ბავშვთა ასაკში, ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ინფექციურ დაავადებებს მიეკუთვნება ჰელმინთოზების ანუ პარაზიტული ჭიებით გამოწვეული ინვაზიები.
ოზურგეთის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის ეპიდემიოლოგი ელზა სიმონიშვილი საუბრობს იმ საფრთხეებსა და გამოწვევებზე, რაც შესაძლოა, მოყვეს ბავშვებში აღნიშნული ინფექციების გავრცელებას.
_ რა არის ის ძირითადი ჩივილები, რომელთა არსებობის შემთხვევაშიც ეჭვი ჩნდება ორგანიზმში პარაზიტული ჭიების არსებობაზე?
_ პარაზიტული ჭიებით _ ჰელმინთებით დასნებოვნებისას დამახასიათებელი ჩივილები საკმაოდ მრავალფეროვანი შეიძლება იყოს: უმადობა, გულის რევა, ღამით ნერწყვის დენა, უზმოზე პირღებინება, მუცლის შებერილობა, მუცლის ტკივილი, ტკივილი ჭიპის ირგვლივ, ყაბზობა ან ფაღარათი.
ხშირია დარღვევები ნერვული სისტემის მხრივაც: აღსანიშნავია აგზნებადობის მომატება, თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი, სწავლაში ჩამორჩენა, ალერგიული რეაქციები, კანის ქავილი, გამონაყარი და ზოგჯერ ეპილეფსიის მსგავსი გულყრებიც კი.
ინფიცირებას იწვევს სხვადასხვა სახის ჰელმინთები. ყველა მათგანი წარმოადგენს პარაზიტს, რომლის საარსებო გარემო არის ადამიანისა და ზოგჯერ ცხოველის ორგანიზმიც.
კვლევები გვიჩვენებს, რომ პაციენტებში ყველაზე ხშირად გვხვდება ენტერობიოზი, ასკარიდოზი, ასევე, ლამბლიოზი.
იშვიათია მძიმე პარაზიტული დაავადებები _ ლეიშმანიოზი, ტოქსოპლაზმოზი, ამებიაზი, ლენტურა ჭიები.
საკმაოდ მძიმე დაავადებაა ფასციოლოზი და ექინოკოკოზი, ტრიქინოლოზი და სხვა პარაზიტები, რომლებიც სხვადასხვა კლინიკური გამოვლინებით ხასიათდება.
_ რომელი სახის პარაზიტები გვხვდება ყველაზე ხშირად ბავშვთა ასაკში?
_ ენტერობიუსით _ ე.წ. მახვილა ჭიებითა და ასკარიდებით ინფიცირება განსაკუთრებით ხშირია ბავშვთა ასაკში.
ასკარიდოზის ძირითადი გავრცელების ფაქტორია განავლით დასვრილი ნიადაგი, გაურეცხავი ხილი, ბოსტნეული, უსუფთაო წყალი.
ასკარიდოზი საკმაოდ ხშირი და სერიოზული გართულებებით მიმდინარე დაავადებაა, რადგანაც ასკარიდებს აქვთ უნარი გაყვნენ სისხლის მიმოქცევას და დაიბუდონ სხვადასხვა შინაგან ორგანოებში.
დიაგნოზის არარსებობისა და ადგილობრივი დაზიანებების შემთხვევები, სამწუხაროდ, ზოგჯერ ლეტალური შედეგებითაც სრულდება.
ენტერობიოზი, ასევე ძალიან გავრცელებული დაავადებაა, რომელიც გადადის კონტაქტური გზით, ადამიანიდან ადამიანზე.
ის პარაზიტობს წვრილი ნაწლავის ქვედა ნაწილში, ბრმა ნაწლავისა და მსხვილი ნაწლავის ლორწოვანში. მდედრი ჭიები განსაკუთრებით ღამით აქტიურობენ და გამოდიან უკანა ტანიდან გარეთ კანის ნაოჭებში კვერცხების დასადებად, 4-6 საათში კვერცხებიდან უკვე ვითარდება მომწიფებული და მოძრავი ჭიები, რაც იწვევს მოუთმენელ ქავილს უკანა (ანალურ ) ხვრელთან. მოქავების შემდეგ ხელის თითების ფრჩხილის ძირებში აკრული პარაზიტის კვერცხები, ჰიგიენის დარღვევის შემთხვევაში ისევ ხვდება პირის ღრუში და ციკლი თავიდან მეორდება.
