ოზურგეთში, ანასეულის ინსტიტუტში თხილის კულტურის ირგვლივ შექმნილი უმწვავესი პრობლემის განსახილველად ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლები, მეცნიერები, დაინტერესებული პირები და ფერმერები შეიკრიბნენ.
ამ შეკრებას წინ უძღოდა და ახლაც გრძელდება გურიაში თხილის ლპობის გამო შეშფოთებული მოსახლეობის პროტესტი, რომელიც ზოგჯერ ისეთი ფორმით ვლინდება, რომ, შესაძლოა, ამ ყველაფერმა უმართავი სახე მიიღოს.
_ რას ჰქვია, სტიქიური უბედურებისგან მიყენებულ ზარალს ვანაზღაურებთ და მავნებლისგან და დაავადებისგან შეჭმულს ვერ გადაგიხდითო? გურულებისთვის ეს არის სტიქიური უბედურება და გაცილებით მეტიც. თხილი დამპალია და იმ ჭკუაზე ვარ, ავჩეხავ. 700 კილო მსხალი და ვაშლი კასრებში ჩავყარე. შვილიშვილი მეხვეწება, ერთი კილო ლეღვის მურაბა გამიკეთეო და ერთი საღი ნაყოფი ვერ ვნახე ხეზე. გურიისთვის კომპენსაცია არ არსებობს და კახეთში რომ ერთხელ იელვებს, ზარალის ანაზღაურება აუცილებელია! ეს ხმა მიიტანეთ ხელისუფლებამდე. არ აქვთ მაგის გასაჭირი, რომ კომპენსაციის სახით ხალხს რაიმე არ მისცენ. მიიკლონ ცოტა, _ გვეუბნება ოზურგეთელი არლი გოგელია.
სოფელ ვაკიჯვრის მკვიდრი ირინა სვანაძე ხელისუფლებას არჩევნებზე საკუთარი ხმის მიცემას აყვედრის და მოუწოდებს, ხალხისკენ თავი მოაბრუნოს:
_ რისთვის მივეცით ხმა ამ ხელისუფლებას, ჩვენკენ რომ თავი არ შემოებრუნებინა? წელს კიდევ უფრო უვარგისია ეს თხილი. დაიმშა რეგიონი. კომპენსაციაზე საუბრობს ხალხი. ვიღაცამ უნდა ითაოს ეს საქმე და ჟურნალისტებიც უნდა დაგვეხმაროთ, _ გვითხრა მან და მიმღებ პუნქტში მიტანილი თხილი გვაჩვენა, რომელსაც გარეგნულად უვარგისობის არაფერი ემჩნეოდა, თუმცა, ათი გატეხილიდან ათივე უვარგისი იყო.
სოფელ ბახვის მკვიდრი მადონა მეგენეიშვილი ამბობს, რომ ორ ტონა თხილს აბარებდა და დღეისთვის ვარგისი ორი ტომარა მოსავალიც არ აქვს.
_ რა არ ვქენი, შევწამლე, მაგრამ საშველი არ არის. დაგვეხმაროს ხელისუფლება _ ცოტა ყური გამოიბერტყონ! _ ამბობს ის.
კიდევ ერთი ბახველი გურამ მუკბანიანი თხილის ზარალსა და კრამიტით დახურულ, ყოველ კუთხეში სახურავდაზიანებულ სახლზე საუბრობს:
_ სად წავიდე, ვის მივადგე?! ვშრომობ, ვწვალობ. აქამდე თხილით ვჭამდით ლუკმას. ბოლო წლებში სახლის სახურავისთვის მინდოდა რაიმე მომეხერხებინა. კრამიტითაა დახურული და როგორღაც მოვაღწიეთ აქამდე. ახლა ყველგან წყალი ჩამოდის. ხელისუფლებას მივმართე, მაგრამ ჯერ არავინ დამხმარებია. არ მინდა არავისი არაფერი, ამ წამხდარ საქმეში მაინც დაგვეხმარონ! ჩვენთვის არანაირი კომპენსაცია არ შეიძლება?! დამპალ თხილსაც კარგად იყენებენ. უმეტესობა გაფუჭებულია და ფაქტია, იბარებენ ამ დამპალ თხილს, ხომ? რომ იძახიან, ზეთს ხდიანო, საწვავად იყენებენო, ტყუილია? ხალხს დაეხმარონ ცოტათი მაინც, _ ბრაზობს იგი.
