1906 წლის დასაწყისში გურია და მთელი დასავლეთი საქართველო დამსჯელმა ექსპედიციამ ცეცხლის ალში გახვია, ადამიანებს ხოცავდნენ და აწიოკებდნენ, ქალებს აუპატიურებდნენ, არ ინდობდნენ არავის – არც დიდს და არც პატარას. ეგზეკუციის განმხორციელებელი და მეთაური ალიხანოვ-ავარსკი იყო. თავის დროზე ამ ცნობილმა გენერალმა თბილისში ვორონცოვ-დაშკოვთან შეხვედრისას თქვა, რომ საქართველოს რევოლუციური მოძრაობა ტონს აძლევს მთელ რუსეთის იმპერიასო. დადგება დრო, როდესაც საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია რუსეთის რევოლუციის ავანგარდში აღმოჩნდება, რომელიც იმპერატორის ტახტს პირქვე დაამხობს. ამიტომაც, _ ამბობდა ალიხანოვ-ავარსკი, _ რადაც უნდა დამიჯდეს, ეს მოძრაობა საქართველოში უნდა ჩავახშო და თითოეულ კაცზე ორ-ორი კაზაკი და სამ-სამი ტყვია უნდა ვიანგარიშოო.
სოციალ-დემოკრატებმა ალიხანოვ-ავარსკის სასიკვდილო განაჩენი დასავლეთ საქართველოს დარბევის შემდეგ გამოუტანეს. 1906 წელს ქუთაისში მას, როგორც ამბობენ, აფრასიონ მერკვილაძის რაზმელები დაესხნენ, მაგრამ მაშინ ალიხანოვი მხოლოდ მძიმედ დაიჭრა. აი, რას წერდა ამის შესახებ გაზეთი `ლამპარი~ (1906 წ. #23): `…ალიხანოვი ყარსში დანიშნეს კაზაკთა დივიზიის უფროსათ და იქ უნდა წასულიყო. 16 მაისს, საღამოს 9 საათზე, იგი თფილისის ქუჩით სადგურისაკენ გაემართა, თან მიყვებოდა ძმა-აფიცერი და რამდენიმე კაზაკი. სადგურს 500 ნაბიჯის მანძილზე რომ დაუახლოვდა, საიდანღაც ყუმბარა ესროლეს. ყუმბარა გასქდა და ერთი მხლებელი კაზაკი იქავე მოკლა. ამასობაში სხვა კაზაკებმა სროლა ასტეხეს და შემთხვევით გამვლელ-გამომვლელთაგანი ბევრი მოკლეს და დაჭრეს. როდესაც ეტლი დაუახლოვდა სადგურს, ერთბაშად საიდანღაც 7 ყუმბარა ესროლეს, მაგრამ ამათში ზოგი არ გამსქდარა. ყუმბარის ნატეხით მუცელში მძიმეთ დაჭრილა თვით გენ. ალიხანოვი, მისი ძმა აფიცერი კი მსუბუქათ ფეხში დაშავებულა, ხოლო ორი მხლებელი კაზაკი კი მძიმეთ დაჭრილან. ამას შემდეგ გენერალი მატარებელს მაინც გამოყოლია, მაგრამ გზაზე თავი ცუდათ უგრძნია და ხაშურში ტელეფონით სურამის ლაზარეთის ექიმი კრივიაკინი დაუბარებია, რომელსაც მისთვის ჭრილობები შეუხვევია…~
საისტორიო წყაროები ირწმუნებიან, რომ ალიხანოვ-ავარსკი 1907 წლის 3 ივლისს ალექსანდროპოლში (წინათ ლენინაკანი, ახლა გიუმრი) დაშნაკებმა მოკლეს. ტერორისტი ვანო ალიხანაშვილი (მეტსახელად ხუნხუზა, გურული, შავი ბიჭი) კატეგორიულად უარყოფს დაშნაკების მონაწილეობას ამ ტერაქტში, იმ მარტივი მიზეზით, რომ `…ვორონცოვ-დაშკოვი სომხებთან კარგს განწყობილებაში იყო, ხოლო საქართველოს კარგის თვალით არ უცქეროდა, ამიტომ თვით ჩვენმა ტერორისტებმა პოლიტიკური მოსაზრებით გაავრცელეს ხელთნაწერი ფურცლები და ხმები, რომ ალიხანოვ-ავარსკი მოჰკლეს სომხებმა, რაც მათ (სომხებს)… არავითარ საშიშროებას არ უქადდა~ (აქ და შემდგომ: ვანო ალიხანაშვილი, შსსსს ფონდი 93, აღწერილობა 2, საქმე #1153).
