა ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგიის შემუშავებაში საჯარო კონსულტაციის გზით. დარეგისტრირდა 33 მონაწილე.
მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგიის შემუშავების მიზნით, საჯარო კონსულტაცია გაიმართა ინოვაციური მეთოდოლოგიის _ სამოქალაქო ლაბორატორიის (Civiclab) გამოყენებით, რომელიც გამოიყენება სტრატეგიების, სამოქმედო გეგმებისა და სხვა. შემუშავების დროს.
სამოქალაქო ლაბორატორია (Civic Lab) _ ინოვაციური მექანიზმი შემუშავებულია ევროპის საბჭოს მიერ. ეს არის საკონსულტაციო პროცესის წარმართვის ინოვაციური გზა, რომელიც მიზნად ისახავს პრობლემების გადაჭრისთვის წინადადების შემუშავებას, ანალიზსა და შედეგების პროგნოზირებას ციფრული კომპონენტის გამოყენებით. მოსაზრებები და მიგნებები პროცესის პარალელურად ისახება წინასწარ გამზადებულ ელექტრონულ მატრიცაში და ეკრანზე ხდება მონაცემების ანალიზი და შედეგების ვიზუალიზაცია. ფასილიტატორების მხარდაჭერით ხდება იდენტიფიცირებული პრობლემის გადაჭრაზე რეკომენდაციების შემუშავება.
მოქალაქეებმა საკუთარი შეხედულებები და იდეები გაგვიზიარეს, მათ მიერ შერჩეულ ოთხ ძირითადი მიმართულებაზე: ანგარიშვალდებულება და ზედამხედველობა; ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა და გამჭვირვალობა; მოქალაქეთა მოტივაცია და ცნობიერება; მუნიციპალური სერვისების შემუშავება და შეფასება.
_ როგორ მოხდება გახორციელება, რას გულისხმობს გეგმის აღსრულების მექანიზმი?
_ საჯარო კონსულტაციის შედეგად შემუშავდება მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგია და კონკრეტული აქტივობების სამოქმედო გეგმა, თუ როგორ უნდა გაუმჯობესდეს მოქალაქეთა მონაწილეობა ჩოხატაურში და რა ღონისძიებები უნდა გატარდეს იმისთვის, რომ მონაწილეობის პროცესი გახდეს საინტერესო მოქალაქეებისთვის, როგორ გაიზარდოს მოტივაცია და გააქტიუროს ჩართულობის არსებული მექანიზმები.
იმის შესახებ, თუ იქნება შესაძლებელი მოქალაქეთა ჩართულობა ამ სტრატეგიის ფარგლებში საკრებულოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში და რა მექანიზმით, ჩოხატაურის საკრებულოს აპარატის უფროსის მოადგილეს, მარიტა მგალობლიშვილს ვესაუბრეთ:
_ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მოქალაქეთა მონაწილეობის სტრატეგია არის დოკუმენტი, რომელიც აერთიანებს მოქალაქეთა ჩართულობის მექანიზმებს, როგორც მუნიციპალიტეტის მერიის ისე საკრებულოს საქმიანობაში.
საკრებულოს მიერ გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობა მოიცავს ისეთ მექანიზმებს, როგორიცაა ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით გათვალისწინებული მოქალაქეთა ჩართულობის ფორმები: პეტიცია, საკრებულოს და კომისიების სხდომებზე მოქალაქეთა დასწრება, საკრებულოს წევრების ანგარიშების მომზადება და წარდგენა, საჯარო ინფორმაციის გაცემა და გამოქვეყნება.
ასევე, დაინერგება ინოვაციური მექანიზმები, რომელზე მუშაობაც სტრატეგიის ფარგლებში მიმდინარეობს. დაიხვეწება ინფორმაციის მიწოდების გზები და ფორმები.
გარდა ამისა, ძლიერდება საკრებულოს საზედამხედველო როლი, რაც გულისხმობს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად მუნიციპალიტეტის მერიაზე ზედამხედველობის მექანიზმების გაფართოებას, საკრებულოს წევრების გადამზადებას და მხარდაჭერას”, _ ამბობს მგალობლიშვილი.
საჯარო კონსულტაციაში მონაწილე მოქალაქეების თქმით, პროექტი მნიშვნელოვანია ჩოხატაურისთვის, ახალგაზრდების და მუნიციპალიტეტის განვითარებისთვის.
(R)
