თბილისის გარეთ სპორტულ ასპარეზობებს სულ რამდენჯერმე დავსწრებივარ. ბავშვობაში, მოსკოვში, თბილისის „დინამოსა“ და იმდროინდელი ლენინგრადის „სპარტაკის“ საკალათბურთო ორთაბრძოლის მომსწრე გავხდი. „ცსკა“-ს სპორტული არენა იყო, ზუსტად ის დარბაზი, თავის დროზე ნიკოლოზ დერიუგინმა არმიელებს 59 ქულა რომ ჩაუგდო. ჩემს ნანახ შეხვედრაში „დინამო“ დამარცხდა. მეტოქეთა რიგებში გენადი კაპუსტინი (მოგვიანებით თბილისში რომ გადმოვიდა) გამოირჩეოდა. რა დამამახსოვრდა. დარბაზში რამდენიმე ათეული ქართველი ვიყავით და ჩვენმა ყვირილმა და საკუთარი გუნდის გამხნევებამ ყველა ადგილობრივი რუსი გულშემატკივრის ხმა აქტიურად გადაფარა.
ახალგაზრდობაში კიდევ ერთ სპორტულ შეჯიბრზე მოვხვდი. კაუნასში ექსკურსიაზე გახლდით. იმავე დღეებში ამ ქალაქში მოსწავლეთა საკავშირო სპარტაკიადით გათვალისწინებული ფეხბურთელთა ტურნირი ტარდებოდა. ქალაქში სეირნობისას, სრულიად შემთხვევით ადგილობრივ სტადიონს მივადექით, შევედით და საქართველო – მოლდოვას თამაშზე აღვმოჩნდით. მახსოვს რომ პაექრობა ქართველების დამაჯერებელი გამარჯვებით დასრულდა – 4:0, ჩვენმა რამდენიმეკაციანმა ჯგუფმა კი გუნდს ისეთი მხურვალე მხარდაჭერა გამოვუცხადეთ, რომ მთელი სტადიონი გაკვირვებული გვიყურებდა, ვინ არიან და საიდან გაჩნდნენო. ერთი ხანობა თამაშიც კი გაჩერდა და ფეხბურთელებმა, მათ შორის საქართველოს ნაკრების წევრებმაც გაოგნებულებმა ამოგვხედეს. ასე იყო თუ ისე, საკუთარი ძალისა და ჩვენი მოულოდნელი „დახმარების“ წყალობით ქართველმა ჭაბუკებმა მოლდოველი თანატოლები მიწასთან გაასწორეს.
თბილისის გარეთ ერთი სპორტული „გასვლა“ კი ისეთი გამოდგა, რომ იმდროინდელი შთაბეჭდილებები დღემდე არ გამხუნებია.
1986 წელი იდგა. ლანჩხუთის „გურია“ იმდროინდელი სსრკ-ის უმაღლეს ლიგაში გადასვლისათვის იბრძოდა. მახსოვს, იმ წელს დიდი უპირატესობით თავიდან რიგის „დაუგავა“ დაწინაურდა და მაგრამ შემდეგ ხანგრძლივი ჩავარდნა დაეწყო და ზედა დივიზიონში დაწინაურებას ვინ ჩივის, ჩემპიონატი მხოლოდ მესამე ადგილზე დაასრულა. არა და კარგი გუნდი იყო და უმაღლეს ლიგაში თამაში ნამდვილად ეკუთვნოდა.
ოქტომბერი იდგა და სამი თბილისელი „ვაჟკაცი“, ამ სტრიქონების ავტორი, გიგი და დათო მატარებლით ლანჩხუთში გავემგზავრეთ. მაშინ სწრაფი მატარებლები სად იყო. საღამოს თბილისიდან გასულები დილით ლანჩხუთში ვიყავით.