ალიხანაშვილის თქმით, მისი და კამო ტერ-პეტროსიანის მოწვევით ავლაბრის ერთ ბინაზე, კახეთის ქუჩაზე, ვინმე ამხანაგ ბათოს ბინაზე შეიკრიბნენ სხვადასხვა ტერორისტული ჯგუფის წევრები (სულ შვიდი კაცი), სადაც დაიგეგმა ალიხანოვის მოკვლა. ისინი მაკედონიური სისტემის და კამოს მიერ დამზადებული ყუმბარებით იყვნენ შეიარაღებული. ინფორმაციას ალიხანოვის გეგმებისა და გადაადგილების შესახებ ტერორისტებს გენერლის დაცვის წევრი ბოლშევიკი კაზაკი გრიშა დამიჩენკო აწვდიდა. ჯგუფის წევრები – ლუი, ბათო, შამშე, მცხეთელი მიტა და სხვები, რომელთა სახელები ალიხანაშვილს არ ახსოვდა, იმალებოდნენ სოფელ საგარეჯოში ერთი გლეხის, გვარად ჭიჭინაძის ვენახში და ხელსაყრელ დროს ელოდებოდნენ.
ეს დროც დადგა და ბორჩალოელი თათარი მწყემსის დახმარებით ჯგუფი ალექსანდროპოლში ფეხით ჩავიდა. დამიჩენკომ ცნობა მიუტანა შეთქმულებს, თუ როდის გამოივლიდა ალიხანოვი, მაგრამ აღმოჩნდა რომ ის მარტო არ იმგზავრებდა. ,,ვერავინ წარმოიდგენს იმ მწუხარებას და ჩვენ სულიერ ტანჯვას, როდესაც ეს უკანასკნელი ამბავი გავიგეთ… რომ ტირანთან ერთად უდანაშაულო პირებიც უნდა მოგვეკლა”, _ იგონებდა ალიხანაშვილი. თავის დროზე, გამორჩეული რუსი რევოლუციონერი, ,,ნაროდნიკი” და ფილოსოფოსი პეტრე ლავროვი, რომელიც ტერორს ამართლებდა, აცხადებდა `არც ერთი წვეთი ზედმეტი, უსარგებლო სისხლისა არ უნდა დაიღვაროსო.~ ამ მცნებას ბევრი ტერორისტი იზიარებდა, მათ შორის ქართველი: ტერორისტმა ბურჭულაძემ ქუთაისის ბოქაული კედია იმის გამო დაინდო, რომ მასთან ერთად ეტლში უცნობი მანდილოსანი იჯდა; გენერალ გრიაზნოვზე პირველი თავდასხმაც ამის გამო გადაიდო…
ტერორისტებმა ყოყმანი დაიწყეს, თუმცა მერე შეთანხმდნენ, რომ შესაძლებელია სხვა ასეთი შანსი აღარ მისცემოდათ, ამიტომ გადაწყდა ოპერაციის სისრულეში მოყვანა. მაგრამ თავდასხმა ლამის ჩაიშალა, როცა ტერორისტებს თავზე წამოადგა ვინმე ტერ-ოგანესიანი, რომელმაც შეიარაღებული ხალხის დანახვაზე დააპირა სტრაჟნიკების დაძახება; ის შეიპყრეს და მცველად ერთი ამხანაგი მიუჩინეს. ამ დროს გაისმა სიგნალი ,,მგელი მოდის”.
ეს ხდებოდა 1907 წლის 7 ივლისს, ღამის ორ საათზე, ოფიცერთა კრებიდან ეტლით მომავალ ალიხანოვს თან ახლდა გენერალ გლებოვის ცოლი, ალიხანოვის ვაჟი და გლებოვის ქალიშვილი.. ,,ჩვენ (ეტლს) წინიდან შევხვდით და ვიდრე დარაჯები იარაღების გადმოღებას მოასწრებდნენ, – ყვება ალიხანაშვილი, – მე ჯერ მაკედონიის და შემდეგ კამოს სისტემის ყუმბარა ვესროლე, ესროლა აგრეთვე ერთ-ერთმა ჩემმა ამხანაგმა, პირველი ჩემს მიერ გასროლილი ყუმბარა ეტლში ჩავარდა, ხოლე მეორე მის ძირში დაეცა, რომლებიც საშინელი თავზარდამცემი სიმძლავრით გასქდა…” ალიხანოვ-ავარსკი, გენერალ გლებოვის ცოლი და მეეტლე დაიღუპნენ, ალიხანოვის ვაჟი და გლებოვის ქალიშვილი დაიჭრნენ ,,ამავე დროს, _ აგრძელებს ალიხანაშვილი, _ უეცრად დავალების თანახმად გზის დასაბნევათ სხვა მიმართულებითაც გადაისროლეს კამოს სისტემის მძიმე ყუმბარები. სროლის დროს ჩვენ გზა გავიკაფეთ და გამარჯვებულნი სამშვიდობოზე გაველით”.
არსებობს მკვლელობის სხვა ვერსიაც, რომლის მიხედვითაც, ტერაქტის ორგანიზატორი ფილიპე მახარაძე იყო (რაც ნაკლებად სავარაუდოდ მიგვაჩნია, რადგან ადამიანი, რომელიც ილია ჭავჭავაძის მკვლელობაში მონაწილეობას არ მალავდა, ალიხანოვ-ავარსკის მკვლელობის ორგანიზატორობის ამბავსაც მთელ ქვეყანას მოსდებდა), ხოლო შემსრულებლები ისევ მერკვილაძის რაზმელები იყვნენ.