აგრონომი და მეურნე აკაკი ღლონტი, რომელიც მუდამ ფერმერთა ინტერესებს იცავს, ამ შემთხვევაში ასეთ თვალსაზრისს გამოთქვამს:
_ მართალია, ძალზე ცუდად აისახა თხილის კულტურაზე დაავადების და მავნებლის კვალი, თუმცა, ბევრია დამოკიდებული თვით ადამიანზე, რომელიც მაქსიმალურად უნდა ეცადოს, მაღალპროფესიული ოსტატობით მოუაროს საკუთარ პლანტაციას. დაბალი კატეგორიის თხილის გამოყენება კი ხდება, ქარხნებმა უნდა გამოარჩიოს უფრო კარგი. რისთვის იყენებს ნარჩენს _ საწვავად თუ ყრის, ამისთვის დადანაშაულება ალოგიკურია. მაშინ გამოარჩიე და ჩააბარე საუკეთესო. ნებისმიერ პრობლემას ახლავს გადაჭრის გზები. თხილს სჭირდება სწორად დარგვა, მოკირიანებული ნიადაგი, გასხვლა, გამოხშირვა, სასუქის შეტანა, შეწამვლა, ოთხ წელში ერთხელ გადახვნა-გადაბარვა. კარგი შედეგი მხოლოდ ამ შემთხვევაში გვექნება. მსოფლიოში კლიმატი შეიცვალა. გლობალურმა დათბობამ იმდენი ზიანი მოიტანა, ჯერ მგონი, ვერ ვამჩნევთ. სათბურებზეა გადასული მსოფლიო და ისე მოჰყავთ მოსავალი, თან ძალიან დიდ და წარმატებულ ქვეყნებში. ახლა ის უნდა ვქნათ, რომ მოვემზადოთ მომავლისთვის და მეტად გავისარჯოთ. მომხრე ვარ, აქტიურად გაიხსნას სადემონსტრაციო ნაკვეთები წარმატებული ფერმერების საკარმიდამო ნაკვეთებში. ასე ნათლად დავინახავთ, რა შეუძლია კარგ მოვლას, თხილს ვერ გადაარჩენს აჟიოტაჟი _ განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, როგორც მას, ასევე, ყველა დანარჩენ კულტურას, _ ამბობს ბატონი აკაკი.
ანასეულის შეხვედრაზე გაირკვა, რომ შექმნილია მუშა ჯგუფი, რომელიც ამ პრობლემას სწავლობს.
ღონისძიების დასაწყისიდანვე გაღიზიანებული ფერმერები ემოციებს ვერ ფარავდნენ და თხილის მიმღებ პუნქტებსა თუ ღია ბაზრობაზე არსებული ემოცია აქაც გამომჟღავნდა.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ეკონომიკის განვითარების და ქონების მართვის სამსახურის უფროსმა ალეკო მამეშვილმა განაცხადა, რომ პრობლემის განხილვა უფრო სახალხო ხასიათის რომ გამხდარიყო, ამიტომ მოიწვიეს ისინი.
_ გვინდა ჩვენი წვლილი შევიტანოთ ამ საქმეში და სამუშაო ჯგუფის წევრებად ის ადამიანები და ფერმერები შემოვიკრიბოთ, ვინც სერიოზულად არის დაინტერესებული ამ საქმით. ჩვენი შეკრება ნამდვილად არ უნდა იყოს ერთჯერადი და უნდა მოვახდინოთ ამ პრობლემის სერიოზული კვლევა, _ თქვა მან და სლაიდების მეშვეობით, დარბაზში მყოფთ აჩვენა მოსახლეობის გამოკითხვის სურათი. აქაც გამოჩნდა, რომ თხილის წარმოებით დაკავებულ ფერმერთა და გამოკითხულთა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ დარგის გადარჩენის მიზნით, უნდა მოხდეს სახელმწიფოს მიერ სუბსიდირების გაწევა პრეპარატების შესაძენად მაინც, თუ კომპენსაციის გაცემა ვერ მოხდება.