გარდა ამისა, დაავადება გადაეცემა ჰაერისა და მტვრის საშუალებით, რომელიც შეიცავს პარაზიტის კვერცხებს. ზაფხულში კვერცხების გადატანაში მონაწილეობენ ბუზებიც.
ბავშვებში ენტერობიოზისადმი მიმღებლობა განსაკუთრებით მაღალია, რასაც ხელს უწყობს ოჯახში, საბავშვო ბაღში, სკოლაში ბავშვების ახლო კონტაქტი ერთმანეთთან.
_ რა ზიანი მოაქვს ბავშვის ორგანიზმისთვის პარაზიტებს?
_ ზემოთ ჩამოთვლილმა პარაზიტებმა არასრულფასოვანი მკურნალობის პირობებში, შესაძლებელია ბავშვი მიიყვანოს საკმაოდ მძიმე მდგომარეობამდე. რადგანაც ორგანული დაზიანებების გარდა, ჭიებით ინვაზირება მიმდინარეობს ძლიერი ინტოქსიკაციით და ორგანოთა სხვადასხვა სისტემის დაზიანებით. ხდება იმუნური სისტემის დათრგუნვა, ორგანიზმში იქმნება ვიტამინების, მინერალების დეფიციტი, ირღვევა ფერმენტაციის, შეწოვის პროცესები კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში.
ეს ყველაფერი უარყოფითად აისახება ბავშვის ფიზიკურ და გონებრივ განვითარებაზე. ამ დროს არც თუ იშვიათია ანემია(სისხლნაკლებობა) და ალერგიული რეაქციების განვითარება.
სკარიდოზი და ენტერობიოზი შესაძლებელია გახდეს ნაწლავების მწვავე გაუვალობის, ნაწლავის გადაგრეხვის, აპენდიციტისა და სანაღვლე სადინარების დახშობის მიზეზი.
_ მკურნალობის პროცესში საჭიროა თუ არა პირადი ტანსაცმლის და თეთრეულის ყოველდღიური რეცხვა/გამოხარშვა მაღალ ტემპერატურაზე, ასევე მაღალ ტემპერატურაზე დაუთოება?
_ მკურნალობა, გარდა ავადმყოფისა, ოჯახის სხვა წევრებმაც უნდა ჩაიტარონ. მკურნალობის დროს ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა თეთრეულის, საცვლების სისტემატური გამოცვლა, გამოხარშვის რეჟიმით რეცხვა, დაუთოება. ფრჩხილების ღრმად დაჭრა, სახლის სველი წესით დალაგება, ბავშვის პირადი ნივთების, სათამაშოების, სველი წესით დასუფთავება.
_ რომელი წესების დაცვაა აუცილებელი ზემოთ აღნიშნული და სხვა პარაზიტული დაავადებების თავიდან ასაცილებლად?
_ ეს გახლავთ, უპირველესად, ჰიგიენის ნორმების დაცვა, მავნე ჩვევებისგან გათავისუფლება (ფრჩხილების კვნეტა), საკვებად მხოლოდ ვეტერინარულად შემოწმებული და თერმულად კარგად დამუშავებული ხორცის გამოყენება, აუცილებელია ბავშვებისთვის მიუსაფარ ცხოველებთან კონტაქტის აკრძალვა, განსაკუთრებული ყურადღება მართებთ მცირე და სასკოლო ასაკის ბავშვთა მშობლებსა და ბავშვთა დაწესებულებების პერსონალს, რათა გააკონტროლონ და ამასთანავე ჩვევად ჩამოუყალიბონ აღსაზრდელებს პირადი ჰიგიენის, განსაკუთრებით ხელების ჰიგიენის წესების დაცვა,
სავალდებულო წესით მოახდინონ ყოველი დღის ბოლოს სათამაშოებისა და ხშირად შეხებადი ზედაპირების რეცხვა-დეზინფექცია. განსაკუთრებით მინდა გავამახვილო ყურადღება იმ ფაქტზე, რომ პარაზიტებით დასნებოვნების დროს ადამიანს ბუნებრივი იმუნიტეტი არ გააჩნია _ ხშირია განმეორებითი დაინფიცირება, ამიტომ კიდევ ერთხელ გავუსვამ ხაზს ჰიგიენის წესების მკაცრი დაცვის აუცილებლობაზე. თუ მშობელი ისევ აღნიშნავს ჩივილების გაგრძელებას, ასეთ შემთხვევაში უმჯობესია ანალიზი გადავიმეოროთ ლაბორატორიაში და პარაზიტის დაფიქსირების შემთხვევაში კი კვლავ გავიმეოროთ მკურნალობა. ჭიებით ინვაზირების დიაგნოსტიკა ხდება ეპიდანამნეზის, კლინიკური ნიშნებისა და ლაბორატორიული გამოკვლევების საფუძველზე.
