რა იცით ენერგოეფექტურობის შესახებ? გვეხება თუ არა ეს საკითხი ჩვენ, თითოეულს? შეგვიძლია თუ არა გავლენა მოვახდინოთ გლობალურ პრობლემებზე და შევამციროთ მათგან მოყენებული ზიანი? – ერთად მოვიძიოთ და სხვებსაც გავუზიაროთ ამ და სხვა კითხვებზე პასუხები. უფრო დეტალურად და ვრცლად ენერგოეფექტურობის შესახებ, შეგიძლიათ მასალები წაიკითხოთ ვებგვერდზე www.gurianews.com ; ასევე, შეგიძლიათ შემოგვეხმიანოთ “გურია ნიუსის” Facebook-ის ოფიციალურ გვერდზე facebook.com/gurianews.
ამ საკითხებზე სიღრმისეული მსჯელობა შესაძლებელი გახდა პროექტის _ “ჩოხატაური მდგრადი ენერგეტიკული მომავლისკენ”, რომლის პარტნიორების შესახებ ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ სტატიის ბოლოს გამოქვეყნებულ ბანერზე, პროეტის ფინანსური მხარდამჭერი კი ევროკავშირია.
ენერგოეფექტურობა გლობალური საკითხია, რომელიც დღითიდღე უფრო აქტუალური ხდება. ეს გამოწვეულია ენერგიის დეფიციტით, ენერგორესურსებზე მზარდი ფასებით, ენერგოიმპორტზე დამოკიდებულებითა და ეკოლოგიური პრობლემებით. თავად ეს ტერმინი მიგვითითებს, რომ საკუთარი ენერგომოთხოვნები ისე უნდა დავიკმაყოფილოთ, იმდენად ეფექტურად, რომ გარემოზე მინიმალური ზეგავლენა მოვახდინოთ, ნაკლები ენერგიის გამოყენებით იგივე ან უკეთესი პირობებისა და მეტი კომფორტის შექმნა შევძლოთ. ეს კი, საბოლოო ჯამში, ზეგავლენას ახდენს ჩვენზე და სასიცოცხლო გარემოზე, რომელშიც ვცხოვრობთ.
მოდით, ვნახოთ ენერგოეფექტურობის მინიმუმ, 7 სარგებელი:
ჰაერის ხარისხი _ ენერგოეფექტურობა ამცირებს ელექტრო ენერგიისა და გაზის მოხმარებას. შედეგად, იკლებს ჰაერის დაბინძურება.
მწვანე გარემო _ ენერგოეფექტურობა ამცირებს თბური გაზების გამოფრქვევას და გარემოს დაბინძურებას.
ოჯახების კეთილდღეობა _ ენერგოეფექტური სახლები ამცირებს კომუნალურ ხარჯებს და ზრდის ცხოვრების ხარისხს.
განათლება და ჯანდაცვა _ ენერგოეფექტური სკოლები, საავადმყოფოები და სხვა საჯარო შენობები უზრუნველყოფენ ჯანსაღ გარემოს და ამცირებენ ხარჯებს.
ჯანმრთელობა და კეთილდღეობა _ ენერგოეფექტურობა აუმჯობესებს გარემო პირობებს და ხელს უწყობს ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის შენარჩუნებას.
საჯარო დანახარჯები _ ენერგოეფექტური საჯარო შენობები ზოგავს გადასახადის გადამხდელთა ფულს და შესაძლებელს ხდის ინვესტირებას განათლებაში, ჯანდაცვაში, სოციალურ პროგრამებში და სხვა სფეროებში.
წარმოება და სამუშაო ადგილები _ ენერგიის დაზოგვა ამცირებს ბიზნესის საოპერაციო ხარჯებს და ხელს უწყობს ახალი შესაძლებლობებისა და სამუშაო ადგილები შექმნას.
დედამიწის შეზღუდული ენერგეტიკული რესურსებისა და კლიმატის ცვლილების უარყოფითი გავლენების პირობებში, ენერგოეფექტურობის საკითხი მსოფლიო განვითარების დღის წესრიგში უმნიშვნელოვანეს ადგილს იკავებს. ამასთან დაკავშირებით, არსებობს მრავალი საერთაშორისო შეთანხმება, რომელთა უმრავლესობას საქართველოც უერთდება. იმის გამო, რომ საქართველო, განსაკუთრებით ზამთარში, დიდად არის დამოკიდებული იმპორტირებულ გაზსა და ელექტრო ენერგიაზე, ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის ხელშეწყობისა და კლიმატური ცვლილებების შერბილების გლობალური ვალდებულებების შესრულებისათვის აუცილებელია, რომ ენერგოეფექტურობა ქვეყნის ენერგეტიკული სტრატეგიის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი კომპონენტი გახდეს.
ენერგიის უფრო ეფექტურად გამოყენება არის ფინანსური სახსრების დაზოგვის, სათბური გაზების გამოყოფის შემცირების და დამატებითი სამუშაო ადგილების შექმნის ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი და ყველაზე ეფექტური გზა, ენერგიაზე მზარდი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად.
