კოვიდპანდემიის დაწყებიდან დღემდე, არსებონენ ადამიანები, ვისაც კორონავირუსი არ დადასტურებიათ, ინფიცირებულები იყვნენ, მაგრამ უსიმპტომოდ გადაიტანეს.
NBCNews-ის ინფორმაციით, ახლახანს ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ადამიანებს, რომლებსაც აქვთ ორგანიზმში ცილის სპეციფიკური გენეტიკური ვარიაცია, შესაძლოა, უფრო მეტად არ განუვითარდეთ Covid-ის სიმპტომები – თუნდაც ისინი ინფიცირებულნი იყვნენ ვირუსით.
მოცემულ პროტეინს ეწოდება ადამიანის ლეიკოციტური ანტიგენი, ან HLA. ის აღმოჩენილია უჯრედების ზედაპირზე და ეხმარება ორგანიზმის იმუნურ სისტემას, თუ რამე არასწორედ მოხდება – ვთქვათ, მისი უჯრედი ინფიცირდება კოროვირუსით. მაგრამ აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული ცილები არ არის იდენტური ცილები ძმების, ოჯახის წევრებისა თუ მეგობრების, გენეტიკურ დონეზე მცირე განსხვავებების წყალობით, რაც თითოეული ადამიანის HLA ცილებს უნიკალურს ხდის.
„ეს არის ძალიან ცვალებადი იმუნური სისტემის მოლეკულები, რომლებიც განლაგებულია სხეულის ყველა უჯრედის ზედაპირზე და ძალიან განსხვავდებიან“, – თქვა ჯილ ჰოლენბახმა, კალიფორნიის უნივერსიტეტის ნევროლოგიის პროფესორმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა ახალ კვლევას.
ფაქტობრივად, HLA არის ადამიანის გენომის ყველაზე ცვლადი ნაწილი.
„გენეტიკური მრავალფეროვნება ძალზე მნიშვნელოვანია იმუნური პასუხისთვის“, – თქვა ნევილ სანჯანამ, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ასოცირებულმა პროფესორმა, რომელიც არ იყო ჩართული კვლევაში. ”როდესაც არსებობს სხვადასხვა პათოგენები, რომლებსაც ჩვენ ვექვემდებარებით, ყველა ადამიანის იმუნური სისტემა არ რეაგირებს ერთნაირად პათოგენებზე.”
ახალ კვლევაში ჰოლენბახმა და მისმა გუნდმა მიმართეს ძვლის ტვინის დონორთა ეროვნულ მონაცემთა ბაზას. მონაცემთა ბაზაში მყოფ ადამიანებს უკვე ჰქონდათ მათი HLA გენეტიკური თანმიმდევრობა. მკვლევარებმა გამოიყენეს ეს არსებული მონაცემები თითოეული ადამიანის HLA ცილების გასაგებად. მონაწილეებმა ასევე შეატყობინეს, ჰქონდათ თუ არა დადებითი ტესტირება Covid-ზე 2020 წლის თებერვლიდან 2021 წლის აპრილამდე და გამოუვლინდათ თუ არა სიმპტომები. ყველა არავაქცინირებული იყო.
მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ კვლევაში მონაწილეობდნენ მხოლოდ ის ადამიანები, რომლებიც იდენტიფიცირებულნი იყვნენ როგორც ევროპეიდული რასის წარმომადგებლები, რადგან მათ არ ჰქონდათ საკმარისი მონაცემები სხვა რასისა და ეთნიკური წარმომავლობის შესახებ. თუმცა, მათ განაცხადეს, რომ კვლევაში გამოვლენილი გენის ვარიანტი, როგორც ჩანს, დაკავშირებულია აფროამერიკელებში სიმპტომების განუვითარებლობის დაბალ ალბათობასთან, თუმცა მისი ეფექტი გაურკვეველია აზიურ, ესპანელ და ამერიკელ ინდიელ/ალასკაში მცხოვრებ პოპულაციებში.
კვლევაში მონაწილეობდა თითქმის 1500 ადამიანი, ყველა მათგანი არავაქცინირებული იყო. მათგან 136 ტესტი დადებითი იყო, მაგრამ არასდროს ჰქონია სიმპტომები – არც ოდნავ გამონადენი ცხვირიდან ან ყელში ტკივილები.
