ვინ რაზე საუბრობს მოახლოებული არჩევნების წინ

4 ოქტომბერს საქართველოში მუნიციპალიტეტის ორგანოთა მორიგი არჩევნები უნდა გაიმართოს.

მერობისა და მაჟორიტარობის კანდიდატები “ოცნებამ” უკვე წარადგინა და წინასაარჩევნო კამპანიაც დაიწყო, თუმცა “გახარიას” და “ლელო-ძლიერი საქართველოს”  მერობისა და მაჟორიტარობის საერთო კანდიდატები 26 აგვისტოს მდგომარეობით გურიაში ჯერ არ წარუდგენია, თუმცა, პარტიებში ზეწოლაზე საუბრობენ.

პარტიის “გახარია საქართველოსთვის” წევრი, ზაზა თავაძე ამბობს, რომ საარჩევნო კამპანია “უკიდურესად არასამართლიან, “ოცნებაზე” მორგებულ არაკონკურენტულ გარემოში მიმდინარეობს”:

“ოცნების” რეჟიმი ზეწოლის, დაშინებისა და ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენებით, კვლავ აპირებს გააგრძელოს არჩევნების პროცესის გაყალბება.

ე.წ. ხელისუფლება ცდილობს, რეალურ კონკურენციასა და სამართლიან პოლიტიკურ პროცესს ხელი შეუშალოს ხალხისთვის მოპარული ფულისა და ძალაუფლების შესანარჩუნებლად და გასახანგრძლივებლად. კერძოდ:

1. საარჩევნო ადმინისტრაცია სრულად კონტროლდება მმართველი პარტიის მიერ;
2. ოპოზიციის ლიდერების ნაწილი დაკავებულია, საჯარო სამსახური “გაწმენდილია“; განსხვავებული აზრის მქონე მოქალაქეების დიდი ნაწილი პოლიტპატიმრებად აქციეს;
3. დამკვირვებლები და მედია მკაცრად შეზღუდულია: მათ შორის “რუსული კანონის” უფრო მძიმე ვერსიის მიღებით;
4. საერთაშორისო მონიტორინგი, პრაქტიკულად, გაუქმებულია _ ეუთო/ოდირის სადამკვირვებლო მისია არ არის მოწვეული;
5. ამომრჩეველზე ხორციელდება სისტემური ზეწოლა. მიმდინარეობს რეპრესიები საგანმანათლებლო დაწესებულებებში, კერძოდ, სკოლის და ბაღის მასწავლებლებს აიძულებენ, ჩაერთონ საარჩევნო აგიტაციაში და, ასევე, გაყალბებაში.

რიგ მუნიციპალიტეტებსა და რეგიონებში, მაგალითად, ჩოხატაური, ბაღდათი, ნინოწმინდა, ქობულეთი, ფოთი, ლანჩხუთი და კახეთი ფიქსირდება სხვადასხვა სახის ზეწოლები ჩვენი პოლიტიკური ძალის “გახარია საქართველოსთვის” მერობისა და მაჟორიტარობის კანდიდატებზე. კერძოდ, სამსახურის დაკარგვით, ბიზნეს საქმიანობის ხელშეშლით და სხვადასხვა მუქარით რეჟიმი ცდილობს, უკვე შეთანხმებულ კანდიდატებს უარი ათქმევინოს კანდიდატობაზე.

“ოცნების” რეჟიმი ცდილობს დარღვევების მხილების სივრცე სრულად დახუროს, ქმნის ილუზიას, თითქოს პრობლემები არ არსებობს.

ხელისუფლების საბოლოო მიზანია, არჩევნებმა აზრი დაკარგოს. ამ ფონზე, არჩევნების, როგორც დემოკრატიული ცვლილების მექანიზმის გადარჩენის ერთადერთი გზა არჩევნებში მონაწილეობა და მაღალი გამოცხადებაა, რამაც არჩევნების გაყალბების მასშტაბი უნდა გადაწონოს. სამწუხაროდ, ამის წინააღმდეგ,

ხელისუფლება და ოპოზიციის ნაწილი ერთად აწარმოებს დაშინების და ბულინგის კამპანიას.