ენერგოეფექტურობა არ ნიშნავს ენერგიის გამოყენებაზე შეზღუდვის დაწესებას, ენერგოეფექტურობა გულისხმობს ენერგიის გონივრულად გამოყენებას და მისი დანაკარგების შემცირებას. მოსახლეობის ქცევის შეცვლით, განსაკუთრებით საკუთარ სახლში, მარტივი და დაბალხარჯიანი ქმედებებით, შეიძლება მნიშვნელოვან შედეგებს მივაღწიოთ.
მაგალითად:
ძველი ნათურების შეცვლა LED ნათურებით ელექტროენერგიის ხარჯს დაახლოებით 75%-ით ამცირებს და ეს ნათურები ათჯერ უფრო დიდხანს მუშაობენ;
ძველი წყლის გამათბობლის შეცვლა ახალი ენერგოეფექტიანი მოწყობილობით შეამცირებს ენერგიის მოხმარებას საშუალოდ 20%-ით. მიღებული დანაზოგი აანაზღაურებს ახალი მოწყობილობის ხარჯს;
ფანჯრებისა და კარის არსებული ნაპრალების ამოვსება ყოველწლიურად დაზოგავს სახლის გათბობისა და გაგრილების ხარჯის დაახლოებით 10%-ს;
სითბოს დაახლოებით 55% იკარგება შენობის სახურავიდან და კედლებიდან; ამიტომ, საჭიროა სახლის დათბუნება.
რაც შეეხება განახლებად ენერგიას _ განახლებადი ენერგია არის ენერგია, რომელიც იწარმოება ამოუწურავი ამ მუდმივად განახლებადი ბუნებრივი რესურსებისგან, როგორებიცაა: მზე, ქარი, წყალი, გეოთერმული ენერგია და ბიომასა.
საქართველოს მნიშვნელოვანი ჰიდროელექტრო პოტენციალი გააჩნია, რადგან ერთ სულ მოსახლეზე წყლის რესურსების წილის მიხედვით, მსოფლიოს ქვეყნების პირველ ხუთეულში შედის, მაგრამ ენერგეტიკის სამინისტროს მონაცემებით, დღეს საქართველო საკუთარი ჰიდრო პოტენციალის მხოლოდ 18%-ს იყენებს.
საქართველოს გააჩნია ქარის ენერგიის მნიშვნელოვანი პოტენციალი, რომლის საშუალო წლიური რაოდენობა 4 მლრდ კვტ.სთ-მდე არის შეფასებული. კვლევის შედეგების მიხედვით, საქართველოში ქარის ელექტროსადგურებისთვის ყველაზე შესაფერისი ტერიტორიებია კავკასიის მაღალმთიანი ზონა, სამხრეთ საქართველოს ზეგანი (ჯავახეთი და შავიზღვისპირეთის სამხრეთი ნაწილი).
ამჟამად ქვეყანაში მიმდინარეობს ქარის რესურსების კვლევა, რაც საშუალებას მისცემს დაინტერესებულ ბიზნეს სექტორს მიიღოს მოცემული გეოგრაფიული ზონის კონკრეტული მონაცემები.
გეოგრაფიული მდებარეობა უზრუნველყოფს საქართველოს მზის მაღალი რადიაციითაც; მზე ენერგიის საიმედო და ეკოლოგიურად სუფთა წყაროა. მზიანი დღეები წელიწადში 250-280 დღეს შეადგენს. მზის ენერგიის გამოყენება შესაძლებელია წყლის გაცხელებისა და ელექტროენერგიის გამომუშავებისთვის. მზის წყლის გამაცხელებელ ტექნოლოგიაში განხორციელებული ინვესტიცია მოკლე პერიოდში იძლევა მოგებას და ტექნიკურად ადვილად შესასრულებელია, როგორც ბიზნეს სექტორისთვის ( ზაფხულის პერიოდში მომუშავე სასტუმროები), ასევე ფიზიკური პირებისთვის.
ასოცირების შეთანხმება და საქართველოს პოლიტიკური განაცხადი ევროკავშირის წევრობაზე კარგ პერსპექტივებს იძლევა ენერგოეფექტურობის ევროპული გამოცდილების გაზიარებისთვის.
ევროკავშირი საქართველოში ენერგოეფექტურობის ღონისძიებების გატარების მიმართულებით რამდენიმე წელია მუშაობს და ეხმარება ჩვენს ქვეყანას საკანონმდებლო რეფორმების ევროკავშირის რეგულაციებთან დაახლოებაში, თერმორეაბილიტაციისთვის საჭირო ფინანსების მოზიდვასა და მდგრადი ენერგიის მიმართულებით ინოვაციების დანერგვაში. ენერგოეფექტურობა ევროკავშირის სტრატეგიული პრიორიტეტია დევიზით: “მეტი სარგებელი, ნაკლები დანახარჯით”. ენერგია, რომელსაც ჩვენ ვზოგავთ, არის ის ენერგია, რომლის წარმოება, შეძენა და იმპორტი არ გვჭირდება.
