„სამოქალაქო პიკნიკი – კაპარჭინასთვის“ –  მდინარის პერსპექტივები ფოთის მოსახლეობის თვალით

ღონისძიებას მასპინძლობდა „თანამონაწილეობისა და ჩართულობის ცენტრი სიპისი“. ორგანიზაციამ, კაპარჭინას ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, შექმნა მოდელი, რომელიც კვლევით საქმიანობას, მდინარის მართვაში მოქალაქეთა ჩართულობის გაძლიერებას და შესაბამის ინსტიტუციურ ცვლილებებს გულისხმობს. ინიციატივა ხორციელდება გაეროს განვითარების პროგრამისა (UNDP) და დანიის მთავრობის ხელშეწყობით, პროექტის – „მწვანე მომავალი, უფლებები და სტაბილურობა“ – ფარგლებში.

„თანამონაწილეობისა და ჩართულობის ცენტრი სიპისის“ საქმიანობა ამჯერად ფოკუსირებულია მდინარე კაპარჭინაზე, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ფოთის გარემოსდაცვით და ურბანულ ლანდშაფტში. ორგანიზაციის მიმდინარე პროექტის – „ფოთის მუნიციპალიტეტში მდინარე კაპარჭინას კლიმატისადმი მდგრადობის გაძლიერება ინკლუზიური საზოგადოების ჩართულობის გზით“ – ფარგლებში  ჩატარებულმა კვლევებმა გამოავლინა, რომ მდინარის ეკოლოგიური პრობლემების მართვაში აუცილებელია ადგილობრივი მოსახლეობის პასუხისმგებლობის გაზრდა.

ზურაბ ნასარაია, საჯარო მმართველობის დოქტორი, პროფესორი, პროექტის დირექტორი: „ჩვენი პროექტი ხაზს უსვამს იმას, რომ ეკოლოგიური მდგრადობა და მოქალაქეთა ჩართულობა ერთმანეთზეა დამოკიდებული. იგი ემსახურება: კლიმატის ცვლილებისადმი ადაპტაციას – მცირე მდინარეების კალაპოტის გამაგრებას და წყალდიდობის პრევენციას. ასევე ნარჩენების მართვასა და გადამუშავებას, გარემოს დაბინძურების შემცირებას, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას ადგილობრივ დონეზე და სამოქალაქო აქტივიზმის წახალისებას“.

პროექტის დირექტორის შეფასებით, კაპარჭინასთვის ერთ-ერთი გამოწვევაა ის, რომ მან დაკარგა თავისი ფუნქცია: „უხვი ნალექის პერიოდში, ერთ-ერთ მთავარ წყალგამწრეტ როლს ასრულებდა მდინარე,  საიდანაც ხდებოდა ჭარბი რაოდენობით დაგროვილი წყლის მასების გადინება ზღვის მიმართულებით, დღეს ეს ფუნქცია მდინარეს დაკარგული აქვს. შესაბამისად, იტბორება საკარმიდამო ნაკვეთები, ასევე სახლების პირველი  სართულები, რაც მოსახლეობის დიდ წუხილს იწვევს“.

მდინარესთან დაკავშირებული გამოწვევების შესახებ მოსახლეობის უკეთ ინფორმირების მიზნით, ორგანიზაციამ დაგეგმა მასშტაბური ღონისძიება, რომელშიც ფოთის მაცხოვრებლები, გარემოსდაცვითი და პარტნიორი ორგანიზაციების წარმომადგენლები მონაწილეობდნენ. გამოფენების, პერფორმანსის, სამაგიდო თამაშებისა და სხვა შემეცნებითი აქტივობების გარდა, „სამოქალაქო პიკნიკის“ ფორმატში, მოეწყო „მსოფლიო კაფე“. ინტერაქტიური დიალოგის შედეგად გამოიკვეთა, რომ აუდიტორიამ მდინარის სამომავლო პერსპექტივები ტექნოლოგიებს – მონიტორინგის ჭკვიან ხელსაწყოებს და ციფრულ მედიაპროდუქტებს დაუკავშირა.

