ომის ვეტერანმა, ლაშა ქოიავამ 27 მარტს ნაციონალური მოძრაობის ხელისუფლების საქმიანობის შემსწავლელ დროებით საგამოძიებო კომისიასთან სკანდალური განცხადებები გააკეთა, მათ შორის ის, რომ 2008 წლის თებერვალში უკვე ვარაუდობდნენ, რომ მალე რუსეთთან საბრძოლო მოქმედებები დაიწყებოდა.
ანალიტიკოსების ნაწილი ფიქრობს, რომ 2008 წლის თებერვალში შესაძლოა მზადება გლობალური პოლიტიკური პროცესების გათვალისწინებით დაწყებულიყო, რადგან ამ პერიოდში რუსეთი დიდი აგრესიით გამოირჩეოდა, ხოლო მეორე ნაწილი მიიჩნევს, რომ ომის დაწყება მაშინდელი „ხელისუფლების ნებამ” განაპირობა.
„2008 წლის თებერვალში უკვე ვიცოდი, რომ სადღაც გაზაფხულზე შეიძლებოდა საბრძოლო მოქმედებები დაწყებულიყო,” – ამის შესახებ სახმელეთო ჯარების სამედიცინო დეპარტამენტის ყოფილმა ხელმძღვანელმა, ომის ვეტერანმა ლაშა ქოიავამ „ნაციონალური მოძრაობის” ხელისუფლების საქმიანობის შემსწავლელ დროებით საგამოძიებო კომისიაზე განაცხადა.
ანალიტიკოსმა ზაალ ანჯაფარიძემ, სხვადასხვა წყაროზე დაყრდნობით, „რეზონანსთან” განაცხადა, რომ მაშინდელ ხელისუფლებას მყარად ჰქონდა გადაწყვეტილი ცხინვალზე კონტროლის დამყარება.
„საქმე იმაშია, რომ აქ მთავარია მაშინდელი პოლიტიკური ხელმძღვანელობის ნება. აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს ყოფილი დირექტორის მემუარებში წერია, რომ სააკაშვილსა და მის გარემოცვას მყარად ჰქონდა გადაწყვეტილი ცხინვალზე კონტროლის დამყარება. შესაბამისად, რაც ლაშა ქოიავამ თქვა საველე ჰოსპიტალების გამართვის შესახებ, ესეც იყო ერთგვარი მომზადება იმისთვის, რომ ერთიანი სამზადისი მიმდინარეობდა.”
კონფლიქტოლოგი პაატა ზაქარეიშილი აღნიშნავს, რომ მაშინდელი ხელისუფლების წინასწარ მზადება რუსეთი აგრესიით შეიძლება ყოფილიყო გამოწვეული:
„ომი რომ ჰაერში ტრიალებდა, ეს ფაქტია. თებერვალში მოხდა კოსოვოს აღიარება მსოფლიოს მიერ, და ამან რუსეთი გააღიზიანა. მან განაცხადა თებერვალში, რომ აუცილებლად ამ აღიარებას შესაბამისად უპასუხებდა. თებერვლიდან იწყება მუქარა, რომ რუსეთი შესაბამის პასუხს გასცემს მსოფლიოს. ალბათ, ამიტომ გააჟღერა ქოიავამ, რომ საქართველომ ჩათვალა, რუსეთი თავს დაესხმებოდა და ამიტომაც დაიწყო მომზადება ამ პერიოდიდან. სხვა პასუხი არ მაქვს. რასაც ახლა ამბობს ლაშა, ამას ამბობდა ყოველთვის. სიახლე აქ არაფერია, ალბათ ამიტომ დაუძახეს, რომ ამ საკითხებზე დიდი ხანია ლაშა ისედაც საუბრობს,” – განაცხადა ზაქარეიშვილმა.
შეგახსნებთ, ქოიავამ ხაზმგასმით თქვა, რომ მას დაავალეს ჰოსპიტალები მაისი ბოლომდე ქმედითი ყოფილიყო. „ეს დამავალა სახმელეთო ჯარების სარდალმა. მეცადინეობები ყოველდღიური რეჟიმით, გეგმის მიხედვით მიმდინარეობდა”, – განაცხადა ქოიავამ.