ხალხის აზრი, ასევე, გამოიკვეთა იმ კუთხით, რომ აუცილებელია აგროდაზღვევის კომპანიების ამოქმედება და სანდო, საიმედო პრეპარატების შეძენაზე კონტროლის დაწესება.
სოფელ ბოხვაურის მკვიდრი თინა გურგენიძე ანასეულში პოლიეთილენის პარკში მოთავსებული ფაროსანას ნიმფებით მოფენილი თხილის ფოთლებით და ხეხილოვნების დაკორძებული ნაყოფით მივიდა:
_ პირველ რიგში, მადლობას გიხდით, რომ იყავით ჩვენთან, სოფელში. ამავე დროს, თქვენთან მოვედი ნიმუშებით, რა დღეშია ფაროსანასგან გავერანებული ჩვენი თხილი თუ ხეხილოვნები. ძალზე უიმედოდ ვარ და რაიმე სერიოზული ღონისძიება თუ არ გატარდა, საქმე ძალიან ცუდად იქნება. ხილი აღარ ვარგა, უბრალოდ, ჯემი მაინც ხომ უნდა გავაკეთოთ? ლობიოსაც ყვავილი აღარ შერჩა. რაღაც უნდა ვიღონოთ. მობილური ჯგუფები უნდა შეიქმნას, რომ თითოეული ოჯახი დაარწმუნონ მექანიკური ბრძოლის აუცილებლობაში. მარტო შეწამვლა არაფერს შვება. ცხელი ნისლით შეწამლეს, მაგრამ მკვდარი ფაროსანა ჩვენ არსად გვინახავს, _ თქვა მან.
სოფელ ნატანების მკვიდრმა ფერმერებმა _ ნიკოლოზ გობრონიძემ და ნოშრევან თავაძემ გაბრაზება და უკმაყოფილება ღიად გამოხატეს და სურსათის ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელს, ნიკოლოზ მესხს, გამოსვლისას უთხრეს, რომ პრობლემა ფაროსანაა და მასთან ბრძოლას შედეგი არ მოყოლია:
_ თქვენ საუბრობთ წარსულზე და მომავალზე ფაროსანასთან ბრძოლის საქმეში. ჩვენ კი დღევანდელობაზე საუბარი გვინდა. გაანადგურა ყველაფერი და წამლობას შედეგი არ მოაქვს. ეგ სიდამპლეც მაგის ბრალია, შეაქვს ნაყოფში. სამჯერ შევწამლე, მე გავხდი ცუდად, ფაროსანა კი ცოცხალი დარჩა. ესაა წამალი? _ თქვა ნიკოლოზ გობრონიძემ, რასაც მესხი არ დაეთანხმა და ხაზგასმით თქვა, რომ კონკრეტულად თხილის კულტურის დაავადებასთან ფაროსანას წილი უმნიშვნელოა:
_ ეს არის სიდამპლე, რომლის განკურნებაც დროული შეწამვლით და ნიადაგის მკურნალობით უნდა მოხდეს, _ აღნიშნა მესხმა და ხაზი გაუსვა იმ ფაქტს, რომ ხალხი ფაროსანას რაკი ხედავს, თხილის პრობლემა ამ მავნებლის შექმნილი ჰგონიათ. ბაქტერიას კი ვერ ხედავენ, რომელიც სიდამპლეს იწვევს. ამიტომ არც ფიქრობენ მისგან თავის დაღწევაზე.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ვიცე-მერმა, ალექსანდრე სურგულაძემ სთხოვა ფერმერებს, ერთმანეთისთვის მოესმინათ:
_ იმედია, რაღაც კონდიციამდე მივალთ თქვენი დახმარებით, ვიქნებით კონსტრუქციულები და არ ვიჩხუბებთ, _ თქვა მან.
ნატანებელმა ფერმერმა გიგა გამყრელიძემ მოსახლეობის იმ დიდ რაოდენობაზე ისაუბრა, რომელიც სოფლიდან წასულია, მათ სახლები კი ფაროსანას საბუდრად არის ქცეული და არავის შეუწამლავს.
