თემში შედის სოფელი ბაღდადიც და სულ 766 კომლი ცხოვრობს. ცხემლისხიდის რწმუნებულის ლევან ჭელიძის თქმით, სხვა სოფლების მსგავსად, ჩაისა და ციტრუსის ინდუსტრიის საფუძველზე, ეს სოფელიც ძლიერი იყო. სოფლის რწმუნებულის თქმით, დღეს მოსახლეობას ეკონომიკურად ძალიან უჭირს და ყველაზე დიდ პრობლემად დასაქმებას ასახელებს. აქ ერთადერთი შემოსავლის წყარო თხილია. სოფელს აქვს საექიმო ამბულატორია, ჰყავს ექიმი და ექთანი. მხოლოდ ერთი სავაჭრო მაღაზიაა. სოფელს არ აქვს კულტურის სახლი.
სოფელ ნაგომრის მსგავსად, შარშან, სოფლის დახმარების პროგრამით განსაზღვრული თანხით, ცხემლისხიდის საბავშვო ბაღს 30 000-ლარიანი ევრორემოტი ჩაუტარდა; ამ შენობას ჰყავს დარაჯი, რომელსაც ხელფასი ბიუჯეტიდან ეძლევა, ხოლო ევრორემონტიანი ბაღი, რომელიც სოფლის ადმინისტრაციული შენობის მეორე სართულზე მდებარეობს, არ ფუნქციონირებს, რაც სოფლის მცხოვრებლების აღშფოთებას იწვევს. ისინი ამბობენ, რომ სოფლებში არაფერი არ გაკეთებულა და საერთოდ არ იციან სოფლის პროგრამის შესახებ. მათი თქმით, სოფელზე ოთხი სოფლის დამაკავშირებელი გზა გადის, რომელიც დანგრეულია, რასაც ხელისუფლების უყურადღებობას აბრალებენ. ისინი “გურია ნიუსთან” საუბარში იხსენებენ, რომ როცა საქართველოს პრეზიდენტი საშობაოდ სოფელ ცხემლისხიდში სალუქვაძეების ოჯახს სტუმრობდა, ეს გზა არ აჩვენეს და შემოვლითი გზით სოფელ შემოქმედიდან შემოიყვანეს, უკანაც იმავე გზით დააბრუნეს. მაშინ მიხეილ სააკაშვილი მოსახლეობას დაპირდა, რომ აუცილებლად დაიგებოდა ახალი გზა შემოქმედი-ცხემლისხიდის მიმართულებით. თუმცა, დაპირების მიუხედავად, უგზაოობა დღემდე ერთ-ერთი დიდი პრობლემაა. “გურია ნიუსთან” საუბრისას რამაზ ნიკოლაიშვილიც ადასტურებდა, რომ პრეზიდენტის დანაპირები შესრულდებოდა, თუმცა, დაპირებიდან მეორე წელი გადის.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხემლისხიდში ყოფნისას, პირველ რიგში, ცენტრში მდებარე საჯარო სკოლით დავინტერესდით, თუმცა, სკოლის დირექტორმა ლალი სიჭინავამ კითხვებზე პასუხის გაცემა არ ისურვა და ოფიციალური მომართვა მოითხოვა. უფრო მეტიც, კანონი დაარღვია და ფოტოს გადაღება აგვიკრძალა! ეს იმას ნიშნავს, რომ, სამწუხაროდ, სკოლის დირექტორებმა უამრავი გამოცდის და “ტესტების” ჩაბარების მიუხედავად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი არ იციან ან “უფროსებისგან” არიან ასე “დამოძღვრილი”:
_ მე მინდა ოფიციალური მომართვა იმის შესახებ, რა გაინტერესებთ. ხვალ ან ზეგ აუცილებლად მოგაწოდებთ ინფორმაციას.
_ რამდენიმე კითხვა, თუ შეიძლება…
_ არა. მე კითხვებს თავს კი არ ვარიდებ, უბრალოდ, ვითხოვ ოფიციალურ მომართვას, რომ თქვენ გჭირდებათ საჯარო ინფორმაცია და და მე ვალდებული ვარ, გიპასუხოთ. ოღონდ ოფიციალური მომართვის შემდეგ.