პირობა – „ცხინვალს პოლიცია აიღებს”
ლაშა ქოიავას თქმით, შს მინისტრის ყოფილმა მოადგილე შალვა ჯანაშვილმა ხაზგასმით თქვა, რომ ცხინვალს მხოლოდ პოლიცია აღებდა, ვგებულობთ, რომ საუბარს მოგვიანებით „პატარა შელაპარაკებაც” მოჰყვა.
„შალვა ჯანაშვილმა თქვა, ცხინვალს ჩვენ ავიღებთო, რამაც გამოიწვია დიდი ინტერესი- თქვენ ვინ? პოლიცია? პოლიცია რა ძალებით იღებს ქალაქს, იქიდან ცეცხლის შემთხვევაში პოლიციას კი არა ჯარს უჭირს გადაადგილება, აქ სერიოზული დაბნეულობა და არეულობა იყო სამხეროებში. ჯანაშვილმა თქვა, რომ შესაბამისი ძალები აქვს. კეზერაშვილმა თქვა, ეს ჩვენი საქმე არაა და პოლიცია მიხედავს ამ საკითხსო, გოგავამ თქვა, რომ სპეცრაზს ძალიან მაგარი შეიარაღება აქვს, რამაც დაგვაბნია – სპეცნაზამის აღებული ქალაქები სახმხედროებს არ გვინახავს.
„შევთანხმდით, რომ პოლიცია იღებს ცხინვალს, თუმცა ჯანაშვილმა თქვა, რომ ჩვენი დახმარება დასჭირდება, იმ პოლიციელებს ეყოლებოდათ სამხედრო მეკავშირეც. ეს კარგია, თუმცა პასუხი იყო: ჩვენ გვჭირდება ცოცხალი ძალა, ეს ცოცხალი ძალა პრობლემა იყო, რადგან გვყავდა 22 000 ჯარისკაცი და ყველა დაკავებული იყო. რის შემდეგაც მოხდა შელაპარაკება,” – განაცხადა ქოიავამ.
„სააკაშვილი მაშინ გაიქცა”
როგორც ქოიავამ კომისიას განუცხადა, ომის დროს ჯარმა დაინახა, რომ მიხეილ სააკაშვილი „გაიქცა”, რაც მაშინვე ელვისებურად გავრცელდა და ჯარში „სერიოზული დემორალიზაცია გამოიწვია”.
„უმაღლესი მთავარსარდალი – პრეზიდენტი [მიხეილ სააკაშვილი] გაიქცა. მოვალეობებს, რომელიც მას უნდა შეესრულებინა, ვინ შეასრულებდა? რასაკვირველია, ის თურმე საქართველოდან არ გაქცეულა, ჩვენ არ ვიცოდით, მაგრამ იქ არც ტელევიზორი გვქონდა და არც ინტერნეტი. ერთადერთი, რაც ჩვენმა სამხედროებმა დაინახეს, იყო ის, რომ ჩვენი პრეზიდენტი, რომელიც გორში ჩამოვიდა, გაიქცა.
„აქ კიდევ ერთი მომენტია, რომ ის არავითარ შემთხვევაში არ უნდა ჩამოსულიყო საბრძოლო მოქმედებათა თეატრზე – არც ის, არც მინისტრი და არც გაერთიანებული შტაბის უფროსი იქ არ უნდა ყოფილიყვნენ. ისინი უნდა ყოფილიყვნენ კაბინეტებში და მასშტაბურად ემართათ ის, რაც მათ ევალებოდათ. აქ მოხდა ის, რომ პრეზიდენტი გაიქცა, ჯარმა ეს დაინახა, მაშინვე გავრცელდა ელვისებურად, რამაც ჯარში სერიოზული დემორალიზაცია გამოიწვია”, – განაცხადა ქოიავამ.
რატომ დაიწყო ვეტერანების ტოტალური განთავისუფლება?