როგორ ვიხსენებ იმდროინდელ ქალაქს? ძალიან სუფთა, კოპწია და მოწესრიგებული ჩანდა. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი „გურია“ – „დაუგავას“ შეხვედრას მოუთმენლად ელოდა. ფეხბურთზე საუბრობდა ყველა, ქალი თუ კაცი, ახალგაზრდა თუ მოხუცი. დრო იყო სხვანაირი და პოლიტიკური წყობაც უცნაური. სტადიონზე მხოლოდ ყვირილი შეგეძლო, საყვარელი გუნდის ატრიბუტიკის სარბიელზე შეტანა და კლუბის დროშებით ქალაქის ქუჩებში სიარული ნებადართული და რეკომენდირებული არ იყო. ამიტომ გულშემატკივრობასაც თავისებური ე.წ. „საბჭოური“ ელფერი დაჰკრავდა. თამაშამდე პატარ-პატარა ჯგუფებად გაერთიანება და მომავალ შეხვედრაზე ბჭობა, თამაშის დროს მხურვალე, ოღონდ ზომიერების ფარგლებში ქომაგობა, მატჩის დასრულების შემდეგ კი ორგანიზებულად და წყნარად დაშლა.
თამაში ძველ სტადიონზე გაიმართა, ორიოდე თვეში რომ დაინგრა და მის ადგილას ახალთახალი, წმინდა საფეხბურთო სარბიელი წამოიჭიმა.
თბილისიდან მოვლენილმა „სამეულმა“ მთელი დღე ქალაქის დათვალიერებაში გავატარეთ და საღამოს დაუვიწყარი საფეხბურთო სანახაობის მომსწრენი გავხდით. პატარა სარბიელი ბოლომდე შეივსო. რომ ვიხსენებ, დღემდე მიკვირს როგორ დაიტია ამ მომცრო არენამ გურიის რეგიონის ფეხბურთის მოყვარული საზოგადოება. ბოდიში, იმ ლანჩხუთურ შემოდგომის საღამოს იქ სრულიად დასავლეთ საქართველო იმყოფებოდა.
მატჩის პერიპეტიებით თავს არ შეგაწყენთ. თავდაპირველად ლატვიელები დაწინაურდნენ, შემდეგ კი მასპინძლებმა თამაშში გარდატეხა შეიტანეს და ორი ბურთიც გაიტანეს. განსაკუთრებული სილამაზისა ვახტანგ კოპალეიშვილის გატანილი გოლი გახლდათ, როდესაც მოედნის ცენტრიდან ბურთი წამოიღო და დაახლოებით 30 მეტრიდან გადამწყვეტი ბურთი შეაგდო. ამ წარმატების შემდეგ „გურია“ სატურნირო ცხრილის მეორე საფეხურზე განლაგდა და ლიდერობა სეზონის ბოლომდე არ დაუთმია. შემდეგ კი მოპოვებული უმაღლესი ლიგის საგზური და ტრიუმფალური მსვლელობა ქუთაისის აეროპორტიდან ლანჩხუთამდე.
გურული „საფეხბურთო შთაბეჭდილებები“ ვახსენე და იმ საღამოს გადატანილი გულშემატკივრობის მსგავსი ქომაგობა სხვა დროს იშვიათად თუ მინახავს.
მოგვიანებით იყო დიდი ლანჩხუთური სასწაული, როდესაც სულ რაღაც სამ თვეში, ძველის ადგილას იმ დროისათვის შთამბეჭდავი სპორტული ნაგებობა წამოიჭიმა. იმ მშენებლობას სრულიად საქართველო თვალს აქტიურად ადევნებდა და გინდა კომუნისტური, გინდა პატრიოტული სულისკვეთება დაარქვი, უმაღლესი ლიგის პირველი შეხვედრისათვის სტადიონი სრულიად გამზადებული გახლდათ.
ახალ სპორტულ სარბიელზე ლანჩხუთის „გურიას“ პირველი მეტოქე კიევის „დინამო“ უნდა ყოფილიყო.