_ საკუთარი საკარმიდამოების შეწამვლა ეზარებათ და სხვის სახლებს ვინ დაამუშავებს, ვინ გამოდევნის იქედან ფაროსანას? თუ ავიაციით არ შეიწამლა, ამ საქმეს არაფერი ეშველება, ასეთია ჩემი აზრი, _ თქვა მან.
სეს-ის ფოტოსანიტარული დეპარტამენტის თავმჯდომარემ, ნიკოლოზ მესხმა კატეგორიულად გამორიცხა ავიამეთოდის გამოყენებით, ქიმიური საშუალებებით გარემოს შეწამვლა.
მეცნიერმა ანგელინა ნიკოლაიშვილმა კონკრეტულად და დაზუსტებით ისაუბრა მავნებლის მიერ მიყენებულ ზიანის წილზე თხილის კულტურის ირგვლივ და განმარტა, რომ პრობლემის არსი სიდამპლეა.
_ ზოგი მავნებელი არის ბუნებაში, რომელიც 20 წლის მანძილზე უნდა იკვლიო და ისწავლო. 20 წელია, ამერიკა ებრძვის ამ მავნებელს. 90 მილიონი დოლარის ღირებულების მოსავალი გაანადგურა და 12 მილიონის პესტიციდია დახარჯული. ჩემი დიდი პატივისცემის მიუხედავად, ფერმერებს უნდა ვუთხრა, რომ მეტი უნდა ვიმუშაოთ. სხვა გზა არ არის, თქვენ თეორიულადაც უნდა იყოთ მზად. ფაროსანა სულ სხვა მწერია. ნემსითაც ვერ გაჩხვლეტ მის ფარ-ჯავშანს. კონტაქტური შხამი არ კლავს. ასე არ იყო ამერიკული პეპელას შემთხვევაში, როცა ერთმანეთს ვადარებთ, ეს უნდა ვიცოდეთ, _ თქვა ნიკოლაიშვილმა.
შეხვედრაზე ხაზგასმით ითქვა, რომ საავიაციო შეწამვლა ამერიკულ პეპელაზე ბიომეთოდით მოხდა და ეს იყო შედეგიანი. ფაროსანას შემთხვევაში კი, ეს უშედეგო იქნება, რადგან არ კლავს.
ფერმერმა დავით თენიეშვილმა ისაუბრა ახალი პროფესიონალი კადრების აღზრდის აუცილებლობაზე. ასევე ხაზი გაუსვა მოსახლეობაში აგიტაციის გაძლიერებას მავნებლებთან თუ დაავადებებთან ბრძოლის წინააღმდეგ.
მეცნიერმა ზაურ გაბრიჩიძემ გამოთქვა უდიდესი წუხილი სუბტროპიკულ ზონაში მიმდინარე საშიში პროცესების გამო:
_ რამდენიმე წლის წინ მივადექით და ტრაქტორებით ამოვძირკვეთ ჩაი და მის ნაცვლად დავრგეთ თხილი _ გვეგონა, მჟავე ნიადაგებზე საუკუნოდ იქნებოდა.
ათასი ჯურის მავნებელია შემოსეული. 50 მილიონი რომ გამოყო მთავრობამ ფაროსანას წინააღმდეგ საბრძოლველად, 10 მილიონი გადადოს აქციისთვის, “ასი ლარი ერთი კილოგრამი ფაროსანას შემგროვებელს”. ყველა სოფელში უნდა გამოაკრან ეს და ყველაზე კარგად ასე განადგურდება ეს მავნებელი. ნუ გაგეცინებათ. შემოსულია სასტიკი მავნებელი, რომლის წინააღმდეგაც უნდა გავერთიანდეთ. უნდა ვიფიქროთ იმაზეც, რომ შეიძლება თხილმა თავისი ისტორია დაასრულოს და წამოვიდეს ისევ ჩაი ან სხვა. ამიტომ ნუ მივეცემით უიმედობას, _ ასე დაასრულა თავისი გამოსვლა გაბრიჩიძემ.