ქოიავა ყვება, რომ ქართულ ჯარში ძირეული ცვლილება ვეტრანების ტოტალური გაშვებით დაიწყო. ამბობს, რომ გია ბარამიძის მოადგილე ელენე ხოშტარია „განსაკუთრებით აქტიურობდა”. აღნიშნა , რომ მასობრივი გაშვება ირაკლი ოქრუაშილის მინისტრობის პერიოდში დაიწყო, 2007 წელს კი, როცა კეზერაშვილი დაინიშნა მინიტრად, მოხდა იმის იმიტაცია, „რაც ოქრუაშილის დროს გაუქმდა”.
ანალიტიკოსი ზაალ ანჯაფარიძე საუბრობს მიზეზებზე თუ რატომ დაიწყო ნაციონალურმა მოძრაობამ ვეტერანების „ტოტალური გაშვება”.
„იმ ინფორმაციის საფუძველზე, რაც გამაჩნია, ვეტერანების გაშვება განპირობებული იყო იმით, რომ მათ არ ენდობოდნენ და მათში საფრთხეს ხედავდნენ. სურდათ, ჩაენაცვლებინათ. ფაქტობრივად, იმ პერიოდში თავდაცვის სამინისტროს შტაბი უხვად დაკომპლექტდა პოლიციური კადრებით, რომლებიც უფრო მეტი ლოიალობით გამოირჩეოდნენ მაშინდელი ხელისუფლების მიმართ.”
„ჩვენ ვატარებთ სასამართლოს, სადაც ვხსნით, რომ რუსეთი არაფერ შუაშია,” – აცხადებს პაატა ზაქარეიშვილი. „ – ეს ანტისახელმწიფოებრივია, ანტიკონსტიტუციურია, ყველაფერი „ანტია” – ეს არის რუსეთისთვის პირის მოწმენდა. და როცა ამას აკეთებ ახლა, არჩევნების წინ, როცა გჭირდება ხმები, აშკარად ჩანს, რომ ეს ემსახურება არჩევნებს. თუმცა, არ ადარდებთ, რა რეპუტაცია ექნება საქართველოს. ძალიან ბევრი კითხვა მაქვს „ნაციონალურ მოძრაობასთან”. მის მიმართ სხვა პოლიტიკის გატარება იყო საჭირო, თუმცა არა ახლა. როცა დაიწყება შერიგების პროცესები, ოსები შეგვეკითხებიან, გაუჩნდებათ ბევრი კითხვაც. შესაბამისად, ამ თემის განხილვა ოსებთან ერთად მოგვიწევს. მე არავითარი მომხრე არ ვარ გასამართლების. მაშინ არა ღიად, არა საჯაროდ უნდა ველაპარაკოთ მათ ამ საკითხზე.”
რატომ არ გააფრთხილეს მოსახლეობა?
ანალიტიკოსი ზაალ ანჯაფარიძე ამბობს, რომ მოსახლეობის გაფრთხილება მიზანმიმართულად არ მოხდა. „რაც შეეხება მოსახლეობის კონფლიქტის ზონებში გაფრთხილებას, ეს საჩოთირო საკითხია. ვინც ახლახან მიდის კომისიაზე და ჩვენებებს აძლევს, ავითარებენ ასეთ ვერსიებს, რომ ჩვენ მოსახლეობის მასობრივი ევაკუაცია დაგვეწყო, ჩვენზე ეჭვს მიიტანდნენ, თითქოს ომის დაწყებისთვის ვემზადებითო. თუმცა, მე ვფიქრობ, ეს არანაირად არ ამართლებს ამას. რა უფრო მნიშვნელოვანია – ვინმემ ვინმეზე ეჭვი მიიტანოს თუ ადამიანების სიცოცხლე?
„მე მტკიცებით ფორმაში ამას ვერ ვიტყვი, თუმცა კულუარებიდან მაქვს გაგონილი, რომ მიზანმიმართულად არ მოხდა მოსახლეობის გამოყვანა, რადგან სურდათ მსხვერპლი, რომელსაც დაანახებდნენ საერთაშორისო აუდიტორიას – აი, როგორ ბარბაროსულად მოიქცა რუსეთი. მათ ჰქონდათ გაჩაღებული კამპანია რუსეთისთვის ნიღბის ჩამოხსნის კუთხით. სხვა ახსნას მე მოსახლეობის არგაყვანაში ვერ ვხედავ”,- განაცხადა ანჯაფარიძემ.