_ ფოტოს გადაღებასაც ოფიციალური მომართვა სჭირდება?
_ ნუ, ესეც საჯაროა, მაგრამ, როცა ოფიციალურად მოგვმართავთ, ჩემი თავი გენაცვალოთ.
გურამ ლომინაძე, ბაღდადელი, 76 წლის: _ თუ არის ვინმე გამკითხავი, რა ხდება სოფელში?! ერთი კეკალი სიმინდი არ ჩამიგდია მიწაში, ზოგმა დაიწყო ხვნა, ზოგი თესავს და ზოგიც _ ვერა. ხედავთ, როგორი გზაა? ტელევიზორში გამოდიან, ასეთი და ისეთი გზები იგებაო, ამბობენ. მოვიდნენ და ნახონ, როგორი გზა გვაქვს. პრეზიდენტი რომ ჩამოვიდა საშობაოდ, ორი წლის წინ, ცხემლისხიდში, შემოქმედის გზით შემოიყვანეს. არ ანახეს აგი დანგრეული გზა. მე ვინ მიმიშვა იქამდე, რომ მეთქვა ჩვენი არჩეული პრეზიდენტისთვის სოფლის გასაჭირის შესახებ ან ამ კუთხიდან იყო ვინმე?! დაქცეულია ჩვენი სოფელი. ყველგან გაზია, ჩვენ გარდა. რწმუნებული არაფერს ითხოვს, მან არ უნდა მოითხოვოს, არ უნდა შეაწუხოს მუნიციპალიტეტის ხელისუფლება? რად უნდოდათ სტადიონი რომ გააკეთეს ცხემლისხიდის ცენტრში? გავსებულია საქონლით. სად არის საბავშვო ბაღი, იმდენი ფული რომ დაახარჯეს?
თემური გავაშელი მთავარ პრობლემად უგზოობას ასახელებს: _ ყველგან კარგი გზაა, ამ სოფლის გარდა. გარდა ამისა, საწვავის ფულიც არ აქვს ხალხს, ყანები დასახნავია, ზოგმა დახნა გაჭირვებით, მაგრამ საერთო ფართობი რომაა, იქ ჩამიჩუმი არ ისმის ჯერ. ძალიან უჭირს მოსახლეობას _ სახლიდან თუ რამეს გაყიდი, მხოლოდ ეგაა ჩვენი შემოსავალი.
ლამარა ლომინაძე, 69 წლის მარტოხელა პენსიონერია და “გურია ნიუსთან” საკუთარ უბედურებაზე საუბრობს: _ ერთი შვილი მყავდა და ისიც მომიკვდა. მალე მეუღლეც გარდამეცვალა. ვარ მძიმე ავადმყოფი, ბევრი ოპერაცია მაქვს გადატანილი. მხოლოდ პენსიის იმედად ვარ, რომ წამალი ვიყიდო. მომიხსნეს ის საარსებო შემწეობაც, რომელიც მქონდა და ახლა ვუცდი, როდის დამინიშნავენ. ჯერ არაფერი ჩანს.
_ სოფლის რწმუნებულს მიმართეთ?
_ რწმუნებულმა იცის ჩემი ამბავი, მაგრამ ვერაფერს აკეთებს. ისეთია, არც გაწყენინებს და არც გაგიკეთებს რამეს. თქვენ, ჟურნალისტებს ბევრი რამ შეგიძლიათ, მიიტანეთ ხელისუფლებამდე ჩემი პრობლემა, ძალიან გთხოვთ.
