“ვარდისფერი ოქტომბერი” _ ამ სახელწოდებით ოქტომბერი ძუძუს კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლის კამპანიას ეთმობა. ეს თარიღი მსოფლიოში 1997 წლიდან აღინიშნება, მიზანი კი ძუძუს კიბოს რისკების შესახებ ცნობადობის გაზრდა, რეგულარული თვითშემოწმების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება და კიბოს სკრინინგის აუცილებლობაა.
ძუძუს კიბო მსოფლოში ერთ–ერთი ყველაზე გავრცელებული ონკოლოგიური დაავადებაა და ქალბატონებში ონკოლოგიურ დაავადებებს შორის პირველ ადგილზეა.
საწყის ეტაპზე უსიმპტომოდ ვითარდება, თუმცა, ყოველწლიური სკრინინგი კიბოს განვითარების რისკს მინიმუმამდე ამცირებს.
ვარდისფერი ოქტომბრის კამპანიას გურიის რეგიონიც შეუერთდა.
გურიის ქალთა ორგანიზაციის ინიციატივით და ეროვნული სკრინინგ–ცენტრის მხარდაჭერით, გურიაში, ქალებისთვის ძუძუს და საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგი ჩატარდება.
ძუძუს კინოს სკრინინგის სკრინინგის ჩატარებას 40-დან 70 წლის ჩათვლით, ხოლო საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგის ჩატარებას 25-60 წლამდე ასაკის ქალებს 29-30 ოქტომბერს ოზურგეთში, 28 ოქტომბერს ჩოხატაურში, ხოლო 31 ოქტომბერს ლანჩხუთში შეეძლებათ.
რატომ არის აუცილებელი სკრინინგის ჩატარება _ ამ საკითხის შესახებ ჩოხატაურის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის ხელმძღვანელს, ნატო ჯიბუტს ვესაუბრეთ.
“საქართველოში ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ ფინანსდება მოსახლეობის სკრინინგული გამოკვლევები. სკრინინგული გამოკვლევები ითვალისწინებს ადრეულ სტადიაზე ონკოლოგიური დაავადებების გამოვლინებას და ამის შემდგომ მკურნალობაში ერთვება ადამიანი და უტარდება ყველანაირი გამოკვლევა და მკურნალობა. ადრეულ ეტაპზე დაავადების გამოვლენა ნიშნავს დაავადების იოლად დამარცხებას. ასეთი კლინიკური გამოკვლევები საქართველოს მთავრობის ბიუჯეტიდან ფინანსდება _ ძუძუს გამოკვლევები 40-იდან 70 წლამდე ასაკის ჩათვლით ქალბატონებისთვის, საშვილოსნოს ყელის კიბოს გამოკვლევები, პაპტესტი კეთდება 25-იდან 60 წლის ჩათვლით ქალებისთვის. ასევე, პროსტატის გამოკვლევა ტარდება 50-იდან 70 წლის მამაკაცებისთვის, კიდევ ტარდება მსხვილი ნაწლავის კიბოს ადრეულ ეტაპზე გამოვლენა.
ოქტომბრის თვე ძუძუს კიბოს ბრძოლის თვედ ითვლება და ამ პერიოდში აქტიური ხდება კამპანია, რომ ქალებმა ჩაიტარონ სკრინინგი და დროულად მოხდეს დაავადების გამოვლენა. როცა ადამიანს აქვს სიმპტომები, ის ისედაც მიდის სკრინინგის გასაკეთებლად, მაგრამ მნიშვნელოვანია უსიმპტომო ქალების გამოკვლევა. ხშირია შემთხვევა, როცა ადამიანი ჯანმრთელობას არ უჩივის, მაგრამ მას მაინც უვლინდება დაავადება ადრეულ სტადიაზე და აგრძელებენ ცხოვრებას. თუმცა, ჩვენი რაიონის მცხოვრები ქალბატონები პასიურობენ”, _ ამბობს ჯიბუტი.
ნატო ჯიბუტის თქმით, ეს ასაკობრივი კატეგორია იქიდან გამომდინარეა გათვლილი, თუ რომელ ასაკობრივ ჯგუფში იჩენს თავს დაავადება.
ჯანდაცვის ცენტრის ხელმძღვანელი ამბობს, რომ ქალმა თვითგასინჯვაც უნდა ჩაიტაროს. სარძევე ჯირკვალს რაც შეეხება, ფერის შეცვლის შემთხვევა, სიმაგრე, ტკივილი, სიწითლე, გამონადენი _ ყველაფერი სიმპტომებია, რაც კი შეიძლება რაიმე პათოლოგიად ჩაითვალოს, მაგრამ სკრინინგი, პირველ რიგში, უსიმპტომოებს ესაჭიროებათ.