ანალიზის ჩაბარების წესსა და ბავშვთა ასაკობრივ ჯგუფებში დაავადებების გავრცელების შესახებ გვესაუბრება ოზურგეთის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის პარაზიტოლოგი მაია ლომჯარია:
_ ლაბორატორიული კვლევები ეხმარება მკურნალ ექიმს დიფერენციული დიაგნოზის დადგენაში, პარაზიტის სახეობის დაზუსტებაში და შესაბამისად საჭირო პრეპარატის შერჩევაში.
აღნიშნული ლაბორატორიული კვლევები მუნიციპალიტეტის მასშტაბით ტარდება კლინიკურ ლაბორატორიებში, მათ შორის, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრში, სადაც ჰელმინთოზების კვლევას აფინანსებს სახელმწიფო.
გარდა ამისა, ასევე სახელმწიფო პროგრამით სასწავლო წლის განმავლობაში ხდება ბავშვთა გამოკვლევა შერჩევით. ასაკობრივი ჯგუფი გახლავთ 3-10 წლამდე მოზარდები.
წინა წლების მონაცემებით პარაზიტული ჭიების გადანაწილება ასაკობრივ ჯგუფებში შემდეგნაირია: 3-6 წლამდე _ ენტერობიოზი _48%. ასკარიდოზი _15%; 6-10 წლამდე _ ენტერობიოზი _ 30%, ასკარიდოზი _12%, რაც საკმაოდ მაღალი ციფრებია.
_ როგორია ანალიზის ჩაბარების წესი?
_ განავალში პარაზიტის კვერცხების გამოკვლევა სასურველია მოხდეს დეფეკაციის შემდგომ დროულად, საჭიროა ანალიზის მცირე ულუფებით, რამდენიმე ადგილიდან აღება და მოთავსება სპეციალურ კონტეინერში.
_ თუ ჩაბარებული მასალის ანალიზში არ აღმოჩნდა პარაზიტი ან მისი კვერცხები, ხოლო ბავშვის სიმპტომები საწინააღმდეგოს გვიდასტურებს, როგორ უნდა მოვიქცეთ ამ შემთხვევაში?
_ შესაძლებელია, რომ ბავშვის კლინიკური ნიშნები ეჭვს იწვევდეს ორგანიზმში ჰელმინთოზის არსებობის შესახებ, მაგრამ განავალში პარაზიტის კვერცხები არ აღმოჩნდეს. შეიძლება ჩვენ ვერ ავიღოთ ანალიზისთვის მასალა ზუსტად იმ ადგილიდან სადაც ჭიის კვერცხებია, ან პარაზიტი არ იყოს იმ სტადიაში, როდესაც კვერცხებს დებს. ამიტომ აუცილებელია ანალიზის გადამეორება 14 დღეში. გარდა ამ მეთოდისა, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის ლაბორატორიაში პარაზიტული ჭიების კვლევას ვახორციელებთ ე. წ. “სკოჩის მეთოდით”, როცა ანალური ხვრელის მიმდებარე კანის ქსოვილიდან სასაგნე მინაზე გადაგვაქვს საკვლევი ნიმუში. სრულყოფილი ლაბორატორიული კვლევისთვის სასურველია, რომ ჰელმინთების აღმოსაჩენად ორივე მეთოდი ერთდროულად გამოვიყენოთ (განავლოვანი მასის აღებაც და “სკოჩის მეთოდიც”).
ფოტო: vidal.ge
ავტორი
