ორი თვის შემდეგ.
სექტემბრის ერთ ადრიან დილას, სოფლის სხვადასხვა ადგილიდან ტყის მიმართულებით შვიდი ცხენოსანი დაიძრა. მათ შორის იყვნენ უკვე მთლად გამოჯანმრთელებული ძმები ჩავლეიშვილები, თუმცა შალვას იმ ინციდენტის შედეგად ნაიარევი დარჩა შუბლზე და ხანდახან თავის ტკივილი აწუხებდა.
ცხენოსნები ტყის განაპირას შეიკრიბნენ. გურული ჯანყის მომსწრე მუხის ფუღუროში წინასწარ გადამალული ბერდანებით და ნაგანებით შეიარაღდნენ, მოახტნენ ისევ ცხენებს და რკინიგზის ლიანდაგებისაკენ თოხარიკით გასწიეს.
გურულები ბათუმიდან წამოსულ მატარებელს ელოდებოდნენ.
ამ მატარებლით გენერალი მივლინებით თბილისს მიემგზავრებოდა. ეს ამბავი სოფელში დათა ექიმისაგან მოვიდა, რომელსაც სამხედრო ადმინისტრაციაში ახლობელი ჰყავდა. ცემის ამბავი სოფელს თითქმის დავიწყებული ჰქონდა, მაგრამ არა ამ ახალგაზრდებს. სამაგიეროს გადახდისაკენ ბიჭები შალვამ და კიკიამ შეაგულიანეს, იმ ქოფაკს და ძუნკალს რავა უნდა შევარჩინოთო. ისინი შესაფერის მომენტს ელოდნენ და ეს დროც დადგა.
ექიმის მიერ მოწოდებული ცნობით, გენერალს თან ერთი ქალბატონი და ორი მცველი ახლდა. გზად მატარებელს სოფელი უნდა გამოევლო, თუმცა კი იქ მატარებელი არ ჩერდებოდა. -ჩვენი ნება არაა, სადაც გვინდებიან იქინე გავაჩერებთო,- იძახდნენ ბიჭები.
-ბიჭეფო, გეტყვით ორ ღერ ენას და მოუსმინეთ ბერიკაცს, -არიგებდა მათ გეგმას გაცნობილი თანასოფლელი, ნაფირალარი და მთავრობას შერიგებული ივანე კეჭაყმაძე,-მარტუაი გენერლის გალახვით ყველაკაცი მიხთება ვინც ხართ და მერე უყარე კაკალი. პირაუკონელები არ ახვიდეთ მატარებელში, თვარა გიცნობენ. ისთე მეიქეცით რავარც ფილარები, ვითამ გაძარცვა გინდებიან, წამეიღეთ რაც მოგეწონებათ, ოღონდ ნამეტანს ნუ იზამთ.
მატარებლის გაჩერება და გაძარცვა ჩვეულებრივ საქმედ გურიაში 1905 წლის რევოლუციის დროს იქცა. განსაკუთრებით აქტიურობდნენ წითელრაზმელები, რომელთაც იარაღი სჭირდებოდათ, თუმცა მათ ხშირად სოფლის მოსახლეობაც ახლდა თან და იარაღთან ერთად სხვა რამე რუმეებითაც ითბობდნენ ხელს. ერთხელ სუფსასში განლაგებულმა წითელრაზმელებმა მიიღეს ცნობა რომ ბათუმიდან თბილისში მატარებლით იარაღი გადაჰქონდათ. მათ მოანგრიეს ტელეგრაფის ბოძები, აყარეს ლიანდაგები და ჯუმათში მატარებელი გააჩერეს, რომლითაც თოფებითა და ნაგანით სავსე რამდენიმე ყუთი გადაჰქონდა. იარაღი დროგებსა და ურმებზე გადააწყვეს და გზას გაუდგნენ. ნატანებში ამ დროს იდგა კაზაკთა ჯგუფი, მათ შეიტყვეეს ძარცვის ამბავი და მივიდნენ გაჩერებულ მატარებელთან, მაგრამ იქ მხოლოდ ახლომდებარე სოფლის მცხოვრებლები – ქალები, ბავშვები და მოხუცები დახვდათ. კაზაკებმა მათრახებით დაუწყეს ცემა უიარაღო ადამიანებს, კივილ-წივილზე წითელრაზმელთა ჯგუფი უკან შეტრიალდა, მოხდა შეტაკება. ორმხრივ სროლაში რვა კაზაკი მოკლეს, რაზმელებიდან კი დაიღუპა რაზმის უფროსი. კაზკებმა უკან დაიხიეს. ,,კუდით ქვა ვასროლიეთო”, -სიამაყით იძახდა ამ ოპერაციის მონაწილე წითელრაზმელი ისიდორე, მას მერე ნატანებში დანაკებული კაზაკები მშვიდად იყვენო და ხელს არაკაცს არ ახლებდენო.
