“ველური დასავლეთი “

1890 წლისათვის, როცა ლიტერატურასა და თეატრში ვესთერნის ჟანრის ფესვები გაჩნდა, ცივილიზაციისა და ველურ დასავლეთს შორის არსებული გამყოფი ზოლი ანუ ფრონტირი, როგორც მას უწოდებდნენ, აღარ არსებობდა, ის ოფიციალურად დაიხურა. 1865 წელს ფრონტირის ხაზი გასდევდა მდინარე მისისიპის მომიჯნავე შტატების დასავლეთ საზღვრებს და შემოფარგლავდა კანზასს და ნებრასკას სამხრეთ დაყოლებაზე.  ფრონტირმა _ მოძრავმა ,,საზღვარმა” დაიწყო რა მსვლელობა აღმოსავლეთის კოლონიებიდან _ თავისი სამსაუკუნოვანი არსებობის მანძილზე მთელი ამერიკა გადასერა. რეალურად ფრონტირი იყო დასავლეთისაკენ გადაადგილებადი საზღვარი ქვეყნის ათვისებულ, ცივილიზებულ ნაწილსა და კონტინენტის აბორიგენთა ტერიტორიას შორის. ფრონტირს დიდი წვლილი მიუძღოდა ამერიკული ცხოვრების წესის ჩამოყალიბებაში. ახალი ინგლისიდან, სადაც ნიადაგი არ იძლეოდა მარცვლეულის დიდ მოსავალს, მოდიოდა ქალების და მამაკაცების უწყვეტი ნაკადი, რომლებიც ტოვებდნენ სანაპიროზე მდებარე ფერმებს და სოფლებს კონტინენტის შიდა, მდიდარი მიწების სანაცვლოდ. XIX საუკუნის დასაწყისში მოსახლეობის მოძრაობამ დასავლეთისაკენ გამოიწვია ძველი ტერიტორიების გადანაწილება და ახლი საზღვრების შექმნა.  ფრონტირის ახალმოსახლენი სხვადასხვა ჯურის ადამიანები იყვნენ. ერთმა ინგლისელმა მოგზაურმა ისინი აღწერა, როგორც ,,გამბედავი, ძლიერი რასა ადამიანებისა, რომლებიც ცხოვრობენ უბადრუკ ქოხებში. ისინი დაუხვეწავი, მაგრამ სტუმართმოყვარე ხალხია, კეთილნი უცხო ადამიანების მიმართ, პატიოსანი და სანდო. მათ მოჰყავთ ცოტაოდენი სიმინდი, გოგრა, აშენებენ ღორებს და ზოგჯერ თითო-ოროლა ძროხაც ჰყავთ, მაგრამ მათი ძირითადი სასიცოცხლო იარაღი თოფია”. ცნობილი მწერალი ბრეთ ჰარტი უმტკიცებდა რალფ უალდო ემერსონს, რომ დასავლეთის ათვისებაში აფერისტებმა და მეძავებმა უფრო მეტი წვლილი შეიტანეს, ვიდრე ეკლესიამ. ალბათ, არის ამაში ჭეშმარიტების მარცვალი, რადგან ამ აუთვისებელ და ,,ველურ”, ცივილზაციას მოწყვეტილ ადგილებს ხშირად ავანტიურისტული ბუნების ადამიანები, გაქცეული დამნაშავეები და მსუბუქი ყოფაქცევის ქალები აფარებდნენ თავს. ისევე როგორც თავის დროზე ავსტრალიაში (თუმცა იქ განსხვავებული სიტუაცია იყო _ ავსტრალიაში კრიმინალებსა და დამნაშავეებს სახელმწიფო აგზავნიდა, როგორც თავის დროზე რუსეთის იმპერიაში კატორღაზე ციმბირში), ასევე ,,ველურ” დასავლეთშიც ახალი მიწების დაპყრობის დაუოკებელი სურვილით შეპყრობილმა იმიგრანტებმა, ნაწილობრივ საზოგადოებისაგან გარიყულმა ადამიანებმა შექმნეს და საფუძველი ჩაუყარეს ახალი დასახლებებს და ახალ საზოგადოებრივ წარმონაქმნებს, რაზედაც შემდეგ დაფუძნდა და აშენდა თანამედროვე ამერიკა. თუმცა, შეცდომა იქნება იმის მტკიცება, რომ დასავლეთი ,,დაპყრობილი” და ათვისებული იყო მხოლოდ ამ ტიპის ადამიანების მიერ. სინამდვილეში დასავლეთი ათვისებული იყო პიონერების მამაცობითა და ჭკუით, მშრომელი და მშვიდობიანი ადამიანებისა და მათი ოჯახების მიერ. ახალმოსახლეებთან ერთად მიწის გადამყიდველებიც გამოჩნდნენ, რომლებიც იაფად იძენდნენ მიწის დიდ ნაკვეთებს და მიწაზე ფასების მომატებისას საკუთრებას ჰყიდდნენ და კიდევ უფრო შორს დასავლეთისაკენ მიიწევდნენ, რითაც სხვებსაც უკვალავდნენ გზას.  