ეთერი დუმბაძე, 78 წლის: _ ჩემი 90 ლარი არ მყოფნის. დახმარება მომიხსნეს, შვილები უმუშევრები მყავს; რა ვიყიდო 90 ლარით, როგორ ვარჩინო ოჯახი? ყანა ვერ დავთესეთ. ახლა ტყემალი შემოვა, გავაკეთებთ ახალ ტყემალს და ვჭამთ. სოფლის ყველაზე დიდი პრობლემა უმუშევრობა და ეკონომიკური სიდუხჭირეა. სოფელში გზა არ არის, წყალი არ გვაქვს… მეკითხებით, სოფლის დახმარების პროგრამის ფარგლებში რა გაკეთდა? არაფერიც არ გაუკეთებიათ.
კლარა თვარაძე, 70 წლის: _12 წელი ვიყავი საბერძნეთში, ვუვლიდი ჩემზე დიდი ასაკის და აღნაგობის ახლობელს, დავარდნილს და დაინვალიდებულს. 55 წლის ვიყავი იქედან რომ წამოვედი. ჩვენ რაღაცით გაგვაქვს თავი, მაგრამ იცით, რამდენი გაჭირვებულია? ნახევარზე მეტი შიმშილობს. ჩაის ფაბრიკები რომ მუშაობდა, ხალხი დასაქმებული იყო, ახლა მხოლოდ თხილზეა დამოკიდებული. ყანები ისე შორს გვაქვს, რომ ძალიან ძვირი ღირს დათესვა და ალბათ, ნახევარზე მეტი ვერც დათესავს. პირველ რიგში გზა არ უნდა გაკეთებულიყო? კი ხედავთ, რა გზაა. პრეზიდენტს ვთხოვთ, ნუ შემოატანინებს ვაჭრებს ამ ძვირიან საქონელს, ცოდვაა ხალხი. მოგმართავთ პრეზიდენტო, რომ სოფლის მშრომელი ღარიბი ხალხი ამ კრიზისიდან როგორმე ამოიყვანე! ოცკილოიანი ქატო რომ 14 ლარი ღირს, იქ შრომა და პირუტყვის ყოლა ღირს?
სოფლის რწმუნებული ლევან ჭელიძე “გურია ნიუსის” კითხვებს თავს არ არიდებს და ამბობს, რომ ადრე სოფელი ძლიერი იყო, ჰყვაოდა ჩაის კულტურა და ფუნქციონირებდა ჩაის ფაბრიკა.
_ ძირითადად, მაინც ასე ვიტყოდი, რომ სოფელს უჭირს. მოსახლეობის უბადრუკი ყოფა სახეზეა. ყველაზე დიდი პრობლემა სოფლისა, არის დასაქმება. დაუსაქმებელია სოფლის ახალგაზრდობა და მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი, ეძებენ სამუშაოს, წასულები არიან საქართველოდან, უმეტესად _ თურქეთში. ბათუმში, თბილისში… თვეობით მიდიან, რომ რაიმე შემოსავალი ჰქონდეთ. თხილის შემოსავალი კი ერთადერთია, რითაც წლიდან წლამდე თავი გააქვთ. სიმინდის მოსავალიც გარკვეულ როლს თამაშობს _ ესაა და ეს.
_ დაიწყო თუ არა საგაზაფხულო სამუშაოები?
_ კი, დაიწყო, ამინდებმა შეაფერხა მუშაობა, თორემ აქამდე დავიწყებდით. სოფელს ოთხი ტრაქტორი ემსახურება. ისე, ექვსი გვყავს, ეს არის კერძო ტრაქტორები. ამერიკულ სიმინდს “ჩალიანში” ვთესავთ. ჩვენთან მოთხოვნა არის ამ სიმინდზე, ეს არის პრობლემა, რომ მოსახლეობას უჭირს საწვავის ყიდვა. ითესება ორივე, ამერიკულიც და ქართულიც.
_ რამდენი შეჭირვებული გყავთ სოფელში?
_ ძალიან ბევრი; სოციალურ დახმარებას იღებდა 90 ოჯახი, ახლა მათი რიცხვი შემცირდა და როგორც ბოლო მონაცემებით ვიცი, 50-მდე ჩამოვიდა.
_ რატომ? ვითომ გამდიდრდნენ ეს ოჯახები?
_ მოხდა გადაფასება.