გზაშო კიკია განგებ ჩამორჩა დანარჩენებს და შალვას გაუსწორდა. კიკია თენეიშვილის მამა სიკო, კირილესთან ერთად იბრძოდა. ბათუმთან ბრძოლაში მძიმედ დაიჭრა, ბრძოლის ველიდან ის კირილემ გამოიყვანა. როცა სიკო გარდაიცვალა, კირილე ობლებს, კიკიას და მის და-ძმებს, რითაც შეეძლო ეხმარებოდა. შალვა და კიკიაც ბავშვობიდან ერთად იზრდებოდნენ.
-ნიკოია რეიზა წამეიყვანე?-დაბალი ხმით ჰკითხა შალვას.
-აბა რაი უნდა მექნა, არ წამომეყვანა?-გაუკირდა შალვას.
-არ მჯერა მე მისი.
-რეიზა, რას ერჩი.
-ნამეტანი წუწკია. მერე, პირში ენა არ უჩერდება, რაცხა ხიფათი არ მოგვაწიოს.
-კაი, ამიზა ნუ დარდობ, ყოლიფერი კარგათ იქნება.
-ღმერთმა გისმინოს.
უკვე მესამე საათი გავიდა, რაც შვიდი გურული ტყით დაფარულ გორაკზე იდგა და უთვალთვალებდა რკინიგზის ლიანდაგს.
მანუჩარას მოუთმენლობა დაეტყო.
-რაია აგი, ამდენ ხანს რომ გვაცთიებენ.
-არ იცოდენ, შენ რომ აქანაი ცთებოდი,Dთვარა გენერალი გადმევიდოდა ვაგონიდან და მიაწობოდა მატარებელს, ჩქარა თუარა მოკვდა მანუჩარა საცოდავი ყურყუტითო.
ატყდა ხარხარი, კიკიამ კი ყველას აჩუმებდა.
-ჩუ, ჩუ, წისქვილში ხომ არ ხართ! მთელ დუნიას გინდა გააგებიოთ?
გაისმა მატარებლის საყვირის ხმა.
-ე, დუუფშტვინა პოეზდმა.
-გესმის ხომ? მოდის, მოდის!-თქვა შალვამ.
მოსახვევში ორთქმავალი გამოჩნდა. ბიჭებმა ცხენები ერთად შეაჯგუფეს და სახეზე ყაბალახები აიკრეს.
-აბა ჰე!
-რავა გოუკვირდება ჩვენი დანახვა!
მატარებელი აღმართს მძიმედ შეუდგა და სიჩქარეს მოუკლო, ამით ისარგებლეს თავდამსხმელებმა და როგორც კი ის ბიჭების სამალავს გაუსწორდა ბუჩქებიდან ნაგანშემართული ვასილა გამოვარდა, შეახტა ორთქმავალს და გაკვირვებულ მემანქანეებს იარაღი მიუშვირა.
-გააჩერეთ მატარებელი, თვარა გაგათავეთ ადგილზე!
-აღმართზე როგორ გავაჩერო, სწორეზე რო გავალ მაშვინ გავაჩერებ მხოლოდ,-უპასუხა შეშინებულმა მემანქანემ.
-კაი მარა ჭკუით იცოდე. გეიჩოჩე პაწე იქეთ!
