შეიძლება ოპონენტები გამომიჩნდნენ, მაგრამ მიმაჩნია, რომ არგენტინის ეროვნულ გუნდს საქართველოში ყველაზე უფრო მეტი თაყვანისმცემელი გააჩნია.
დღევანდელ წერილში არგენტინული ფეხბურთის ისტორიაზე და 1986 წლის გმირზე, დიეგო მარადონაზე ვისაუბრებთ.
არგენტინის ფეხბურთის ფედერაცია 1893 წელს ჩამოყალიბდა. იგი ერთ-ერთი უძველესია მსოფლიოში, ამიტომ, ალბათ, შემთხვევითი არ იყო, რომ 1930 წელს, მსოფლიოს პირველი ჩემპიონატის ფინალში სწორედ არგენტინა გავიდა. მაშინ, მართალია, ურუგვაიმ გაიმარჯვა (4:2), მაგრამ საქვეყნოდ გაითქვა სახელი რამდენიმე არგენტინელმა ფეხბურთელმა, განსაკუთრებით კი სტაბილემ და მონტიმ. ამ დროიდანვე დაიწყო არგენტინელთა „ექსპორტი“ ევროპაში. ამით უპირველესად ეროვნული ნაკრები ზარალდებოდა. მერე, თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში, არგენტინამ მსოფლიო ჩემპიონატებში თავი ვერაფრით გამოიჩინა, ხოლო გუნდებმა, რომლებშიც არგენტინელი ლეგიონერები გამოდიოდნენ პირიქით, დიდ წარმატებებს მიაღწიეს.
1934 წელს იტალიელებს ფასდაუდებელი სამსახური გაუწიეს მონტიმ და ორსიმ. შეუძლებელია, მადრიდის „რეალის“ წარმოდგენა დი სტეფანოს, რიალის ან დომინგესის გარეშე. იტალიური კლუბების წარმატებაში უდიდესი წვლილი შეიტანეს ანხელმა, გრილმა, მასკიამ და სივორიმ.
წინა საუკუნის სამოციან წლებში „ექსპორტის“ ეპიცენტრმა ბრაზილიაში, კოლუმბიასა და მექსიკაში გადაინაცვლა. პერფიუმო, მორსოლინო, არტიმე, ონეგა, რატინი, მასი – ეს მოთამაშეები ამ თაობის საუკეთესო წარმომადგენლები არიან. მაგრამ ნაკრებმა ისევ კრახი განიცადა.
ინგლისში, 1966 წლის ჩემპიონატზე, არგენტინელები მასპინძლებთან დამარცხდნენ. მაშინ მინდვრიდან სრულიად უსაფუძვლოდ გააძევეს სამხრეთამერიკელთა კაპიტანი რატინი. ოთხი წლის შემდეგ ისინი საერთოდ მუნდიალის გარეშე დარჩნენ. ეს მაშინ, როდესაც იმ ხანად არგენტინული კლუბები შთამბეჭდავ წარმატებებს აღწევდნენ.
„ინდეპენდიენტესა“ და „რასინგის“ შემდეგ, სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონთა თასის გათამაშებაში ზედიზედ სამჯერ იმარჯვა ლა-პლატის „ესტუდიანტესმა“ (1968-1970 წლებში). ამ გუნდის თამაში სამხრეთამერიკული სიმსუბუქისა და ევროპული პრაქტიციზმის ნაზავს წარმოადგენდა. გუნდს წვრთნიდა ოსკარ სუბელდია, მისი წამყვანი მოთამაშეები იყვნენ ბილარდო, პაჩამე და მადერო.
1974 წელს არგენტინამ დასავლეთ გერმანიაში ჩაიყვანა სრულიად ახალი გუნდი, რომელმაც ნაწილობრივ აღიდგინა შელახული რეპუტაცია. იმ ნაკრებში გამოირჩეოდნენ აიალა, ერედია, იასალდე, ბრინდისი, ჰაუსმანი, ფილოლი, კემპესი.
როცა ცნობილი გახდა, რომ 1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონატს არგენტინა უმასპინძლებდა, გულშემატკივრებმა გუნდს ერთადერთი მიზანი – ჩემპიონობა დაუსახეს. მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა იმ ხანად ნაკლებად ცნობილი სპეციალისტი ლუის სესარ მენოტი.
გუნდი ემზადებოდა ისე, როგორც არასდროს. ამან შედეგი გამოიღო. მას შემდეგ, რაც ფინალურ შეხვედრაში დაამარცხა ჰოლანდიის ნაკრები (3:1), არგენტინა ჩემპიონი გახდა. იმდროინდელ გულშემატკივრებს ამ არგენტინის ნაკრების შემადგენლობა დღემდე ზეპირად ახსოვთ: ფილოლი, ოლგუინი, გალვანი, პასარელა, ტარანტინი, გალიეგო, არდილესი, ვალენსია, ვილა, ბერტონი, ლუკე, ორტისი, კემპესი, ჰაუსმანი.
ოთხი წლის შემდეგ, ესპანეთში, არგენტინამ თავისი ტიტული ვერ შეინარჩუნა. მას ვერც ახალმა ვარსკვლავმა მარადონამ უშველა.
მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის წინ გუნდის უფროს მწვრთნელად დაინიშნა კარლოს ბილარდო – ორმოცი წლის ექიმი. თავიდან ის კოლუმბიის „დეპორტივო კალის“ და ამ ქვეყნის ეროვნულ ნაკრებს წვრთნიდა. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ სათავეში ჩაუდგა ლა-პლატის გუნდს და იგი არგენტინის ჩემპიონი გახადა. ნაკრებში თავის თანაშემწედ მან კარლოს პაჩამე მიიწვია, ხოლო გუნდის ექიმის თანამდებობა პაულ მადეროს მიანდო. თავის დროზე ბილარდო მათთან ერთად იცავდა „ესტუდიანტესის“ ღირსებას.
ისევ შეიქმნა სრულიად ახალი გუნდი. ბილარდომ დააწინაურა ახალგაზრდა ფეხბურთელები – ისლასი, რუჯერი, ბურუჩაგა, პონსე, რინალდი. ამ ნაკრების მთავარი მამოძრავებელი ძალა კი დიეგო არმანდო მარადონა იყო. საინტერესოა, რომ მექსიკის მსოფლიოს ჩემპიონატის შესარჩევმა ტურნირმა ბილარდო კინაღამ შეიწირა. პერუს ნაკრებთან უკანასკნელ მატჩში არგენტინას ფრეც ხელს აწყობდა, მაგრამ თამაშის დასრულებამდე ათი წუთით ადრე წინ პერუელები იყვნენ – 2:1. ყველაფერი გადაწყვიტა პასარელას სოლო გარღვევამ – 2:2.
მექსიკურ ბატალიებს აღარ გავიმეორებ, რადგან ეს ჩემპიონატი არგენტინელთა ყველა ქომაგმა ზეპირად იცის. გადამწყვეტ მატჩში, გერმანელთა ძლევის (3:2) შემდეგ, კარლოს ბილარდოს შეგირდებმა ჩემპიონის წოდება მეორედ მოიპოვეს. ამ წარმატების მთავარი შემომქმედი დიეგო მარადონა აღმოჩნდა. გთავაზობთ რამდენიმე ფრაგმენტს იმ ინტერვიუდან, რომელიც დიეგომ 1986 წელს, ფინალური შეხვედრის შემდეგ მისცა ერთ-ერთ ესპანელ ჟურნალისტს.
იფიქრეთ თუ არა, რომ თქვენ მსოფლიო ჩემპიონატის უძლიერესი ფეხბურთელი ხართ?
– ვიფიქრე, რომ არგენტინის გუნდს შეუძლია მსოფლიო ჩემპიონატზე შესანიშნავად ითამაშოს. მას ხომ ჩინებული ოსტატები ჰყავს: პუმპიდო, რუჯერი, მარადონა და სხვები. თითოეულ არგენტინელ ფეხბურთელს თავისი უნდა მივუზღოთ.
რა ცვლილებები მოახდინა ბილარდომ არგენტინის ნაკრებში?
– დავიწყოთ იმით, რომ არგენტინელ მწვრთნელთაგან ისე არავის აკრიტიკებდნენ, როგორც ბილარდოს. რატომ? თვლიდნენ, რომ იგი თავის კლუბ “ესტუდიანტესში” ანტიფეხბურთს ნერგავდა. ეს აზრი სწორი არ იყო. მას აკრიტიკებდნენ მაშინაც, როცა გუნდში ჰყავდა ბატისტა, ბურუჩაგა, მარადონა, რომლებიც ლამაზ ფეხბურთს თამაშობდნენ. საბოლოოდ ბილარდომ დაამტკიცა, რომ მისი გუნდი მექსიკაში გაცილებით უკეთ თამაშობდა, ვიდრე მსოფლიო ჩემპიონატის ნებისმიერი სხვა მონაწილე.
ეს პირველობა „მარადონას ჩემპიონატი“ იყო?
– დიახ, ამ ჩემპიონატს ასე უწოდებდნენ, მაგრამ მას უფრო “არგენტინის ჩემპიონატი” შეეფერება სახელად.დავუბრუნდეთ მსოფლიო ჩემპიონატს.
ფინალურ მატჩში იყო მომენტი, როცა დასავლეთ გერმანიის ნაკრებმა ანგარიში გაათანაბრა…
– ჩვენ ყველას დავუმტკიცეთ, რომ უძლიერესი ნაკრები გვყავს. როცა გერმანელებმა ანგარიში გაათანაბრეს (2:2), ამან ერთგვარად შეგვაშფოთა, მაგრამ ძალა გამოვნახეთ, რომ კონტრიერიში წამოგვეწყო და კიდევ ერთი ბურთი გაგვეტანა. დღეს ყველამ იცის, რომ ჩვენი ნაკრები ერთი ფეხბურთელის გუნდი არ არის. ჩემს თამაშში, ჩემს ოსტატობაში თავისი წვლილი დოქტორმა ბილარდომაც შეიტანა, ზუსტად ისევე, როგორც 1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე დანიელ პასარელას მიღწევებში უდავო იყო მენოტის ღვაწლი. ფინალურ მატჩში ძალიან მინდოდა გოლის გატანა, მაგრამ ამის საშუალება არ მომცეს. სამაგიეროდ, ბურთის გატანის საშუალება სხვებს შევუქმენი, გუნდისთვის თამაშიც სწორედ ეს გახლავთ.
