გურიაში წელს განსაკუთრებით ირთობენ თავს სარკასტული ყბისაქცევებით. თემა, მათი აზრით, საუცხოოა _ “რა გვიჭირს, ძამა, წელს მეორადი თხილი, ფაროსანას დაგემოვნებული წაბლი და ხილეული უხვად გვაქვს, ერთბაშად რომ ასეთ პატივს გცემს განგება, რა ჯობს?! ისე, რეიზა დევისაჯეთ, ნეტაი, პაწა ამაზე ფიქრიც კაია”, _ საუბრობენ ოზურგეთის ცენტრში, თხილის მიმღებ პუნქტებთან თავმოყრილი გურულები და იუმორთან ერთად, ბრაზიც გაერევა ხოლმე მათ დიალოგში: “ამ მეორადი თხილითაც კარგად ითბობენ ხელს ვიღაცეები, მაგრამ ეგეც ჯანდაბას, ოღონდ, ვაითუ, სწორედ მაგიტომ კაიხანს არ მიხედონ ხეირიანად ამ ჩვენს მარჩენალ კულტურას და ხომ დავიღუპეთ”. “ხეირიან მიხედვაში”, ხარისხიან შესაწამლ პრეპარატებს გულისხმობენ და დიდი ეჭვი აქვთ, რომ წელს, ძირითადად, სიდამპლის საწინააღმდეგო პრეპარატები ვადაგასული და უხარისხო იყო.
რა არის მეორადი თხილი და რა დატვირთვის მატარებელია ეს ახლახან გაჩენილი ტერმინი, რომელსაც, სულ ცოტა ხნის წინ, მხოლოდ ტანსაცმლის თუ ავეჯის მისამართით გამოიყენებდნენ ჩვენში?
თხილის სიდამპლემ ისე იმსხვერპლა გურულების პლანტაციები, მიუხედავად არა ერთგზის შეწამვლისა, ჯერჯერობით, მინიმალური შედეგიც არ ჩანს და ხალხი ბაღებში მოსაკრეფად არც ჩასულა. ბევრგან ტონობით თხილი ყრია, რადგან თითქმის ყველა დამპალი და უვარგისია. გლეხკაცი იმედგაცრუების შიშმა სერიოზულად აიტანა.
დღეისთვის ოზურგეთში, ე. წ. “მეორადი თხილის” მიღებაც ხდება და ერთი კილოგრამი 20 ან 30 თეთრია. სხვაობა ასეთ მინიმალურ ფასშიც კი იმაში მდგომარეობს, რომ 30 თეთრად ღირებულ თხილში, ყოველი ათიდან ორი მაინც უნდა იყოს საღგულიანი. ათიდან თუ ყველა უვარგისია, მაშინ ერთი კილოგრამი 20 თეთრი ღირს.
_ ამ 20-თეთრიან თხილშიც კი ხეირს ნახულობენ, რადგან თავად, მინიმუმ, 80 თეთრად ყიდიან “გარჩეულ” დამპალ გულს. სამეგრელოში სპეციალური ქარხანა ხდის ზეთს, შემდეგ კი, უფრო ხარისხიანი გადამუშავებისთვის თურქეთში გააქვთ. ჩვენ ვიკითხოთ, თორემ, “ქორვაჭრები” და ამ ყიდვა-გაყიდვაში დახელოვნებული მაფიოზები მაინც ხეირობენ, _ ბრაზობს მოსახლეობა, რომელიც, ჯერჯერობით, პლანტაციებში ჩატოვებულ დამპალ თხილს ნაკლებად აქცევს ყურადღებას, მაგრამ მალე, როგორც ვარაუდობენ, ხალხი თხილის შეგროვებას მაინც დაიწყებს.
_ კომუნისტები ერთ კილოგრამ ჩაიში შვიდ თეთრს გვიხდიდნენ და წამხდარ საქმეზე, 30 თეთრად რომ ჩავაბაროთ და ორი პური მაინც წავიღო სახლში, რა უჭირს?! თუ ის დამპალი თხილიც უკვე ვირთხებმა არ წაიღეს, _ ამბობენ გურულები.
ერთ-ერთი მათგანი, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გაღმა დვაბზუს მკვიდრი მერაბ რუსიეშვილი ფაროსანასგან შეჭმულ წაბლზე გვესაუბრება:
_ თხილი ჯანდაბას, ვიცით, რომ დალპა და ფაროსანას მიზეზით არ მომხდარა ეს. წაბლი ხომ ნამდვილად გასინჯა და საკმაოდ მოასწრო განადგურება?! იძახდნენ, წაბლს ვერაფერს ავნებს და მოვაშენოთო. აგერ, ბატონო, ნახეთ, ბუდეში გახვეულიც შეჭამა და ლობიოს და კიტრს დატოვებდა? ისე, ლობიოც თუ სანატრელი გახდებოდა ჩვენს ყანებში, აღარ მეგონა, _ გვეუბნება მერაბ რუსიეშვილი და ფაროსანასგან დაზიანებულ წაბლის ნაყოფს გვაჩვენებს.