ათწლეულზე მეტია, ევროპაში ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებლად ევროკავშირმა რამდენიმე ღონისძიება გაატარა. მათ შორის, მიზნად დაისახა ენერგიის წლიური შესყიდვების შემცირება, საჯარო შენობების თერმორეაბილიტაცია, სავალდებულო ენერგოეფექტურობის სერთიფიკატების შემოღება შენობების გასაყიდად და გასაქირავებლად, პროდუქციის ეტიკეტირება ენერგოეფექტურობის მინიშნებით, მსხვილი კომპანიების სავალდებულო ენერგო აუდიტი და სხვა.
დღესდღეობით, ევროკავშირში ახალი შენობები მოიხმარენ იმ ენერგიის ნახევარს, რასაც 1980-იან წლებში მოიხმარდნენ.
ევროკავშირი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს ენერგოეფექტურობის ხელშეწყობას, რადგან მას კონკრეტული სარგებელი მოაქვს მოსახლეობისთვის. ენერგოეფექტურობის ღონისძიებების გატარება შენობებში (რომლებიც საქართველოში მთლიანი ენერგიის 30%-ზე მეტს მოიხმარენ), ხელს შეუწყობს ოჯახების ენერგო გადასახადების შემცირებას და უზრუნველყოფს ცხოვრების უფრო მაღალ სტანდარტებს ჯანმრთელობაზე, გარემოზე, განათლებისა და სამუშაო პირობებზე დადებითი ზემოქმედებით.
2020 წელს საქართველოს მთავრობამ მიიღო “კანონი ენერგოეფექტურობის შესახებ” და “კანონი შენობების ენერგოეფექტურობის შესახებ”, რომლებსაც მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში დაემატება შემდგომი რეგულაციები. ეს კანონი, რომელიც ეფუძნება ევროპულ გამოცდილებას, ნერგავს კომპანიებისთვის ენერგეტიკული აუდიტის და ენერგოეფექტურობის სერთიფიკატების საჭიროებას, რაც საქართველოს მოქალაქეებს მიაწვდის საჭირო ინფორმაციას, ენერგიის მოხმარების შესადარებლად. ინფორმაცია საშუალებას მისცემს ოჯახებს, გადაწყვიტონ, როგორ დაზოგონ კომუნალურ გადასახადებზე თანხები და გახადონ თავიანთი სახლები მეტად ენერგოეფექტური.
ენერგოეფექტურობა ხელს უწყობს ხარჯების შემცირებას საყოფაცხოვრებო და ეკონომიკის დონეზე, ეკონომიკის მდგრად განვითარებას და სამუშაო ადგილების შექმნას. გარდა ამისა, ენერგოეფექტურობა არის ერთ-ერთი გზა ენერგიის იმპორტზე მოთხოვნის შესამცირებლად და ქვეყნის ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის გასაძლიერებლად.
გარდა საკანონმდებლო რეფორმის პროცესის მხარდაჭერისა, ევროკავშირმა დიდი ძალისხმევა ჩადო საქართველოში მდგრადი წარმოების ენერგიის გასაზრდელად და ბიზნესებისა და მოქალაქეების ენერგოეფექტური ღონისძიებების ხელშესაწყობად.
ენერგოეფექტურობის კონკრეტული აქტივობები მოიცავს:
_ საქართველოს კანონმდებლობის დაახლოება ევროკავშირის სტანდარტებთან, რათა უზრუნველყოს საქართველოს მოქალაქეებისთვის სამართლებრივ და ინსტიტუციურ სტრუქტურებზე ხელმისაწვდომობა ენერგოეფექტურ საზოგადოებად გარდასაქმნელად;
_ გაუმჯობესებულ კანონმდებლობაზე დაყრდნობით, საჯარო შენობების, მათ შორის სკოლების, ენერგოეფექტური რეაბილიტაციის პროგრამა;
_ მუნიციპალიტეტებში ინოვაციური პროექტების შემუშავება, მაგალითად, კახეთში, ვენახის ნასხლავის გამოყენება 2 საბავშვო ბაღის გასათბობად;
_ მწვანე დაკრედიტება საქართველოს კომერციულ ბანკებთან თანამშრომლობით, რათა დაეხმაროს მცირე და საშუალო ბიზნესს და შინამეურნეობებს ენერგოეფექტურობის ღონისძიებების განხორციელებაში;
_ ენერგოეფექტური ავტობუსების შეძენა ბათუმსა და თბილისში, რაც ხელს უწყობს ტრანსპორტის სექტორის გაუმჯობესებას.
ყველა ეს პროექტი ხელს უწყობს ენერგიის დაზოგვას, საქართველოს უფრო ენერგოდამოუკიდებელს და ძლიერს ხდის და ამცირებს კომუნალურ ხარჯებს მოქალაქეებისთვის, გადასახადის გადამხდელებისთვის და კომპანიებისთვის.