ანა ჭითანავა, სტუდენტი: „ერთ-ერთი ჩვენი პრეზენტაცია მოიცავდა მდინარეზე დაკვირვებისთვის ინოვაციური ტექნოლოგიების გამოყენებას, ასევე ვისაუბრეთ კაპარჭინას ეკოლოგიური მდგომარეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების გეგმებზე.  მნიშვნელოვანია, ვიზრუნოთ კაპარჭინას პოტენციალის გამოყენებისთვის, რაც მას შეუძლია ქალაქს მოუტანოს სამომავლოდ“.

ნიკოლოზ თავდუმაძე, მოსწავლე: „,მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება იქნება ემოციურად დატვირთული ფილმის გადაღება, რაც მაყურებელში გამოიწვევს სინანულის გრძნობას, რაც, თავის მხრივ, გააჩენს მოტივაციას. ვფიქრობ, ეს არის საუკეთესო საშუალება, რაც განაპირობებს შენი პრობლემის მოგვარებას, თუნდაც ჯილდოს გარეშე.  ასევე, კარგი იქნება, თუ შეიქმნება ეკომეგობრული ბანაკები, სადაც მოსახლეობა და ახალგაზრდები შეიკრიბებიან კაპარჭინას ირგვლივ“.

პროექტის ფარგლებში ჩატარებულმა საველე კვლევამ საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით  მდინარის დაბინძურების მაღალი მაჩვენებელიც გამოავლინა, რაც, გარკვეულწილად, მოსახლეობის დაუდევრობით აიხსნება. ამიტომაც, „სამოქალაქო პიკნიკის“ ფარგლებში, მოეწყო მდინარე კაპარჭინას სანაპიროს დასუფთავების აქციაც, რომელშიც მოსწავლეები და სტუდენტები, მშობლებთან და „მწვანე აქტივისტებთან“ ერთად ჩაერთნენ.

მაკა ბაბკო, სტუდენტი: „ჩემი აზრით, ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს, რომ ქალაქის თითოეული მოქალაქე ზრუნავდეს მდინარეზე, ვინაიდან მისი დაბინძურება საფრთხეს უქმნის ჯანმრთელობას და ბუნებას. სტუდენტები ჩავერთეთ დასუფთავების აქციაში, რადგან გვინდა, უფრო ჯანსაღი გარემო გვქონდეს“.

რა პერსპექტივები აქვს კაპარჭინას, რომელიც მის მომავალს უკეთესობისკენ შეცვლის? – პროექტის დირექტორის შეფასებით, მდინარის მართვა საჭიროებს არა მხოლოდ ტექნიკურ სამუშაოებს, არამედ ეკოლოგიური გეგმის შემუშავებას რომელიც დაეფუძნება ბუნებრივ პროცესთა აღდგენასა და მოქალაქეთა ჩართულობას. „თანამონაწილეობისა და ჩართულობის ცენტრი სიპისი“ გეგმავს, მდინარეზე სპეციალური ბადეების დამონტაჟებას, რაც, ერთგვარად, შემაფერხებელი ბარიერი იქნება მყარი ნარჩენებისთვის. გარდა ამისა, ამოქმედდება მდინარის დამკვირვებელთა საზოგადოებრივი ქსელი (C-RON), რომელიც უზრუნველყოფს კაპარჭინას გარემოსდაცვით მონიტორინგს.

პუბლიკაცია მომზადებულია გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) და დანიის მთავრობის  მხარდაჭერით. მის შინაარსზე სრულად პასუხისმგებელია „თანამონაწილეობისა და ჩართულობის ცენტრი სიპისი“, და შესაძლოა, რომ იგი არ გამოხატავდეს UNDP-ის და დანიის მთავრობის შეხედულებებს.