დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტის განცხადებით, მთავრობის ადმინისტრაციისთვის საგადასახადო და პერსონალურ მონაცემებზე შეუზღუდავი წვდომის მინიჭება, ტოტალური კონტროლისკენ გადადგმული მორიგი ნაბიჯია.
,,ქართული ოცნების“ პარლამენტი დაჩქარებული წესით განიხილეს კანონის პროექტი, რომლის მეშვეობით მთავრობის ადმინისტრაციამ მიიღო შეუზღუდავი წვდომა საჯარო დაწესებულებაში არსებულ საგადასახადო და პერსონალური მონაცემების, მათ შორის, განსაკუთრებული კატეგორიის, შემცველ ინფორმაციაზე. კანონპროექტი 10 ნოემბერს ბიუროზე გაიტანეს, ხოლო ორ დღეში, დაჩქარებული წესით სამი მოსმენით მიიღეს.
განმარტებით ბარათში საკანონმდებლო ცვლილებების აუცილებლობის დასასაბუთებლად ნახსენებია მთავრობის ეფექტიანობის დეპარტამენტის საქმიანობისთვის ხელშეწყობა. ცვლილებების ინიციატორის მტკიცებით: „გამარტივდება თანამდებობის პირთა მიერ გადაწყვეტილებების შესრულების კონტროლი, შესაბამისობის, ეკონომიურობის, პროდუქტიულობის, ეფექტიანობისა და გამჭვირვალობის შეფასება, რეკომენდაციებისა და წინადადებების მომზადება.“
ცვლილებების თანახმად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ კანონში დაემატა ახალი ჩანაწერი, რის შემდეგაც მთავრობის ადმინისტრაცია ხდება ერთ-ერთი ორგანო, რომელსაც პირდაპირ და უშუალოდ, ყოველგვარი დამატებითი ბარიერის გარეშე, კანონითვე მიენიჭა უფლებამოსილება გამოითხოვოს მათ შორის, საგადასახადო საიდუმლოების ან პერსონალური მონაცემების (მათ შორის, განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების) შემცველი ინფორმაცია აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოებიდან, სსიპ-ებიდან, სახელმწიფო საწარმოებიდან, ა(ა)იპ-ებიდან.
ამ მასშტაბის, განსაკუთრებული კატეგორიის პერსონალური მონაცემებზე წვდომის დაშვება მთავრობის ადმინისტრაციისთვის, შეუძლებელია გამართლდეს მხოლოდ აღმასრულებელი ორგანოების საქმიანობის ეფექტურობის კონტროლით. საგანგაშოა, რომ მთავრობის ადმინისტრაციას აქვს წვდომა ყველა სახის პერსონალურ ინფორმაციაზე ისე, რომ ცალკეული მონაცემის დამუშავების აუცილებლობას და საჭიროებას არავინ აკონტროლებს, მათ შორის არც სასამართლო. შეუძლებელია განვსაზღვროთ, „საქმიანობის ეფექტურობის“ შეფასების საბაბით, მთავრობის ადმინისტრაცია რა სახის ინფორმაციას დაამუშავებს.
აღსანიშნავია, რომ მთავრობის ეფექტიანობის დეპარტამენტი, მთავრობის ადმინისტრაციის შიდა აუდიტის სამსახურის ბაზაზე, 2025 წელს შეიქმნა. შესაბამისად, სამსახურის შექმნისთანავე ცხადი იყო, რომ ეს არ უკავშირდებოდა რაიმე ახალ საჭიროებას და ფუნქციებს, არამედ მხოლოდ პროპაგანდისტული მიზნებით შეიცვალა მთავრობის ადმინისტრაციის სტრუქტურული ერთეულის დასახელება. გარდა მთავრობის ადმინისტრაციის შიდა აუდიტის დეპარტამენტისა, ქართულ საკანონმდებლო სივრცეში არსებობს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურიც, რომლის მიზანია „ხელი შეუწყოს საჯარო მმართველობის ეფექტიანობას და ანგარიშვალდებულებას, საბიუჯეტო სახსრებისა და სხვა საჯარო რესურსების გამოყენებისა და ხარჯვის კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვასა და ეფექტიანობას, ეროვნული სიმდიდრის, სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტების საკუთრების დაცვას, აგრეთვე საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესებას”. პერსონალური მონაცემებთან/საგადასახადო საიდუმლოებასთან მთავრობის ადმინისტრაციის უკონტროლოდ დაშვებას, არაფერი აქვს საერთო, აღმასრულებელი ორგანოების ეფექტიანობის კონტროლთან. ამგვარ შეფასებას, საქართველოს კანონმდებლობით, უკვე აწარმოებდნენ როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო აუდიტის, ასევე შიდა აუდიტის სამსახურები. ეფექტიანობის დეპარტამენტის და ზოგადად მთავრობის ადმინისტრაციისთვის საჯარო დაწესებულებებში დაცულ ინფორმაციაზე უკონტროლო წვდომის მიცემით, „ქართული ოცნება“ კიდევ ერთ ნაბიჯს დგამს ავტორიტარიზმისკენ, კიდევ უფრო ცენტრალიზებულს ხდის ქვეყნის მმართველობის სისტემას, სადაც გადაწყვეტილებები მიიღება არა დემოკრატიული პრინციპების დაცვით, არამედ ყველა საჯარო ორგანოს საქმიანობა და გადაწყვეტილებები უშუალოდ ირაკლი კობახიძის პერსონალური კონტროლით წარიმართება.
მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ პერსონალური ინფორმაციის დამუშავების პროცესის მიმართ ნდობას ამცირებს ისიც, რომ პერსონალური მონაცემების დაცვის სამსახური, ფაქტობრივად, არ რეაგირებს სახელმწიფო უწყებების მხრიდან პერსონალური მონაცემების დარღვევის ფაქტებზე და ამ საკანონმდებლო ცვლილებასაც, რომელიც მთავრობის ადმინისტრაციას დაუსაბუთებლად ანიჭებს უზარმაზარი მასშტაბის მონაცემებზე წვდომას, შეფასების გარეშე ტოვებს. თუმცა სამსახურს აკისრია მნიშვნელოვანი ფუნქციები: საჯარო და კერძო დაწესებულებებში მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება), პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მარეგულირებელი კანონმდებლობის შესრულებაზე ზედამხედველობა, მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და მასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ საზოგადოების ინფორმირება. ამ ფუნქციების შესასრულებლად პერსონალური მონაცემთა დაცვის სამსახური ვალდებულია იყოს უფრო აქტიური და ჰქონდეს რეაგირება იმ მნიშვნელოვან ცვლილებებზე რაც მისი საქმიანობის სფეროს უშუალოდ ეხება”,_ აცხადებს დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი.