ახალმოსახლეებს ფეხდაფეს მიჰყვებოდნენ სხვასხვა პროფესიის ადამიანები, რომლებიც ქმნიდნენ მტკიცე საფუძველს ახალი სამოსახლოსთვის, სადაც სამუდამოდ აპირებდნენ დარჩენას და იმედოვნებდნენ, რომ მათ შემდეგ იქ მათი შთამომავლობა იცხოვრებდა. ასეთი ახალმოსახლეობა რამდენიმე წელიწადში წარმოუდგენელ ცვლილებას განიცდიდა. მაგალითად, 1830 წელს ჩიკაგო (ილინოისის შტატი) წარმოადგენდა უპერსპექტივო სავაჭრო სოფელს ფორტით, მაგრამ სულ მალე ის ქლივლენდთან, დეტროიტთან და სენტ ლუისთან ერთად ერთ-ერთ უდიდეს და უმდიდრეს ქალაქად იქცა ამერიკაში. იმ დროს ფერმები ადვილი შესაძენი იყო. 1820 წლის შემდეგ ნახევარ ჰექტარი სახელმწიფო მიწის ყიდვა 1,25 დოლარად შეიძლებოდა, ხოლო 1862 წლის შემდეგ, ,,სამოსახლო აქტის”  (Homestead Act) მიხედვით, შესაძლებელი იყო 21 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანებისთვის 160 აკრის (აკრი _ 0,4 ჰექტარი) მიწის უფასოდ მიღება უბრალოდ მისი დაკავებისა და გაუმჯობესების გზით. საბოლოო ჯამში ერი მნიშვნელოვნად გაიზარდა: 1812 წლიდან 1852 წლამდე მოსახლეობა გაიზარდა 7.25 მილიონიდან 23 მილიონამდე. მიწა, რომელიც ხელმისაწვდომი იყო დასასახლებლად, გაიზარდა თითქმის ევროპისხელა ტერიტორიის ოდენობით – 4.4 მილიონიდან 7.8 მილიონ კვადრატულ კილომეტრამდე.

პირველად ამერიკის შორეული დასავლეთის მხარეს ხალხი 1848 წელს, კალიფორნიაში ოქროს აღმოჩენის შემდეგ მიაწყდა. ათი წლის შემდეგ იგივე განმეორდა კოლორადოსა და ნევადაში, 1860-იან წლებში მონტანასა და ვაიომინგში, ხოლო 1870-იან წლებში შავი მთებისა და დაკოტას ტერიტორიაზე. სტატისტიკის მიხედვით უკეთესი ცხოვრების მაძიებელთაგან 20 ათასზე მეტი გზაში დაიღუპა. 1862 წელს კონგრესმა რკინიგზების გაყვანის უფლება მისცა ,,იუნიონ პასიფიქ რეილროუდს”, რომელმაც ის დასავლეთისაკენ გაიყვანა. ამავე დროს ,,სენტრალ პასიფიქ რეილროუდმა” დაიწყო რკინიგზის მშენებლობა საკრამენტოდან (კალიფორნია) აღმოსავლეთისაკენ. ორი ხაზის ერთმანეთთან შეერთება 1869 წლის 10 მაისს იუტას შტატში განხორციელდა. მრავალთვიანი, განსაცდელითა და ხიფათით სავსე მოგზაურობა, რომელიც საჭირო იყო ორ ოკეანეს შორის მანძილის გადასალახავად, ექვს დღემდე შემცირდა. კონტინენტალური რკინიგზის ქსელი დღითი დღე ფართოვდებოდა და 1860 წლიდან 1870 წლებს შორის რკინიგზის ხაზი გაიზარდა 30 626 ათასი მილიდან 52 922 მილამდე.  ხშირად რკინიგზის გაყვანა ძალადობასთან იყო დაკავშირებული, რადგან მოსახლეობა საკუთარ ტერიტორიაზე რკინიგზის გაყვანას ეწინააღმდეგებოდა. თუ რკინიგზის მესვეურები მოლაპარაკებითა და ფულით ვერაფერს აღწევდნენ, მაშინ ქირაობდნენ მსროლელებს, რომლებიც დაშინებითა და მკვლელობებით აიძულებდნენ ადამიანებს ტერიტორიის დაცლას. კანონი ანუ სახელმწიფო რკინიგზის მხარეს იყო. ერთი ასეთი შემთხვევა, რომელიც დღეს დავიწყებასაა მიცემული, მოხდა 1880 წლის 11 მაისს. კალიფორნიაში Southern Pacific რკინიგზას სჭირდებოდა იქაური ტერიტორია სახელად  The Mussel Sloug. ამას წინ მოსახლეების დიდი შეიარაღებული ჯგუფი აღუდგა. მათთან შესახვედრად გაემართა შერიფი და რკინიგზის მიერ დაქირავებული მსროლელები, მათ შორის ჩუბინი უოლთერ ჯეი ქროუ. ატყდა სროლა. პირველი დაიღუპა ერთ-ერთი დაქირავებული მსროლელი. ქროუმ, რომელიც თოფით იყო შეიარაღებული, ხუთი ადამიანი მოკლა, რაც არც ერთ ცნობილ და ლეგენდარულ მსროლელს – ერფს, ჰიქოქს, ჰარდინს და ქიდს – არ გაუკეთებია თავის დღეში. თვით ქროუ კი ბრძოლის ველიდან რამოდენიმე კილომეტრის მოშორებით ზურგში გასროლით მოკლეს. ამ რაოდენობის მსხვერპლი არ ყოფილა ,,ველური” დასავლეთის არც ერთ გახმაურებულ ბრძოლაში…