ჩვენი პოლიტიკური ძალა “გახარია საქართველოსთვის” კიდევ ერთხელ აცხადებს: არ დავუთმობთ “ოცნებას” ძალაუფლებას, არ დავტოვებთ ამომრჩევლებს პირისპირ ოცნების რეჟიმთან მარტო“, _ თქვა ზაზა თავაძემ 25 აგვისტოს გამართულ  ბრიფინგზე.

ჩოხატაურში არსებული მდგომარეობის შესახებ “ლელო-ძლიერი საქართველოსთვის” ერთ-ერთ ლიდერს და მერობის სავარაუდო საერთო კანდიდატ ნუგზარ ჩხიკვაძეს ვესაუბრეთ:

_ ჩოხატაურში არის ტიპიური მაფიოზურ–ბოლშევიკური მმართველობა. ადამიანებს ემუქრებიან, რომ  თუ მაჟორიტარობის კანდიდატებად წარადგენენ თავს, სამსახურიდან გაუშვებენ მათ ოჯახის წევრებს, შეუმოწმებენ ბიზნესებს.  ყველანაირი ზეწოლა ხდება, რომ მაჟორიტარებად ვერ იყაროს ხალხმა კენჭი. ეს არის როგორც სატელეფონო ზარები, ასევე დაჟინებული მოთხოვნით. განწყობა არის ასეთი,  რომ ვინც გაბედავს მაჟორიტარად კენჭისყრას, მასზე მოხდება ზეწოლა. ამის შედეგად, ორმა შეთანხმებულმა მაჟორიტარობის კანდიდატმა უარი თქვა კანდიდატობაზე. სხვებთან დაჟინებული ზარებია. ხალხი ვერ ბედავს რომ მაჟორიტარებად წარადგინოს თავი. იციან რომ საშინელი დესპოტური მმართველობაა და ყველაფრის მკადრებლები რაღაც შარს გადამკიდებენო… “ოცნებას” ხალხთან სათქმელი არაფერი აქვს, სალაპარაკო არ აქვს და ცდილობენ ამ გზით დააშინონ ხალხი.

_ აღნიშნულ ფაქტებთან დაკავშირებით რა ზომების მიღებას აპირებთ?

_ უნდა შევხვდე შტაბის წარმომადგენელს, უნდა წარვუდგინო ზეწოლის  მიმოწერის ამსახველი ფაქტები და გავაფრთხილო, რომ განმეორების შემთხვევაში, ეს მიმოწერა _ ჩაწერილი ზარები, დაიგზავნება საერთაშორისო მისიებთან, საელჩოებში, ეუთოში, ევროკავშირის წარმომადგენლობასთან. პირადად ჩავალ და პირადად ჩავაბარებ.

_ თქვენ მიმართაც ჰქონდა ზეწოლას ადგილი?

_ ჩემზე ერთადერთი ზეწოლა შეუძლიათ _ ტყვიას თუ მესვრიან.

რვა ოპოზიციური პარტია კი  ერთობლივ განცხადებას ავრცელებს, რომელიც საზოგადოებას “დროას” ლიდერმა, ელენე ხოშტარიამ გააცნო.

როგორც განცხადებაშია აღნიშნული, მიმართავენ ყველა ოპოზიციურ პარტიას და ოპოზიციონერ პოლიტიკოსს, უარი თქვან 4 ოქტომბერს თვითმმართველობის არჩევნებში მონაწილეობაზე.