ჩაბარებისას წაბლსაც ისე არჩევენ, როგორც თხილს
იმავეს ამბობს სოფელ გურიანთის მკვიდრი მაგული ლომთათიძე:
_ თხილის საქმე რომ წახდა, ფაროსანა წაბლს მაინც ვერ დააზიანებსო, _ ამბობდნენ. თუმცა, კარგადაც შეეჭიდა და წაბლიც ნახევრად მოსპო, _ გვეუბნება ის და გვაჩვენებს ნაყოფს, რომელიც, ერთი შეხედვით, მატლისგან დაზიანებული გეგონება.
ჩაბარების წინ კაკალიც უნდა გაიტეხოს
ერთი კილოგრამი წაბლის ფასი, დღეისთვის 2-2,50 ლარია და უმეტესად, ხილის მსგავსად, მისი გადარჩევაც ხდება, ოღონდ, ცნება “მეორადი წაბლი”, ჯერ არ დამკვიდრებულა.
_ მოსალოდნელი ყველაფერია _ ჩვენც მეორადი ადამიანები ვართ. აბა, რა ხეირია ჩვენს ცხოვრებაში? ჯერ უბედური წლები გავიარეთ, მერე თითქოს წამოვიწიეთ, ამოსუნთქვა დაგვეტყო თხილის საშუალებით. ახლა ისე წავიქეცით, მეორედ წამოდგომა გაგვიჭირდება. მეტი არაა კაცის ცხოვრება, კი დამთავრდა წუთისოფელი, _ გვეუბნება ცისო სალუქვაძე და ლიხაურიდან ქალაქში გასაყიდად ჩამოტანილი თხილი უკან მიაქვს.
რაც შეეხება კაკალს, კარგად გარჩეული, გარეცხილი და გამშრალი თუ არის, ერთ კილოგრამს ერთ ლარად იბარებენ, სხვა შემთხვევაში კი 85 თეთრი ღირს. გურულებს ეშინიათ, ფაროსანამ კაკალიც არ დააზიანოს.
ფერმერი და აგრონომი აკაკი ღლონტი მიიჩნევს, რომ ფაროსანა ნაკლებად დააზიანებს წაბლს და შესაძლოა, უფრო კენწეროსკენ მყოფი, უკვე ბუდეგახსნილი ნაყოფი გააფუჭოს:
_ მე მაქვს წაბლის პლანტაცია. აქა-იქ იყო დაზიანებული, თუმცა, უმნიშვნელოდ. მით უფრო, ქიმიური პრეპარატით არ შემიწამლავს, რადგან ბიოფერმერი ვარ და პრესტიჟს ვუფრთხილდები. ფაროსანა უფრო სიმაღლეში ეტანება, მიწასთან ახლოს არ აზიანებს სანაყოფე კვირტს თუ უკვე მწიფე ხეხილოვნებს და ბოსტნეულს.
ფაროსანასგან დაზიანებული წაბლი
მინდა, როგორმე, ჩემი მეურნეობა მექანიკური ბრძოლით და ბიოპრეპარატებით დავიცვა. ვიტყვი ერთს: 50 მილიონი რომ იყო გამოყოფილი ფაროსანასთან საბრძოლველად, 100 ათასი მაინც ხომ შეიძლებოდა ბიოფერმერებისთვის მიეცათ? სულ 300 ბიოფერმერია საქართველოში. დღეისთვის მრავალი პრობლემა შეექმნა ფერმერებს, თუმცა, ხელის ჩაქნევა რას მოგვცემს? მიეჩვევა ხალხი იმასაც როგორმე, რომ თხილი უნდა გასხლას, შეწამლოს, ნიადაგი გადაბაროს, მოაკირიანოს, გაანოყიეროს სისტემატურად და არა მოხასიათებით.
მე ვაპირებ, ჩემს ბიოფერმერულ მეურნეობაში შევქმნა სადემონსტრაციო ნაკვეთი. არავისგან არაფერს ვითხოვ. გავაკეთებ და ყველას ვაჩვენებ თავიდან ბოლომდე, როგორი მუშაობაა საჭირო, რომ საღი და საუკეთესო თხილის მოსავალი მივიღო. საერთოდ, ჩვენში თვალსაჩინოება უფრო ჭრის, ყოველგვარ გაგონილზე. ასჯერ მოყოლილს ერთხელ ნანახიც ჯობსო, ესეც ჩვენი შემეცნებიდან ნაკარნახევია.
მე ყოველთვის ოპტიმისტურად ვარ განწყობილი და მჯერა, რომ თხილს ეშველება, ფაროსანასაც ბოლო მოეღება. ვისაც გული შეტკივა, რაღაცას აკეთებს, კრიტიკასაც არ იშურებს და შედეგებსაც აჩვენებს ადამიანებს, _ ამბობს აკაკი ღლონტი.