მან ბიჭებს და ხელით ანიშნა მისკენ წამოსულიყვნენ. სულ ასიოდე მეტრში ვაკეზე გასული მატარებელი ქოშინით გაჩერდა.
გაჩერებისთანავე ტყიდან სხვებიც გამოენთნენ. ვაგონების ფანჯრებიდან ცნობისმოყვარე მგზავრების სახეები გამოჩნდა.
-რა იყო, რა მოხდა?
-რატომ გავჩერდით?
პირველი ვაგონიდან შეიარაღებული კაზაკი ჩამოვიდა.
-Эй, в чем дело! Почему остановились?
მის ზურგს უკან თითქოს მიწიდან ამოძვრაო თოფმომარჯვებული შალვა გაჩნდა.
-ბრასაი ვინტოვკა!
კაზაკი მისკენ შეტრიალდა.
-Чего?-კაზაკმა თოფის გადატენვა სცადა.
-ჩეგო და დედიშენისა!-ბერდენას კონდახი პირდაპირ სახეში აჯახა კაზაკს. მას პირიდან სისხლი წასკდა ვაგონის საფეხურებთან ჩაიკეცა.
-Ты чего творишь, блядь,-ამოილუღლუღა და პირზე ხელები აიფარა, რათა თქრიალით წამოსული სისხლი შეეჩერებინა.
-ბოზი დედაშენია!-მან კაზაკს იარაღი აართვა და ბიჭებს ხელით ანიშნა წამოდითო.
მემანქანეები, გამიცლებლები და კაზაკი ორთქმავალთან მიწაზე დასვეს, მათ დარაჯად ბესია დაუდგა. კიკია და ძმები მანუჩარი და ნიტიფო სხვა ვაგონებში გადანაწილდნენ.
შალვა და ვასილა ვაგონში ავარდნენ, დერეფანში ისინი გასასვლელისკენ მიმავალ მეორე კაზაკს პირისპირ შეეფეთნენ, შალვამ მკერდზე ნაგანის ლულა მიაბჯინა, -ბრასაი! ვასილამ თოფი აართვა. კუპედან ხმაურზე გამოსულ გენერალს შალვამ რევოლვერი მიუშვირა.
-რუკი ვერხ, ვაშე ბლაგაროძიე!
-Вы кто?! Что вам надо?!
-ჩტო ნამ ნადო, ამას მალე გაგაგებიებთ,-შალვამ გენერალი კუპეში შეაგდო, სადაც 30-35 წლის ტანადი, მკერდსავსე ქალბატონი დახვდა.-დავაი ჩტო უ ტებია ესტ, დენგი, ვსო დავაი!
ზურგსუკან ხელებშეკრული მეორე კაზაკი ვაგონიდან ჩამოაგდეს და სხვა ტყვეებს გვერდით მიუჯინეს.
ვაგონში ჯერ კიკია, შემდეგ ნიკოია ამოვიდა.
-ყოლიფერი რიგზეა,-თქვა კიკიამ.
შალვამ თავი დაუკრა.
-Что это значит? Как вы смеете?-თავის აღშფოთებას ვერ მალავდა გენერალი.
-ვოტ ტაკ სმეემ.
-რაო, რას ჩივა!- ნიკოიამ თავი შერგო კუპეში. ჯერ გენერალს, შემდეგ ქალს შეხედა-მისმა მკერდმა მოსტაცა თვალები.
-ოჯო, ნახე რაფერ აქვს ძუძუები დახვითქინებული.
-რაის ძუძუები, შე ყერყეტო, რავა ბაღანასავით აანცდი, ა?
-ბარიშნა სნიმიტე ვაში სერგი პაჟალსტა.
ქალმა ჯერ გენერალს შეხედა, შემდეგ საყურეებზე ხელი მოივლო და ბრძანების შესრულების შეუდგა, გენერალი ფეხზე წამოიჭრა.
-Ты быдло, не сметь!
