შუასურები ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ცენტრიდან 18 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს.
სოფელს, ულამაზეს ბუნებასთან ერთად, უმდიდრესი ისტორია კიდევ უფრო საოცარს ხდის…
შუასურები უამრავ ისტორიას ინახავს, რომელთაგან ყველაზე ცნობილი ლომისკარელის ეკლესიის შესახებ არსებული ჩანაწერებია.
ტაძარი ერისთავ-შარვაშიძეების კუთვნილებას წარმოადგენდა. დავით შარვაშიძემ და მისმა ძმამ _ ზაალმა, წმინდა გიორგი ლომისკარელის სამწყსო უბოძა ტრაპაიძეებს.
ანიზდარ ტრაპაიძეს განუახლებია ლომისკარელის ჯვარი. ტაძარში დაცული იყო ადგილობრივთა წარმოდგენით სასწაულმოქმედი ლომისკარელის ხატი. თუ ვინმე რაიმეს დაკარგავდა, ან მოპარავდნენ, დამნაშავეს ამ ხატზე გადასცემდა.
შემდგომ ლომისკარელის ხატი სოფელ ციხეში მოხვედრილა, მერე ჩოხატაურში გადაასვენეს, სადაც 1900-იან წლებში მოიპარეს და გაანადგურეს _ რევოლუციონერმა თენგიზ ჟღენტმა ის რევოლვერით დაცხრილა. სულ მალე ჟღენტი იმავე იარაღით მოუკლავთ.
“ლომისკარელს გარეგნობა მრისხანე ჰქონდა, ეს იყო ჯვარი, რომლის სიმაღლე ერთი არშინი (1 არშინი უდრის 71 სანტიმეტრს), სიგანე ორი მკლავი ჰქონდა. თავიდან ფეხებამდე ვერცხლით იყო მოჭედილი და მკერდსაც სამი დიდი ბრჭყვიალა თვალი უმკობდა. ეცვა წითელი მაუდის პერანგი, რომლის კალთებზეც ორი ჯიბე ჰქონდა მიკერებული შესაწირავის მისართმევად.
რევოლუციის დასაწყისში 5 რევოლუციონერი გლეხი შევიდა ეკლესიაში, გამოიტანეს ხატი ლომისკარელი, დაამტვრიეს, სიმდიდრე აართვეს და ხატი სადღაც გააქრეს“, _ წერს თავის მოგონებებში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი, საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი ისიდორე რამიშვილი და ლომისკარელის სასწაულებს იხსენებს: “ოზურგეთის მომრიგებელ სასამართლოში გასარჩევი ყოფილა რაღაც დიდი სადაო საქმე და მოწმედ 50 კაცი ყოფილა გამოწვეული. ამათ დასაფიცებლად სურებიდან ოზურგეთში წამოუსვენებიათ ლომისკარელი, მიუბრძანებიათ სასამართლო დარბაზში და სუფთად გაშლილ ხალიჩაზე დაუსვენებიათ. ხალხი მუხლმოდრეკით და მოკრძალებით ემთხვეოდა ამ ძლიერ ხატს. მაშინ პირველად იყო ჩამოსული პირველი გურული სწავლული ვექილ-იურისტი ეტლია ბებურიშვილი. თუ მოწმეები ლომისკარელის შიშის გამო ყოველივე სიმართლეს იტყოდნენ, მისი კლიენტის საქმე წაგებული იქნებოდა. ხალხის შიშისა და ლომისკარელის ძლიერების გასაქრობად მას სამასხროდ აუღია: “ამ უბრალო რკინის როგორ უნდა ეშინოდეს კაცსაო” და ზედ გადაულაჯებია, მაგრამ მაშინვე ცხვირიდან სისხლი წავარდნია და არ შეწყვეტია მანამ, სანამ ხატის წინ არ დაჩოქებულა და შენდობა არ უთხოვია.
ერთხელ, თურმე, აჭარელი ფირალები შესულან ეკლესიაში, ლომისკარელი გამოუსვენებიათ და წაუყვანიათ. რა წამს მდინარე სუფსაში გაღმა გასასვლელად ფეხი ჩაუდგამთ, იქვე გაშეშებულან და ნაბიჯი ვეღარ გადაუდგამთ. მეორე დღეს ჩვენებურებს ყაჩაღები დაუხოცავთ და ლომისკარელი თავის ადგილზე დაუბრძანებიათ“, _ წერს ისიდორე რამიშვილი.
შუასურების ცენტრი
ლომისკარელის ხატის დღესასწაული 23 აპრილს (ახ. სტ. 6 მაისი), გიორგობას აღინიშნებოდა, თუმცა წლებია, შუასურებში ეს ტრადიცია დარღვეულია.
ეკალ-ბარდებით არის დაფარული ის ადგილი, სადაც ტაძარი იყო აღმართული. იქვე სასაფლაოებია, რომლის დიდ ნაწილს ხავსი ფარავს.
მართალია, ირგვლივ ბევრია სახლია, თუმცა, ყველა მათგანი დაკეტილია. როგორც ადგილობრივები ამბობენ, სოფელში მიგრაცია დიდია:
_ სამსახური არ არის, არც _ შემოსავალი და ყველა მიდის. აღარავის უნდა გაჩერება. ახალგაზრდები, პრაქტიკულად, აღარ არიან სოფელში, _ აღნიშნავენ შუასურებლები და წუხან, რომ ყოველ წელს იკლებს სოფლის სკოლის მოსწავლეთა რაოდენობა.
სოფელში ახალგაზრდები, თითქმის, აღარ არიან
ამ დროისთვის შუასურების საჯარო სკოლაში 15 მოსწავლეა _ სკოლა წელს მხოლოდ ორ პირველკლასელს მიიღებს.
_ მიუხედავად იმისა, რომ სოფელი მთებშია მოქცეული, მაღალმთიანი ზონის სტატუსი არ მიანიჭეს, რადგან შესაბამის სიმაღლეზე არ არისო. არადა, ეს სტატუსი ხალხს დაბრუნების თუ არა, დარჩენის სურვილს მაინც გაუჩენდა, _ გვიყვებიან შუასურებში.
შუასურებში, 150 კომლიდან, მოქმედი მხოლოდ 70-ია
სოფელში ამბობენ, რომ ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პრობლემა ხე-ტყით სარგებლობის აკრძალვაა:
_ პრაქტიკულად, ტყეში ვცხოვრობთ და შეშა ვერ მოგვიჭრია. არაფრის უფლებას არ გვაძლევენ _ ძველ ხეებსაც კი ვერ ვჭრით, საწნახელი რომ გამოვთალოთ, ყავარი გავაკეთოთ, _ აღნიშნავენ ადგილობრივები და ხელისუფლებას საყვედურობენ, რომ სოფლები და იქ მცხოვრები მოსახლეობა მხოლოდ საარჩევნოდ ახსენდებათ:
_ არჩევნები რომ მოახლოვდება, დღე არ გავა, ვინმე არ ამოვიდეს და ამბავი არ იკითხოს. არც დაპირებებს გვაკლებენ. ჩაივლის არჩევნები და ყველას ვავიწყდებით მომავალ არჩევნებამდე, _ გვითხრეს შუასურებელებმა.