_ ბატონო ლევან, რამდენიმე ოჯახში ვიყავით, სადაც დემოგრაფიული ცვლილების გამო, ოჯახის ერთი წევრის სიკვდილის შემდეგ, საერთოდ მოეხსნათ დახმარება.
_ ნუ, ახლა ამის შესახებ შესაბამის სამსახურს უნდა მიმართოთ.
_ კი, მაგრამ ახლა კანონში პირდაპირ წერია, რომ სოფლის რწმუნებულს შეუძლია შუამდგომლობა გაუწიოს ოჯახებს, რომელიც ძალიან გაჭირვებულია.
_ კი, დაგეთანხმებით, მე წარვადგინე ასეთი ოჯახების სია და შუამდგომლობაც გავუწიე. ახლაც დავაყენე შუამდგომლობა დუშა ბაკურაძის ოჯახის თაობაზე.
_ მინდა, გკითხოთ ლამარა ლომინაძეზე. ფლობთ თუ არა ინფორმაციას ამ ქალბატონის შესახებ და ადასტურებთ თუ არა, რომ მას ძალიან უჭირს? როგორც ქალბატონი ლამარა ამბობს, არის მარტოხელა პენსიონერი, აქვს ორი უმძიმესი ოპერაცია გადანატანი, ქმარი და ერთადერთი შვილიც გარდაცვლილი ჰყავს და ძალიან უჭირს.
_ კი, კი, თავისთავად შემიძლია დაგიდასტუროთ ამ ქალბატონზე, რომ მას ძალიან უჭირს. დავაყენე კიდეც შუამდგომლობა მასზე. ვიცი, რომ ეს ოჯახი სოციალურ დახმარებას მიიღებს, გადამოწმებულია აგენტის მიერ და უახლოეს დღეებში დაენიშნება.
_ სოფელში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ პრობლემად უგზოობას ასახელებენ. რატომ ვერ გადაიჭრა ეს პრობლემა ამდენი ხნის განმავლობაში?
_ წელს, მაისის თვიდან დაიწყება გზის რეაბილიტაცია. ეს ჩვენი სოფლის პროექტებიდან უმთავრესია. ოთხ სოფელს რომ ერთი გზა აკავშირებს, სწორედ ესაა. დვაბზუს, ცხემლისხიდს, ბაღდადს და ვაკიჯვარს მალე სრულყოფილი, გარემონტებული გზა დააკავშირებს. ესაა ერთიანი ძირითადი გზა. ამ თვის ბოლოს დაიწყება რეაბილიტაცია.
_ ერთი ფაქტი მინდა შეგახსენოთ: საქართველოს პრეზიდენტი საშობაოდ ამ გზაზე არ გაატარეს და შემოქმედის გზიდან წამოიყვანეს. ამბობდნენ, რომ მას დანგრეული გზის შესახებ ინფორმაცია დაუმალეს.
_ რა ვიცი. ეს ხომ ჩემი გადასაწყვეტი არ იყო, რომელი გზით მოვიდოდა პრეზიდენტი. უბრალოდ, შემოქმედთან ახლოს იყო ის ოჯახი, სადაც პრეზიდენტი მიდიოდა სტუმრად…
_ სოფლის დახმარების პროგრამის ფარგლებში რა გაკეთდა სოფელ ცხემლისხიდში ორი წლის განმავლობაში?
_ შარშანწინ გამოგვეყო 29 000 ლარი და გავაკეთეთ მინი-სტადიონი, ორ ადგილზე გაკეთდა მილხიდი და გაბიონი.