ჩოხატაურის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის ხელმძღვანელის თქმით, ჩოხატაურში, „მედალფაში“ მოწვეული სპეციალისტები ატარებენ სკრინინგკვლევებს, “ჯანმრთელობის სახლი გურიაში” – აქ პერიოდულად ტარდება საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგი, ტარდება, ასევე, პროსტატის კიბოს მართვა 50-იდან 60 წლამდე კაცებში და კოლორექტალური კიბოს სკრინინგი 50-იდან 60 წლის ჩათვლით ორივე სქესის წარმომადგენლებში.
“გარდა ამისა ჩვენ გვაქვს ასეთი პროგრამა, ის კლინიკები რომლებიც ჩართული არიან სკრინინგის პროგრამაში, მაგალითად, ქუთაისიდან „ევექსის“ კლინიკა და „ინტერვეციული მედიცინის ცენტრი“ უზრუნველყოფენ ქალების ტრანსპორტირებას ჩოხატაურიდან კლინიკებში გამოსაკვლევად და შემდეგ უკან სახლებში დაბრუნებას. ტრანსპორტირება ხდება იმ შემთხვევაში, თუ ჯგუფურად 10 ქალი შეიკრიბება”,_ ამბობს ჯიბუტი.
დროული დიაგნოსტიკა, რეგულარულად მამოლოგთან ვიზიტი, თვითგასინჯვა გაძლევთ შანსს, თავიდან აირიდოთ სიმსივნური წარმონაქმნები, დროული პრევენცია, ფაქტობრივად, სრულად გამოჯანმრთელების საფუძველია.
როგორც ჯანდაცვის სფეროში ამბობენ, შეგიძლიათ, თავადაც გახდეთ მნიშვნელოვანი ცვლილებების აღმომჩენები, რის საფუძველზეც სპეციალისტთან მიმართვა აუცილებელია:
ძუძუს გარშემო კანის ნებისმიერი ცვლილება: სიწითლე, შეშუპება, დანაოჭება.
დვრილის ფორმის და ფერის შეცვლა, ჩაბრუნება, გამონადენი ან შეშუპება.
ასიმეტრია ორ ძუძუს შორის, დისკომფორტი ძუძუს არეში, იღლიებში კვანძების გადიდება ან შესიება.
თოდუას კლინიკის გვერდზე მოცემულ განმარტებაში, თუ როგორ უნდა მოხდეს თვითგასინჯვა ვკითხულობთ:
“თვითგასინჯვის მთავარი ნაბიჯები:
დადექით სარკის წინ დაშვებული და შემდეგ მაღლა აწეული ხელებით და მიაქციეთ ყურადღება, ხომ არ ხედავთ ჩაღრმავებულ ან ამობურცულ ადგილებს.
პალპაცია (ხელით გასინჯვა) უნდა მოხდეს, პირველ რიგში, წრიული მოძრაობით თითების ბალიშებით, შემდეგ ხაზოვანი მიმართულებით შეამოწმეთ მთელი არეალი; მესამე მეთოდი _ მოძრაობა, რომლის ტრაექტორიასაც გვირილის ფორმა აქვს და ძუძუს ირგვლივ მსუბუქად დაწოლით შეამოწმებთ.
თვითგასინჯვა შხაპის დროს:
ყოველდღიური რუტინის დროს უფრო მარტივია საკუთარი სხეულს უკეთ დააკვირდეთ, თან თვითგასინჯვა ბევრად მოსახერხებელია, როდესაც კანი გლუვია.
თუ მარჯვენა ძუძუს იმოწმებთ, მარცხენა ხელი დაიდეთ კეფაზე და პირიქით. დააკვირდით ყოველდღიურად რაიმე გამონადენი ხომ არ გაქვთ, ან დვრილის ირგვლივ ხომ არ მოხდა ფერის შეცვლა ან ჩაბრუნება”.
აღსანიშნავია, რომ ძუძუს კიბოს გამომწვევი მიზეზების შესახებ არაერთი მითიც ვრცელდება, როგორიცაა, მაგალითად, ანტიპერსპირანტის გამოყენება ზრდის ძუძუს კიბოს განვითარების რისკს. ბიუსჰალტერი მეტალის მყარი ნაწილებით ზრდის ძუძუს კიბოს განვითარების რისკს. კოფეინი განაპირობებს ძუძუს კიბოს განვითარებას. ძუძუს კიბო ყოველთვის ვლინდება კვანძის სახით.
მთავარია, დაძლიოთ დიაგნოზის მოსმენის შიში, გადალახოთ უარყოფითი ფიქრებისგან გამოწვეული შფოთვა, გახსოვდეთ, რომ წარმატებული მკურნალობისთვის და სრულად გამოჯანმრთელებისთვის დროული დიაგნოსტიკა უპირობო გამოსავალია.
ავტორი