საპასუხოდ ვასილამ გენერალს შიგ ცხვირ-პირში მუშტი უთავაზა, კიკიამ კონდახი მუცელში ჩასცხო, ქალმა წამოიკივლა, გენერალი დერეფანში გამოათრიეს და ცემა დაუწყეს. ნიკოია კუპეში დარჩა და ქალს მიაჩერდა. ქალი დაბნეული და შეშინებული თვალებით უყურებდა. გენერლის ცემისას, ყოველ დარტყმაზე კი ოდნავ შეხტებოდა ხოლმე. შემდეგ შეშინებულმა თვალები დახუჭა. ამით ისარგებლა ნიკოიამ და ქალის მკერდს წაეტანა.
–Не надо!- წამოიკივლა ქალმა.
კიკიამ კუპეში შეიხედა.
-რას შობი? გაანებე თავი!
-მაცალე!
ქალი შიშისაგან გაქვავდა, ნიკოიამ თოფი გვერძე გადადო, ქალს პერანგი მოუხია და ხელით ძუძუების სრესვა დაუწყო.
-Не надо, пожалуйста, не надо, ради Христа, -ევედრებოდა ქალი.
-რა გჭირს შე ქალო, სიყვარულით გაგასუქეფ!
ნიკოიამ ხელი ქვედატანის ქვეშ შეუცურა.
-Помогите!!!
ამ სასოწარკვეთილ კივილზე კუპეში შალვა შეიჭრა, ნიკოიას ქეშოჩი ჩაავლო ხელი.
-რას შობი, შე წუნკალო!
გარეთ გამოათრია და ზედ ნაცემ გენერალზე დააგდო.
-რომ გიჩივიან, არ ქნა მაი, არ გეყურება?
ნიკოიამ ელვისებურად დააძრო. კიკიამ თოფის კონდახით იარაღი აუქნია, ნაგანი გავარდა და ტყვიამ ვაგონის ჭერი გახვრიტა. შალვამ ნიკოიას კბილებში მუშტი უთავაზა და იარაღი და ხანჯალი აართვა.
-ა, შე წამხთარო, შენ, მოკლას გვიპირებდი? რის გულიზა!
ქალი კივილს განაგრძობდა.
-უსპაკოისა ჟენშინა!
ნიკოია ფეხზე წამოდგა, ქალმა კივილი შეწყვიტა, ის საწოლის კუთხეში მიყუჟულიყო.
გასისხლიანებული გენერალი უძრავად იწვა და მძიმედ სუნთქავდა. ვასილამ გენერლი შარვლის ჯიბიდან ოქროს საათი ამოიღო, შეათვალიერა და კიკიას გაუწოდა, მეორე ჯიბიდან ორთავიანი არწივის გამოსახულებიანი ოქროს პორტსიგარი და შალვას გადაუგდო. ნიკოიას პირიდან წამოსულმა სისხლმა ყაბალახში გამოჟონა.
-ქალი არ დამანებეთ… აგი საპაპიროსე მაინც მომეცით.
-რეიზე უნდა მოგცე, ჩემია, არ მეკუთვნის თუ?
-მე აღაფელი მხთა, ჩემი მინდა, რაც მერგება იგი.
-კიღამ მოგვკალი და კიდო რაცხას ითხოვ?
-კაი, აჰა, შენ,-ვასილამ გენერალს თითიდან ბეჭედი წააძრო და ნიკოიას გადაუგდო.
-ასეა ხომ, გეინაწილეთ რაც კარგია რამე, მე კი დამტიეთ ცარიელ-ტარიელი.
-კარგათ იცი რეიზა ვართ აქანე მოსულები,-ახლოს მივიდა და ყურში ჩასჩურჩულა ვასილამ,-გაი გარეთ, სისხლი მეიშორე და აღარ დეგინახო აქანე მეტი.
ნიკოიას სისხლიან ტუჩებზე ღიმილმა გადაურბინა.
-კაი ბატონო, ახლა აფერს გიჩივი, მარა სხვაგან მე ვიცი!
-ნამეტანს ნუ დეიქადნები, თვარა ძილი წამიხთება,-უთხრა ვასილამ. კიკიას ჩაეღიმა, შალვამ კი პორტსიგარი გულის ჯიბეში შეინახა.