“31 აგვისტოს იწურება ევროკავშირის მიერ ივანიშვილის რეჟიმისადმი მიცემული ვადა ევროპაში უვიზო მიმოსვლის გადასარჩენად. როგორც მოსალოდნელი იყო, რეჟიმმა არათუ არცერთი ნაბიჯი არ გადადგა ამისთვის, არამედ კიდევ უფრო დაგვაშორა ევროპას, ევროპულ დღის წესრიგს და ეს იქნება ასე, რადგან რუსული რეჟიმი არის თვისებრივად შეუთავსებელი ჩვენს ევროპულ, ევროატლანტიკურ დღის წესრიგთან, ჩვენს სახელმწიფოებრიობასთან, დამოუკიდებლობასა და ევროპულ მომავალთან. შესაბამისად, ეს იქნება ასე, ვიდრე ჩვენ, ჩვენი ქვეყნის უმრავლესობა არ მოვიკრებთ საკმარის ძალას და არ დავასრულებთ ამ რეჟიმს. აქედან გამომდინარე, მოგმართავთ ყველას, განურჩევლად პოლიტიკური გემოვნებისა, ვისთვისაც საქართველოს მოქალაქეობა, ქართული პასპორტი და ქართული ოჯახის კეთილდღეობა ძვირფასია და ვინც პატივს სცემს საქართველოს მოქალაქეების უფლებას, ისწრაფოდნენ ბედნიერებისკენ, 13 სექტემბერს შევიკრიბოთ, ვიყოთ ძალიან ბევრნი, გამოვიდეთ და ვთქვათ, რომ რუსული რეჟიმი არ წარმოადგენს ქართველ ხალხს და საქართველოს. ამასთანავე, მოგმართავთ ყველა ოპოზიციურ პარტიას და ოპოზიციონერ პოლიტიკოსს, ვისაც რეალურად აღელვებს ამ ქვეყნის დამოუკიდებლობა და ევროპული მომავალი: ხელი აიღეთ რეჟიმის თანამზრახველობაზე ქართველი ხალხის მოტყუებაში, არ დაუშვათ შეცდომა, რომელიც დანაშაულზე უარესია, უარი თქვით 4 ოქტომბრის რუსულ სპეცოპერაციაში მონაწილეობაზე და დაუბრუნდით ერთობას. ვიკრიბებით 13 სექტემბერს, 19:00 საათზე, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან და პარლამენტამდე მოვდივართ მარშით. ჩვენ ბევრნი ვართ და ვიბრძვით გამარჯვებამდე!” _ ნათქვამია რვა ოპოზიციური პარტიის განცხადებაში.

“სამართლიანმა არჩევნებმა” წინასაარჩევნო პერიოდის დაწყებისთვის ქვეყანაში არსებული გარემო და დემოკრატიული არჩევნების ჩასატარებლად საჭირო პირობების არსებობა შეაფასა:

“საარჩევნო სისტემა არჩევნების ერთ–ერთი ფუნდამენტური განზომილებაა, რომელიც მნიშვნელოვანია, ძირითად აქტორებს შორის შეთანხმებულ წესს წარმოადგენდეს. ვენეციის კომისიის კარგი პრაქტიკის კოდექსის თანახმად, მიუღებელია საარჩევნო სისტემის ხშირი ან უშუალოდ არჩევნების წინ, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, შეცვლა. ასეთი ცვლილებები კერძო პოლიტიკური ინტერესებით ნაკარნახევად მიიჩნევა იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ეს არ ხდება მანიპულირების განზრახვით. ამიტომ, ვენეციის კომისიის რეკომენდაციით, იმ პირობებში, თუ არჩევნები უახლოესი ერთი წლის განმავლობაში უნდა გაიმართოს, საარჩევნო კანონის ცვლილების შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია, მომდევნო არჩევნები ჩატარდეს ძველი სისტემით, ხოლო ახალი კანონი ძალაში მხოლოდ ამ არჩევნების შემდეგ შევიდეს.

ქვეყნის 64 მუნიციპალიტეტში საკრებულოს წევრებისა და მერების არჩევა 4 წლის ვადით პირდაპირი წესით ხდება. თვითმმართველ ერთეულებში რეგისტრირებული საქართველოს მოქალაქეები მერს ორტურიანი მაჟორიტარული, ხოლო საკრებულოს შერეული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე ირჩევენ. საერთაშორისო სტანდარტების საწინააღმდეგოდ, “ქართულმა ოცნებამ” მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს არჩევნებისთვის არსებულ საარჩევნო სისტემაში უკანასკნელი ერთი წლის განმავლობაში, საკუთარი ინტერესების შესაბამისად, ცვლილებები შეიტანა. ამ პროცესს წინ უძღოდა ჯერ კიდევ გასული წლის საპარლამენტო არჩევნებამდე, 2024 წლის 15 მაისს, საკრებულოს არჩევნების მაჟორიტარულ კომპონენტში კანდიდატებისთვის დაწესებული 40%-იანი ბარიერის გაუქმება.  ამ ცვლილების შემდეგ, მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე საკრებულოს წევრად არჩეულად ჩაითვლება ის კანდიდატი, რომელიც შესაბამის ადგილობრივ მაჟორიტარულ საარჩევნო ოლქში არჩევნებში მონაწილე ამომრჩეველთა ყველაზე მეტ ნამდვილ ხმას მიიღებს.