_ რა გააკეთეთ ბაღდადში? იქ მცხოვრებლები ამბობენ, რომ არაფერი გაკეთებულა, მათ პროგრამის შესახებ არაფერი იციან…
_ კი, როგორ არა.. წყლის რეაბილიტაციაზე დაიხარჯა თანხები, გაიწმინდა სათავე ნაგებობები, წყალი გამოიყვანეს. 15 წლის მანძილზე ონკანში წყალი არ მოდიოდა და ახლა რამდენიმე ოჯახს მიეწოდება. ასევე, დავამონტაჟეთ რამდენიმე ნათურა ქუჩის განათებისთვის. შარშან 57 000 ლარი იყო გამოყოფილი; ძირითადად, ბაღს დავახარჯეთ სოფელ ცხემლისხიდში _ 31 000 ლარი; ასევე, გავაკეთეთ ჭა ადმინისტრაციული შენობის ეზოში, სადაც ბაღია განთავსებული. ბაღში გაკეთდა სრული ევრორემონტი. ისეთი ბაღი რაიონში არ იქნება, ჩვენ რომ გვაქვს.
_ ნაგომარზე უკეთესი?
_ ნაგომართან ვპაექრობთ; მითხრეს, ნაგომრის ბაღიც ძალიან კარგიაო, მაგრამ ჩვენი უკეთესია.
_ დარაჯიც გყავთ, ალბათ, რომელიც ხელფასს იღებს.
_ კი, კი, დარაჯი გვყავს!
_ მაგრამ, როგორც ნაგომარში, ბაღი არ ფუნქციონირებს… ანუ უბავშვებო ბაღზე საუბრობთ აღფრთოვანებით?
_ მართალია, ბაღი არ ფუნქციონირებს, არ გახსნილა(?) იმიტომ, რომ ბიუჯეტში სათანადო თანხები არ იყო. ამ წლიდან ვაპირებთ, რომ ბაღი გაიხსნას. ასევე, გვჭირდება ინვენტარი, პედაგოგების ხელფასი და ბავშვთა კვების ხარჯები. ეს ხომ თანხასთანაა დაკავშირებული.
_ სად იყავით მაშინ, როცა ბაღის გაკეთებაში საკმაო თანხა იხარჯებოდა? მაშინ არ იცოდით, რომ არ გაიხსნებოდა? საბედნიეროდ, ბავშვთაკონტიგენტი საკმაოდ დიდია თქვენს სოფელში. რატომ არ მოთხოვეთ ხელისუფლებას, რომ ევრორემონტიანი ბაღი ბავშვებისთვის გაეხსნა კიდეც?
_ შევინარჩუნეთ, რომ წელს სექტემბრისთვის გაიხსნას. თქვენ იცით, რომ მსგავს სიტუაციაში, მარტო ჩვენი სოფელი არაა…
_ როგორი კრიმინოგენური სიტუაციაა სოფელში?
_ ამ ეტაპზე _ ნორმალური, საგანგაშო არაფერია.
სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის განათლების პროგრამის მენეჯერი თამარ მოსიაშვილი “გურია ნიუსის” კითხვაზე რამდენად კანონიერად მოიქცა ცხემლისხიდის საჯარო სკოლის დირექტორი, როცა ჟურნალისტს კითხვებზე პასუხი არ გასცა და ფოტოს გადაღება აუკრძალა, განმარტავს, რომ დირექტორს პასუხის გაცემის ნორმალურ ქვეყანაში არ შეეშინდებოდა: _ სკოლის დირექტორს ოფიციალურად რომ მიმართო, კითხვაზე პასუხი გაგცეს, ეს ნიშნავს წერილი მისწერო?! კითხვის დასმა სრულიად კანონიერია, ხოლო დირექტორს პასუხის გაცემის ნორმალურ ქვეყანაში არ შეეშინდებოდა, მაგრამ ჩვენთან საქმის ვითარება ასეთია: თუ დირექტორს ჟურნალისტი კითხვით მიმართავს, მან ამის შესახებ უნდა აცნობოს რესურსცენტრს, რესურსცენტრის წარმომადგენელი მიმართავს სამინისტროს პრესსამსახურს და ნებართვის შემთხვევაში, დირექტორი ჟურნალისტს პასუხს გასცემს! მოკლედ, ძალიან ცუდადაა საქმე და რამდენ ხანს შეინარჩუნებს ეს ქვეყანა 2300 ციხედქცეულ სკოლას, არ ვიცი! _ ამბობს თამარ მოსიაშვილი.