იმ ისტორიული თამაშისათვის კვლავ გურიის რეგიონს მივაშურე, მაგრამ ამჟამად მოლოდინი არ გამიმართლდა. კიევის „დინამო“ ჩემპიონთა ლიგის შეხვედრის ჩასატარებლად თურქეთში იმყოფებოდა. დიდთოვლობის გამო უკრაინულმა გუნდმა საქართველოში დროზე ჩამოსვლა ვერ მოახერხა. ამ დროს სტადიონი სრულ მზადყოფნაში, ბილეთები გაყიდული, მე და ჩემნაირები ლანჩხუთში ჩასულები. თამაშის დილას პატარა იმედი მაინც იყო რომ კიეველები ლანჩხუთამდე როგორმე ჩამოაღწევდნენ, მაგრამ უშედეგოდ…
საბოლოოდ ახალი სტადიონის პირველი „ნათლობა“ მოსკოვის „სპარტაკთან“ შედგა, რომელიც კოკისპირული წვიმის აკომპანენტის ქვეშ მიმდინარეობდა და სტუმრების გამარჯვებით დასრულდა – 2:0. იმ შეხვედრას უკვე თბილისში, ტელევიზორთან მჯდარი ვუყურებდი.
იმ სეზონში „გურიამ“ მედგრად იბრძოლა, მაგრამ სსრკ-ის უმაღლეს ლიგას მაინც გამოეთხოვა. ბოროტ ხმებს თუ დავუჯერებთ, „გურია“ ნაწილობრივ თბილისის „დინამოს“ გადარჩენის ოპერაციას შეეწირა. საქართველოს უპირველესი გუნდი საშინლად ასპარეზობდა და პირველ ლიგაში დაქვეითების ერთ-ერთი უპირობო კანდიდატი იყო. სეზონის დასასრულს, „იატაქვეშა“ მოძრაობები და საფეხბურთო აღებ-მიცემობანა გაიმართა, რომელმაც ლანჩხუთური კლუბის უმაღლეს ლიგური ამბიციები საბოლოოდ დაასამარა. რამდენად რეალურია ეს ხმები ვერაფერს მოგახსენებთ. ხარკოვის „მეტალისტთან“ საშინაო მარცხის შემდეგ ლანჩხუთის სტადიონზე არასასიამოვნო ექსცესებიც განვითარდა…
რამდენიმე წლის წინ, ლანჩხუთში, გავლით ვიყავი და როდესაც ერთ დროს ბრწყინვალე, მაგრამ ამჟამად გავერანებულ სტადიონს თვალი შევავლე გული შემეკუმშა. ეს სპორტული სარბიელი დიდი ისტორიული მნიშვნელობისაა. გარდა იმისა რომ ლანჩხუთური კლუბის საშინაო ასპარეზი გახლდათ, მან ერთი პატარა რაიონული ცენტრი – ლანჩხუთი სრულიად სსრკ-ს გააცნო.
ამ სტადიონს თავის დროზე განსაკუთრებული მისია დაეკისრა და მისი გაპარტახება უდიდესი დანაშაულია. ეს სარბიელი სრულიად საქართველომ რამდენიმე თვეში ააგო და მავანმა და მავანმა სრულიად წარწყმიდა.
„გურია“ – „დაუგავას“ დაუვიწყარი შეხვედრიდან დიდი დრო გავიდა. ლანჩხუთური გუნდის ისტორია ნახტომისებურად განვითარდა. სსრკ-ის უმაღლესი ლიგის კიდევ ერთი საგზური, საქართველოს თასის მოპოვება და შემდეგ თანდათანობითი რეგრესი, რომელსაც ხანმოკლე, დროებითი წარმატებები ცვლიდა.
დღეს „გურია“ საქართველოს პირველობის ქვედა ლიგებში მონაცვლეობს. გუნდის გაძლიერება – აღორძინების დაპირებები, იცოცხლე, ყოველ წელს გვესმის, მაგრამ საქმე ადგილიდან მაინც არ იძვრის.
იმ ლეგენდარული „გურიას“ მოსაგონებლად, ამ კლუბის იმდროინდელი მოთამაშეების ავტოგრაფებიან საფეხბურთო ბურთს დიდი ხნის განმავლობაში ვინახავდი. სამწუხაროდ დროის გამოცდამ ვერ გაუძლო და სადღაც დაიკარგა, ისევე როგორც „გურიამ“ გაატანა წყალს საკუთარი მდიდარი წარსული და გმირული ისტორია.
ავტორი