2024 წლის 13 დეკემბერს გაუქმდა მუნიციპალიტეტების საკრებულოების არჩევის 2021 წლის მოდელი – საკრებულოებში ასარჩევი დეპუტატების რაოდენობა და მათ შორის მაჟორიტარული და პროპორციული ადგილების შემადგენლობა დაუბრუნდა 2017 წლის მოცემულობას.

ამ ცვლილებებამდე თვითმმართველი ქალაქების წარმომადგენლობით ორგანოში ადგილების 80% პროპორციული და 20% მაჟორიტარული სისტემის საფუძველზე კომპლექტდებოდა. თვითმმართველი თემების საკრებულოებში კი პროპორციული ადგილების წილი 2/3-ს (67%), ხოლო მაჟორიტარულის _ 1/3-ს (33%) შეადგენდა. “ქართული ოცნების” მიერ საარჩევნო კოდექსში დეკემბერში განხორციელებული ცვლილებით, თბილისის საკრებულოში პროპორციული და მაჟორიტარული ადგილების რაოდენობა გათანაბრდა, სხვა თვითმმართველ ქალაქებში კი მაჟორიტარული ადგილების წილი 40%-მდე გაიზარდა. ამასთან ერთად, 4 თვითმმართველ ქალაქში შემცირდა საკრებულოს ზომაც (35-დან 25-მდე), რაც კიდევ უფრო ზრდის ხმების ადგილებში მნიშვნელოვნად არაპროპორციულად გარდასახვის რისკს, განსაკუთრებით პირველ ადგილზე გასული პარტიის სასარგებლოდ.

საარჩევნო კოდექსის ახალი რედაქციით, თვითმმართველი თემის საკრებულო შედგება პროპორციული საარჩევნო სისტემით არჩეული 15 წევრისა და შესაბამის ტერიტორიაზე არსებული ყველა დასახლებიდან (სოფლიდან, დაბიდან, ქალაქიდან), რომლებიც შედის ამ თვითმმართველი თემის შემადგენლობაში, მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემით არჩეული თითო წევრისაგან (ამასთან, თვითმმართველი თემის ადმინისტრაციულ ცენტრში, სადაც ამომრჩეველთა რაოდენობა 4,000-ზე მეტია, ერთზე მეტი და არაუმეტეს 5 მაჟორიტარული ოლქი იქმნება). 2025 წლის იანვარში ცესკომ მუნიციპალიტეტის ორგანოთა 2025 წლის არჩევნებისთვის ყველა თვითმმართველ თემში ადგილობრივი ერთმანდატიანი მაჟორიტარული საარჩევნო ოლქები და მათი საზღვრები დაადგინა, რომლის შესაბამისად, 59 თვითმმართველი თემის საკრებულოში მაჟორიტარული ადგილების წილი, საშუალოდ, 52%-მდე აღწევს, მაშინ, როდესაც პროპორციული ადგილების წილი, საშუალოდ, 48%-ს უტოლდება. ამასთან, თვითმმართველი თემების ნაწილში მაჟორიტარული ადგილების წილი განსაკუთრებით მაღალ ნიშნულამდე აღწევს. მაგალითად, ზუგდიდის, ოზურგეთის, წალკის, გორის, გურჯაანის, ახალქალაქისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების საკრებულოებში ადგილების 60-70 პროცენტის მაჟორიტარული კომპონენტით დაკომპლექტება არის გათვალისწინებული.

მაჟორიტარული მანდატების ამგვარი დომინანტური წილი თვითმმართველი ერთეულების წარმომადგენლობით ორგანოებში მნიშვნელოვნად გაზრდის ხმებისა და ადგილების არაპროპორციულობას და ხელსაყრელ გარემოს შეუქმნის პირველ ადგილზე გასულ სუბიექტს ამომრჩეველთა დაბალი მხარდაჭერითაც საკრებულოში აბსოლუტური უმრავლესობის მარტივად მიღებისთვის.