გენეტიკურ კოდს, რომელიც ეუბნება უჯრედებს, როგორ ააშენონ HLA ცილები, შეუძლია ატაროს მრავალი მცირე მუტაცია, რომელიც იწვევს ცილის სხვადასხვა ვარიანტს. თითოეული ადამიანი იბადება HLA გენის ორი ასლით, თითო მშობლისგან.
კვლევამ აჩვენა, რომ ადამიანების 20%-ს, რომლებსაც არასდროს განუვითარებიათ Covid-ის სიმპტომები, ჰქონდათ HLA-B*15:01 ვარიანტის ერთი ასლი. ადამიანები, რომლებმაც ამ ვარიანტის ორი ეგზემპლარი ატარებენ, არ გაუკეთებიათ კოვიდზე დადებითი ტესტი, მაგრამ იყვნენ უსიმპტომო.
მაგრამ HLA ცილები თავსატეხის მხოლოდ ერთი ნაწილია, მკვლევარებმა აღმოაჩინეს.
HLA-B*15:01 ვარიაციის მქონე ადამიანებს ასევე ჰქონდათ T-უჯრედები, რომლებიც უკეთესად ამჩნევდნენ ვირუსს, რომელიც იწვევს Covid-ს, რადგან ახსოვდათ წინა კოროვირუსული ინფექციები. (SARS-CoV-2, რომელიც იწვევს Covid-ს, არ არის ერთადერთი კორონავირუსი, რომელიც აინფიცირებს ადამიანებს – რამდენიმე კოროვირუსს შეუძლია გამოიწვიოს ჩვეულებრივი გაციება.)
ზოგადად, ადამიანის უჯრედებიდან ვირუსების გასასუფთავებლად, T- უჯრედები მუშაობენ HLA პროტეინებთან ერთად.
როდესაც ვირუსი აინფიცირებს უჯრედს, HLA ცილა აიღებს ვირუსის ნაწილს და გააჩერებს მას უჯრედის ზედაპირზე. ეს მოქმედებს როგორც ერთგვარი სიგნალი, რომელიც აფიქსირებს T-უჯრედებს, რომლებსაც შეუძლიათ საფრთხის ამოცნობა. როდესაც ადამიანის ორგანიზმი ამას აკეთებს, ის თავს ესხმის და კლავს ინფიცირებულ უჯრედს.
HLA-B*15:01 ვარიანტის მქონე ადამიანების შემთხვევაში, ეს პროცესი ჩვეულებრივზე უფრო ეფექტური ჩანდა, რაც საშუალებას აძლევდა T-უჯრედებს უფრო სწრაფად ემუშავათ ვირუსით ინფიცირებული უჯრედების მოსაკლავად, სანამ სიმპტომები განვითარდებოდა.
ჰოლენბახმა თქვა, რომ დასკვნები შეიძლება დაეხმაროს მკვლევარებს კოვიდისთვის უკეთესი წამლებისა და ვაქცინების შემუშავებაში.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ აღმოჩენა მხოლოდ ერთ-ერთია იმ მრავალი ფაქტორიდან, რომელიც განსაზღვრავს, დაავადდება თუ არა ადამიანი Covid-ით.
”ეს არის რთული სიმპტომი, ეს არ არის ერთადერთი, რაც ყველაფერზე პასუხობს”, – თქვა ჟენევიევ ვოიციკმა, ჯონს ჰოპკინსის ბლუმბერგის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლის ეპიდემიოლოგიის ასისტენტმა პროფესორმა, რომელიც სპეციალიზირებულია გენეტიკაში. „გენეტიკა, როგორც წესი, თავსატეხის მხოლოდ ნაწილია და მხოლოდ ერთი ვარიანტია თავსატეხის კიდევ უფრო მცირე ნაწილი“.
მან აღნიშნა, რომ კვლევას ჰქონდა შეზღუდვები: იმის გამო, რომ მონაცემები ასევე მხოლოდ ევროპეიდული რასის წარმომადგენელი ადამიანებისგან იყო შეგროვებული, ის უზარმაზარ ხარვეზებს ტოვებს ჩვენს გაგებაში იმის შესახებ, თუ როგორ თამაშობენ გენები ფერთა თემებში, რომლებიც ყველაზე მეტად იყო დამძიმებული Covid-ით.
“HLA არის ადამიანის გენომის ერთ-ერთი ყველაზე მრავალფეროვანი ნაწილი”, – თქვა ვოიციკმა. ”ჩვენ ნამდვილად გვჭირდება მეტი მრავალფეროვნება გლობალურ დონეზე, თუ გვსურს, რომ ის ყველა ჯგუფში იყოს გამოყენებული.”