აღსანიშნავია, რომ არჩევნების წელს ახალი ერთმანდატიანი ოლქების შექმნამ საკრებულოს არჩევნებისთვის ყველა მუნიციპალიტეტში გამოიწვია საარჩევნო ოლქებს შორის ადგილებისა და ხმების თანაბრად გადანაწილების უფლების დარღვევაც. ამ უფლების განხორციელება ერთ–ერთი საკვანძო მნიშვნელობისაა კენჭისყრის თანასწორობის ფუძემდებლური პრინციპის რეალიზებისთვის“, _ წერია “სამართლიანი არჩევნების” გამოქვეყნებულ შეფასებაში.

გარდა ამისა, “სამართლიანი არჩევნების” მოსაზრებით, ვენეციის კომისიის საარჩევნო ნორმათა კოდექსის ის სამი პირობა, რაც მოიცავს ძირითადი უფლებების პატივისცემას, საარჩევნო კანონმდებლობის სტაბილურობასა და პროცედურული გარანტიების არსებობას, დიდწილად არ არის დაცული, რითაც თავისუფალი, სამართლიანი და კონკურენტული არჩევნების ჩატარების შესაძლებლობა მნიშვნელოვნად არის შეზღუდული.

აქედან გამომდინარე, “სამართლიანი არჩევნები” მუნიციპალიტეტის ორგანოთა არჩევნებს სტანდარტული სადამკვირვებლო მისიითა და მეთოდოლოგიით არ დააკვირდება. თუმცა, ორგანიზაცია აგრძელებს მიმდინარე პოლიტიკური და საარჩევნო პროცესების მონიტორინგს და შეფასებას.

2012 წლის შემდეგ პირველად, “საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია” არ გაუწევს მონიტორინგს წინასაარჩევნო პერიოდში მედიასაშუალებების მიერ არჩევნებთან დაკავშირებული საკითხების გაშუქებას პოლიტიკური მიკერძოების გამოსავლენად და პროფესიულ სტანდარტებთან მისი შესაბამისობის დასადგენად:

“ქართული ოცნების” მიერ მიღებულმა რეპრესიულმა კანონებმა და მის მიერ მედიის მიმართ გატარებულმა დამაზიანებელმა პოლიტიკამ მსგავსი საქმიანობის განხორციელება წელს შეუძლებელი გახადა.

“ქართული ოცნების” მეცადინეობით ქარტიამ დაკარგა წვდომა იმ დასავლელი დონორების ფინანსებზე, რომელთა მხარდაჭერითაც ქარტია წლების განმავლობაში ახორციელებდა მედიამონიტორინგის მასშტაბურ და კომპლექსურ პროექტებს.

მედიაკონტენტის მონიტორინგი, რომელიც იძლევა არჩევნების სამართლიანობის შესაფასებლად საყურადღებო ინფორმაციას, მნიშვნელოვანია თავად მედიასაშუალებებისთვისაც, შეცდომების დასანახად და სამომავლოდ მათი გამოსწორებისთვის.

საერთაშორისო ექსპერტების ხელშეწყობით შემუშავებული მეთოდოლოგიის გამოყენებით, საარჩევნო კონტენტის მონიტორინგი ქარტიამ პირველად 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს განახორციელა, ხოლო ბოლოს – 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ.

წინა მუნიციპალური არჩევნების დროს, 2021 წელს, ქარტია დააკვირდა ახალი ამბების გაშუქებას და პოლიტიკური ტოკშოუებს ექვს ნაციონალურ ტელეარხზე და ცხრა ონლაინ მედიასაშუალებაში.

ამ ეტაპისთვის ქარტია მოხალისეობრივ საწყისებზე განაგრძობს საბაზისო ფუნქციების შესრულებას, მათ შორის, მოქალაქეთა განცხადებების განხილვას პროფესიული სტანდარტების დარღვევაზე, თუმცა, ის პროექტების განხორციელებას და საზოგადოებისა და ჟურნალისტური თემისათვის ამ და სხვა საჭირო სერვისების მიწოდებას ვეღარ ახერხებს“, _ აცხადებს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია.